znajdĽ słowa: 
  zaczynaj±ce się od:

być

być ndk jestem, jeste¶, s±, będę, będziesz, będ±, b±dĽ, był

I w funkcji samodzielnej «zajmować pewne miejsce w rzeczywisto¶ci»
1. «mieć byt, istnieć, żyć»
Cichy, jakby go nie było.
Pomnik jest do dzisiaj.
Nie było cię jeszcze na ¶wiecie.
Był sobie dziad i baba. (Kraszewski)
Było cymbalistów wielu. (Mickiewicz)
Być na diecie, na kaszce, kleiku itp. «odżywiać się dietetycznie, je¶ć tylko kaszkę, kleik itp.»
Być na czyjej¶ łasce, na łaskawym chlebie, na garnuszku, być u kogo¶ na łasce itp. «być przez kogo¶ utrzymywanym»
Być na emeryturze, na rencie «utrzymywać się z emerytury, z renty»
Być po czym (np. po lekcjach, po obiedzie, po pracy, po studiach itp.) «skończyć, mieć za sob± (np. lekcje, obiad, pracę, studia)»
&#!0,127; Nie było nas, był las; nie będzie nas, będzie las.

2. «być obecnym, przebywać, stać, tkwić»
Być w domu, w pracy, przy chorym, przy zwózce siana.
Być (z kim) na wycieczce, w teatrze.
Być u kogo¶ na wsi.
Być z kim¶ sam na sam.
Co¶ (np. suknia, woda) jest do kolan, do kostek itp. «co¶ sięga do kolan, do kostek»
Być na nogach «nie odpoczywać, nie spać, działać, być czynnym»
Być na ostatnich nogach, u kresu sił, bez życia «czuć się Ľle fizycznie; ledwie się trzymać na nogach ze zmęczenia»
Być na drodze do czego¶ (np. do sukcesu) «zmierzać do osi±gnięcia czego¶, dochodzić do czego¶»
Co¶ (np. interesy, sprawy) jest na dobrej drodze «co¶ (np. interesy, sprawy) ma szanse powodzenia»
Być na swoim miejscu «postępować jak należy»
Być nie na miejscu «nie pasować, nie nadawać się»
Być na czyich¶ ustach «stanowić przedmiot rozmowy, opowiadań»
Być na oczach, na widoku, pod obserwacj± itp. «stanowić przedmiot uwagi, obserwacji itp.»
Być jedn± nog± na tamtym ¶wiecie, w grobie «być umieraj±cym»
Co¶ (np. mięso, zupa) jest na obiad, na kolację itp. «co¶ będzie podane, co¶ przyrz±dzono na obiad, na kolację»
Być pod dachem «o budowli: mieć wykończony dach»
Być pod par± «o maszynach parowych: znajdować się w gotowo¶ci do funkcjonowania»
Być pod ręk± «znajdować się blisko, nadawać się do wzięcia»
Być u steru «kierować czym¶, mieć wpływ, przewagę»
(No to) jestem, jeste¶my w domu «(już) zrozumiałem, zorientowałem się w sytuacji»
Być w latach «o człowieku (rzadziej o zwierzęciu): być starym, mieć wiele lat życia»
Być w sile wieku, w pełni sił «nie odczuwać ciężaru lat, wygl±dać młodo»
Być w opałach «znajdować się w kłopotliwej sytuacji»
Być (w czyim¶) ręku «należeć do kogo¶, zależeć od kogo¶»
Być w siódmym niebie «czuć się zadowolonym, zachwyconym, szczę¶liwym»
Być w swoim żywiole «czuć się dobrze, znajdować się w warunkach sprzyjaj±cych rozwinięciu własnych zdolno¶ci, możliwo¶ci, znajdować się w miłym, odpowiednim ¶rodowisku»
Co¶ (np. łopata, pię¶ć) jest w robocie «co¶ ma zastosowanie, jest w użyciu»
Być pod czyim¶ pantoflem, być u kogo pod pantoflem «ulegać komu¶ (zwykle żonie) całkowicie»
Być nie w sosie, nie w swoim sosie, być w złym sosie «czuć się Ľle, nie mieć zwykłego humoru»

3. «trwać przez pewien okres, czas; mieć miejsce, zdarzać się, odbywać się, następować, stawać się»
Jest piękny ranek.
Był maj.
Jest mroĽno, upalnie.
Była słota.
Był do ciebie telefon.
Było to do¶ć dawno.
Jutro będzie pogoda.
W życiu jest rozmaicie.
Być może (np. wyjadę) «możliwe, że (wyjadę)»
Co będzie, to będzie «niech się dzieje, co chce»
Jako¶ to będzie «zrobi się, załatwi się, ułoży się w jaki¶ sposób»
Co¶ komu¶ jest «co¶ komu¶ dokucza, dolega»
Będzie co z kogo¶ albo z czego¶ «wyro¶nie kto¶ na kogo, na co (np. na uczonego), wyniknie co z czego¶ (np. jaki¶ rezultat z pracy)»
Będ± z kogo¶ ludzie «kto¶ stanie się warto¶ciowym, pożytecznym»
Z tej m±ki nie będzie chleba «to się nie uda, nic z tego nie wyniknie»
Nie ma (nie może być) mowy «o czym¶ niewykonalnym»
Nie może być! «okrzyk wyrażaj±cy zdumienie, podziw»
nieos.
Jest już po kim¶, po czym¶ «kto¶ umarł, zgin±ł, przepadł; co¶ przepadło, przeminęło»
&#!0,127; Co było, a nie jest, nie pisze się w rejestr.
&#!0,127; Ziarnko do ziarnka, a będzie miarka.

4. «brać w czym¶ udział, uczestniczyć»
Być na weselu, na zabawie, na zebraniu.
Być na wojnie, w powstaniu.
Być na medycynie, na prawie itd.; być na studiach, na uniwersytecie itp. «studiować medycynę, prawo itd.; uczęszczać na uniwersytet, studiować w wyższej uczelni»
Być w ogniu «brać udział w bitwie»

II w funkcji niesamodzielnej:
1. «czasownik posiłkowy służ±cy do tworzenia złożonych form czasowników»
a) «czasu przyszłego złożonego»
Będę pamiętał a. będę pamiętać.
Będziemy wspominali a. będziemy wspominać.
b) «strony biernej wszystkich czasów»
Jeste¶ ładnie ubrana.
Płaszcz będzie zrobiony jutro.
Samochód był naprawiony już wczoraj.
Być dobrze (Ľle) u kogo¶ albo gdzie¶ widzianym «cieszyć się (nie cieszyć się) czyimi¶ względami, sympati±»
c) «w zwrotach nieosobowych»
Było już póĽno.
Jest dopiero wpół do ósmej.
Nie było co je¶ć.
Trzeba było to zrobić.
Będzie z godzinę temu, ze trzy lata temu, ze dwa kilometry itp. «około godziny, trzy lata temu, około dwóch kilometrów»
pot. Było nie było «tak czy owak, niech się dzieje, co chce (zwykle przy jakiej¶ ryzykownej decyzji)»
d) przestarz. «czasu przeszłego trybu warunkowego»
Co by się było stało, gdyby nie jego pomoc.
e) przestarz. «czasu zaprzeszłego»
W Krakowie mieszkał był przed trzema laty.

2. «ł±cznik w orzeczeniu złożonym»
Będę sportowcem.
Chłopiec był dużego wzrostu.
Las jest gęsty.
Wszystko to były jedynie domysły.
Być jakiego¶ (jednego, tego samego) zdania, przekonania, tej samej my¶li itp. «mieć jakie¶ (jedno, takie samo) zdanie, przekonanie»
Być czyim¶ «należeć do kogo¶»
B±dĽ zdrów «zwrot pożegnalny; żegnaj, do widzenia»
Być dobrej my¶li «zachowywać pogodę ducha, ufać»
Być niczym «nic nie znaczyć»
Być sob± «postępować w sposób wła¶ciwy, naturalny, bez skrępowania; postępować, żyć według własnych przekonań»
nieos.
Jest, było, będzie komu¶ dobrze, Ľle, głupio itp.; jest, było, będzie z kim¶ dobrze, Ľle, głupio itp. «kto¶ czuje się (z kim¶) dobrze, Ľle, głupio; komu¶ powodzi się dobrze, Ľle»

3. w różnych zwi±zkach frazeologicznych w funkcji zbliżonej do ł±cznikowej
Być do rzeczy, do czego¶ (do niczego) «nadawać się do czego¶ (nie nadawać się do niczego)»
Być gór±, na wierzchu «mieć przewagę, rację, górować»
Co¶ jest na czasie, w modzie «co¶ cieszy się powodzeniem, jest aktualne»
Być (nie być) komu¶ na rękę, być (nie być) po czyjej my¶li, być (nie być) komu¶ po my¶li «dogadzać (nie dogadzać), podobać się (nie podobać się) komu¶»
Być pod czyim¶ urokiem, wrażeniem, wpływem itp. «ulegać czyjemu¶ urokowi, wrażeniu, wpływowi»
Być przy czym¶ (np. przy apetycie, forsie) albo bez czego¶ (np. apetytu, forsy) «mieć apetyt, forsę; nie mieć apetytu, forsy»
Być w ci±ży, przy nadziei «o kobiecie ciężarnej»
Być w służbie, w obowi±zku, w podróży, na spacerze, na praktyce itp. «służyć, praktykować, podróżować itp.»
Być w łaskach, poważaniu itp. «mieć łaski, poważanie»
Być w stanie, w mocy (zrobić co¶) «móc (co¶ zrobić)»
Być w strachu, w kłopocie, w rozpaczy, w rozterce itp. «bać się, kłopotać się, rozpaczać itd.»
Być w humorze, w formie, w nastroju itp. «mieć humor, formę, nastrój itp.»
Być z kim¶ w przyjaĽni, w zgodzie, w harmonii itp. «przyjaĽnić się, zgadzać się itp. z kim¶»
Być za kim¶, za czym¶, po czyjej¶ stronie «popierać kogo¶ albo co¶, opowiadać się za kim¶, za czym¶»
Być w porz±dku «nie mieć nic na sumieniu»
Być w czyim¶ gu¶cie «podobać się»
Być z kim¶ blisko, dobrze, na bakier, na złej, dobrej stopie itp. «mieć z kim¶ bliskie, dobre, złe stosunki»
Być z kim¶ na ty «mówić komu¶ ty, po imieniu»
Być z kim¶ za pan brat «pozostawać z kim¶ w poufałych, serdecznych stosunkach»
Być z kim¶ po słowie «zaręczyć się z kim¶, przyj±ć czyje¶ o¶wiadczyny»
Tak jest «wzmocniona forma potakiwania; dobrze»
To jest (skrótowo: tj.) «to znaczy, czyli»

Uwaga: to hasło pochodzi z nieaktualnej wersji słownika.

Szukaj hasła „być” w nowym słowniku.



Ksi±żki w księgarni internetowej PWN o tematyce być

Aby być sob±
Aby być sob± cena juz od 29.70
Bycie i czas
Bycie i czas cena juz od 42.40
Cygański chłopiec
Cygański chłopiec cena juz od 29.70
ECDL. Moduł 1-7
ECDL. Moduł 1-7 cena juz od 177.80
A Practical Grammar of English
A Practical Grammar of English cena juz od 42.40
Access 2007. Ćwiczenia
Access 2007. Ćwiczenia cena juz od 25.40
Access 2010
Access 2010 cena juz od 21.20