znajdź słowa: 
  zaczynające się od:

serce

serce n I; lm D. serc

1. «mięśniowy narząd, którego praca warunkuje krążenie krwi w układzie naczyniowym; u człowieka, ssaków i ptaków ma kształt spłaszczonego stożka, zwróconego podstawą ku górze, i składa się z dwóch, całkowicie oddzielonych od siebie części, lewej i prawej, a każda z nich — z przedsionka i komory, połączonych otworem (z zastawką)»
Chore, słabe, silne, zdrowe serce.
Działalność, rytm, skurcz serca.
Ból, atak, udar, zawał serca.
Serce bije, uderza, wali.
Wada serca.
Chory na serce.
Δ Sztuczne serce «aparat (rodzaj pompy ssąco-tłoczącej) zastępujący na krótko, zwykle na czas przeprowadzania zabiegu operacyjnego, pracę serca, wyłączonego w tym czasie z krwiobiegu»
Komuś krew ścięła się w sercu, odbiegła od serca «ktoś przeżył gwałtowną emocję, ktoś się przestraszył czegoś, przeraził się czymś»
Ktoś by serce wyjął z piersi dla kogoś, utoczyłby krwi z serca «ktoś jest zdolny, gotowy do największych poświęceń dla kogoś»
Robić coś z drżeniem, biciem serca; z bijącym sercem «robić coś niespokojnie, ze wzruszeniem»
Serce zakołatało, zaczęło bić nadzieją, lękiem; serce zamiera z trwogi, z zachwytu itp.; serce komuś stanęło w gardle, podchodzi do gardła; czuć serce w gardle «ktoś doznaje silnych wzruszeń, przeżywa uczucie zachwytu, lęku, strachu, grozy itp.»

2. blm
«miejsce z lewej strony piersi, gdzie się znajduje serce»
Trzymać się za serce.
Przycisnąć kogoś, coś do serca.
Z ręką na sercu «szczerze, otwarcie»

3. blm
«właściwości człowieka; jego charakter, usposobienie, skłonności, typ uczuciowości»
Anielskie, ciche, dobre, gołębie, miękkie, złote serce.
Bratnie, macierzyńskie, ojcowskie, siostrzane serce.
Serce z kamienia a. kamienne serce.
Harde, nieczułe, oschłe, zimne, złe serce.
Człowiek wielkiego serca a. o wielkim sercu «człowiek o wielkich wartościach moralnych, wielkoduszny, odważny, śmiały»
Człowiek małego serca a. o małym sercu «człowiek małoduszny, tchórzliwy»
W prostocie serca «prosto, zwyczajnie, naiwnie; bez wykrętów»
Z dobrego serca «z dobrocią, chętnie, przyjaźnie, życzliwie, bezinteresownie»

4. blm
«siedlisko wewnętrznych, duchowych przeżyć człowieka; siedlisko uczuć, wrażeń, nastrojów, głębia duszy»
Serce przepełnia komu radość.
Zjednać, ująć, porywać, pociągnąć ku sobie czyjeś serce.
Serce się rwie, lgnie do kogoś.
Całym sercem, z całego serca «szczerze, serdecznie, całkowicie, bez zastrzeżeń»
Brać (wziąć) coś do serca «przejmować (przejąć) się czymś, silnie odczuwać (odczuć) coś»
Coś chwyciło (chwyta) kogoś za serce «ktoś się wzruszył (wzrusza), rozczulił (rozczula) czymś»
Coś leży komuś na sercu «komuś zależy na czymś, kogoś coś żywo obchodzi, ktoś myśli o czymś»
Czytać w czyimś sercu «odgadywać, wyczuwać czyjeś myśli, uczucia»
Kłaść coś komuś na serce a. na sercu «polecać coś komuś, zobowiązywać kogoś do czegoś»
Kamień spadł komuś z serca; zdjąć komuś kamień, ciężar z serca «ktoś doznał wielkiej ulgi; doznać wielkiej ulgi, pociechy; sprawić komuś ulgę, pocieszyć kogoś»
Mieć serce na dłoni «być uczynnym, otwartym, szczerym, serdecznym»
Nosić, chować coś w sercu «odczuwać coś głęboko; zachowywać coś w pamięci»
Otworzyć serce komuś, przed kimś «zwierzyć się komuś»
Przypaść sobie, komuś do serca; coś przypadło komuś do serca «polubić się wzajemnie, polubić kogoś; coś spodobało się komuś»
Sercem być przy kimś, z kimś «ciągle myśleć o kimś, o czymś»
Mówić itp. jak (a. co) serce dyktuje «mówić itp. zgodnie z wewnętrznym przekonaniem, kierując się uczuciem, intuicją»
Przyjaciel, przyjaciółka od serca «najserdeczniejszy przyjaciel, najserdeczniejsza przyjaciółka»
Trafić, przemówić do czyjegoś serca «trafić do przekonania, wzruszyć, rozczulić kogoś»
Ująć kogoś za serce (czymś) «wzruszyć kogoś (czymś), zyskać (czymś) czyjąś sympatię»
Zdjąć, zrzucić pychę z serca «przezwyciężyć pychę, przełamać się, nagiąć się do czegoś»
Serce się kraje, boli, pęka itp. «ktoś doznaje uczucia smutku, żalu itp.»
Z ciężkim sercem, z bólem serca «z przykrością, z żalem»
Z lekkim sercem «beztrosko, nie przejmując się»
Z głębi serca, do głębi serca «całą duszą, bardzo silnie, szczerze»
W głębi serca «w skrytości ducha»
Serce się komuś wyrywa do czegoś, do kogoś «ktoś gorąco czegoś pragnie, bardzo za kimś tęskni»
&#!0,127; Co w sercu, to na języku.

5. blm
«uczuciowy, życzliwy stosunek do ludzi; dobroć, serdeczność, czułość, życzliwość»
Okazywać komuś serce.
Odpłacić sercem za coś.
Ktoś bez serca «ktoś niezdolny do wzruszeń, zimny, obojętny, bezwzględny, okrutny»
Mieć serce dla (a. do) kogoś, czegoś «żywić sympatię do kogoś, lubić kogoś, coś»
Przyjąć kogoś, odnosić się do kogoś z otwartym sercem «przyjąć kogoś, odnosić się do kogoś szczerze, życzliwie, serdecznie»
Wkładać (włożyć) w coś serce, dużo serca «przykładać (przyłożyć) się do czegoś, dokładać (dołożyć) wszelkich starań, robić coś z zapałem»
książk. poet. Drogi, bliski, miły sercu «kochany, ulubiony»
przestarz. Nie mieć Boga w sercu «być bezwzględnym, bezlitosnym»

6. książk. «siedlisko uczuć i przeżyć miłosnych; miłość»
Zbudzić, pozyskać, zdobyć, zabrać czyjeś serce.
Igrać z czyimś sercem.
Dama, pani, wybranka czyjegoś serca «ukochana»
Zdobywca, pogromca serc «ten, kto łatwo zdobywa względy kobiet»
Nosić kogoś w sercu «kochać kogoś»
Oddać komuś serce «zakochać się w kimś, skierować swoją miłość ku komuś»
Podbić (podbijać) czyjeś serce «wzbudzić (wzbudzać) w kimś uczucie sympatii, zdobyć (zdobywać) czyjąś miłość»
Pójść, iść za głosem serca «pokierować się, kierować się uczuciami; wyjść za mąż, ożenić się z miłości»
Wyrzucić kogoś z serca «przestać kogoś kochać, zapomnieć o kimś»
Złamać komuś serce «zawieść kogoś w uczuciach, unieszczęśliwić kogoś»
&#!0,127; Serce nie sługa (nie wie, co to pany).

7. «odwaga, męstwo, śmiałość, otucha; ochota, chęć do czegoś»
Lwie, mężne, nieustraszone, waleczne serce.
Dodawać komuś serca.
Zajęcze serce «tchórzliwe usposobienie, tchórzostwo»

8. «przedmiot, rysunek itp. mający kształt serca, wyobrażający serce»
Odpustowe serca.
Serce z piernika.

9. «najważniejszy punkt, ośrodek, centrum czegoś; środek, wnętrze»
Serce kraju, stolicy.
Znaleźć się w sercu miasta, puszczy.

10. «umieszczony wewnątrz dzwonu metalowy drążek, który w zderzeniu ze ściankami wydaje donośny dźwięk»

Uwaga: to hasło pochodzi z nieaktualnej wersji słownika.

Szukaj hasła „serce” w nowym słowniku.