Ortografia

 
Ortografia
Tu poznasz reguły i zawiłości polskiej ortografii. Dowiesz się, jak co należy pisać i dlaczego właśnie tak
  • RZEŚKI
    Oczywiście wymowa pomaga tu pisowni, ale cecha rześkości może wywoływać czasem skojarzenia z czymś raczej dźwięcznym. To nie cieniuśki czy leciuśki.
  • RŻNĄĆ
    Ale żąć. Niektórzy opuszczają kropkę nad z i tworzą w ten sposób coś innego: nieortograficzne rznąć.
  • SKĄDINĄD
    Czyli ‘z innego miejsca’. Są dwa powody, dla których nie ma przerwy w tym wyrazie.
  • Słowo Kraków piszemy wielką literą.
    Odmienia się w zasadzie regularnie:
    Dokąd jedziesz? Do Krakowa. Które miasto w Polsce chciałbyś odwiedzić? Kraków.
  • SPONAD
    Łączone przyimki bywają ortograficznie problematyczne. Jeśli wybieramy z tysiąca, mamy tylko z, ale jeśli jest tego ponad tysiąc, wybieramy z ponad tysiąca (zapis rozłączny).
  • STRUŻKA
    Wtedy, gdy to zdrobnienie strugi. Gdy to kobieta-stróż, to stróżka. W liczbie mnogiej: strużki i stróżki. A jeśli mówimy o ubocznych produktach strugania, o wiórach?
  • SUPER-
    Czy to wyraz, czy cząstka wyrazu? I to, i to.
  • SZCZEŻUJA
    Już świerszcze i chrabąszcze, a co dopiero szczękoczułkowce i strzykwy wydają się językowymi żartami zoologów. Wśród nich szczeżuja, szczególnie chrzęszcząc, jest jednocześnie pułapką ortograficzną.
  • TOTEŻ
    Toteż to też zrost, jak tamten. Zrastając się, słowa czasem pozostawiają swoje dawne znaczenia, częściej jednak je zmieniają, toteż toteż znaczy zupełnie co innego niż to też.
  • TUDZIEŻ
    Dziwne słowo, oryginalnie i podniośle mówiące, że też. Ponieważ dawniej odnosiło się do miejsca, w jego składzie mamy i tu, i –dzie, jak w gdzie i ówdzie, i partykułę –ż(e), która wskazuje i wzmacnia.
  • UBÓSTWO
    Z bóstwem spokrewnione jest bardzo odlegle. Kiedyś było ubożstwem, co wiązało się ściślej z ubogim i dawało o wiele łatwiejsze ortograficzne uzasadnienie, ale ta forma była za trudna nie tylko dla ubogich.
  • WAŻYĆ
    Ważyć, zważony, ważyć się, a także odważny – to słowa pisane przez samo ż, zwane też ż z kropką. To oczywiste, wiążą się z wagą i odwagą.
  • WIDZIMISIĘ
    Mamy trochę rzeczowników zakończonych na ę, jak imię czy cielę, ale tego rzeczownika nie odmieniamy i nie ma form widzimisienia ani widzimisięcia.
  • W OGÓLE
    W wymowie zwykle akcentujemy o, i wtedy samogłoska zapisywana ó w ogóle nie jest słyszalna.
  • WÓWCZAS
    Bardzo przejrzyste, składające się z trzech słów, określenie relacji czasowej.
  • WPÓŁ
    Myśląc o czasie lub miejscu, w którym coś umiejscawiamy (uczasowić nie można, w czasie też umieszczamy), w i pół piszemy rozdzielnie: w pół drogi do domu, w pół godziny od przyjścia.
  • WZWYŻ
    Gdy ktoś skacze w dal, to choć ta dal nie jest aż tak daleka, byśmy ją swobodnie dalą nazywali można, to jednak dalą pozostaje. A gdy wzwyż, żadnego zwyż odnaleźć nie możemy, choć czujemy, że skacze wyżej, niż my potrafimy, i od biedy nawet z potrafilibyśmy uzasadnić.
  • ZAGRANICA
    To rzeczownik, oznaczający cały świat z wyjątkiem tej przestrzeni, w granicach której jest nasz kraj. Granice to linie, za nimi coś jest, to coś jest za granicami, za granicą – wtedy piszemy rozłącznie.
  • ZATEM
    Kiedyś było jeszcze zaczem, a potem zaczym – co było pisane łącznie, gdy wyrażało ogólną relację czasowej następczości, nie wskazując na żadne konkretne pytające lub względne co.
  • ZHAŃBIĆ
    Hańba, gdy ją wymówić z dźwięcznym h, staje się jakby bardziej hańbiąca, wyrazistsza. Pisownia utrwala jakoś tę wyrazistość, choć w tym czasowniku i w jego pochodnych dźwięczna wymowa jest jeszcze trudniejsza.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2017

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2017.
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Jeśli chcesz otrzymać bezpłatny e-book, potwierdź także poniższe zgody marketingowe.

Świat w przysłowiach

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2017” i odbierz darmowy e-book!