znajdź słowa: 
  zaczynające się od:

palić

palić ndk VIa, ~lę, ~lisz, pal, ~lił, ~lony

1. «rozniecać i podtrzymywać ogień w celu ogrzania wnętrza, gotowania, pieczenia itp.; ogrzewać, opalać»
Palić ognisko.
Palić w piecu, w kuchni, pod kuchnią, pod kotłami.
Palić drzewem, węglem.
&#!0,127; W starym piecu diabeł pali «o miłosnych zapałach osoby starszej»


2. «rozniecać i podtrzymywać ogień, płomień w celu uzyskania światła; oświetlać»
Palić lampę, światło.
Palić świecę.

3. «niszczyć coś ogniem, powodować spalenie się czegoś; wzniecać pożar»
Palić domy, zabudowania.
Palić zwłoki.
Palić za sobą mosty «uniemożliwiać sobie wycofanie się z czegoś; zamykać sobie odwrót»
pot. Pal (cię, was itp.) diabli, kaci, licho; pal sześć! «niech tam, wszystko jedno, mniejsza o to»

4. «przyrządzać coś za pomocą działania wysokiej temperatury, przypiekania; wypalać, prażyć»
Palona kawa.
Kasza gryczana palona.
Palona cegła.
Δ Wapno palone «tlenek wapnia»
Δ Magnezja palona «tlenek magnezu»

5. «wciągać, wdychać dym z palącego się papierosa, fajki, cygara (rzadziej: opium)»
Palić papierosy, fajkę.
Palić opium.
Palić nałogowo.

6. «oddziaływać na kogoś, na coś wysoką temperaturą, gorącem; piec, parzyć»
Słońce pali.
Rozgrzany piasek pali stopy.

7. «wywoływać uczucie pieczenia, silnego gorąca, piekącego bólu; być piekącym»
Rumieniec pali twarz.
Pali w gardle, w żołądku.
Palą nogi, rany.
Gorączka pali.

przen.
Pali kogoś wstyd, zazdrość, ciekawość.
Pali kogoś pragnienie.

8. przestarz. «strzelać»
Δ Cel! Pal! «komenda wojskowa: celuj! strzelaj!»
Palić z bata, z bicza «trzaskać batem»

9. przestarz. «wykonywać coś pewnie, śmiało, szybko; mówić coś bez namysłu, otwarcie»
dziś tylko we fraz. Palić prosto z mostu «mówić coś otwarcie, szczerze, bez osłonek»

palić się
1. «ulegać działaniu ognia; spalać się, płonąć»
Nafta paliła się w lampce słabym płomieniem.
Ognisko paliło się na polanie.
Suche gałęzie paliły się z trzaskiem.
Δ Ogień się pali «jest ogień, coś płonie»
Robota pali się komuś w rękach «robota idzie komuś sprawnie; ktoś bardzo dobrze i szybko pracuje»
Ziemia, grunt pali się komuś pod nogami albo pod stopami «pobyt w danym miejscu staje się dla kogoś niebezpieczny»

przen. «być ogarniętym, opanowanym przez silne, gwałtowne uczucie; pałać czymś»
Palić się ze wstydu, z ciekawości.
Palić się do czegoś «mieć na coś wielką ochotę»
Palić się do kogoś «pałać miłością do kogoś, kochać się w kimś»

2. «dawać światło płonąc, żarząc się; świecić»
Żarówka, świeca, lampa się pali.
Δ Światło się pali «jest światło, oświetlenie; coś się świeci»

przen.
Oczy paliły się wesołym blaskiem.

pali się nieos.
1. «jest światło, oświetlenie»

2. «jest pożar»
Pali się! krzyknął przestraszony.
Nie pali się «nic pilnego, nie ma się co spieszyć»
Niech się pali, niech się wali «niech się dzieje co chce»

Uwaga: to hasło pochodzi z nieaktualnej wersji słownika.

Szukaj hasła „palić” w nowym słowniku.