zmyć komuś głowę i nie zostawić na nim suchej nitki

 
zmyć komuś głowę i nie zostawić na nim suchej nitki
7.10.2009
Witam,
czy zmyć komuś głowę wzięło się od mycia głowy za karę? I jeszcze: czy nie zostawia się na kimś suchej nitki w znaczeniu, że tak się kogoś obmawia, iż nie znajduje się w nim nic dobrego, choćby jednej nitki? Tylko dlaczego suchej?
Z góry dziękuję!!!
Mycie głowy zapewne nie wszystkim sprawia przyjemność, zwłaszcza jeżeli się to robi mało delikatnie. Stąd znaczenie metaforyczne: 'zrobić wymówkę, dać nauczkę, zwymyślać'. Obok zmyć komu głowę używany był też frazeologizm zmydlić komu głowę w tym samym znaczeniu. Natomiast zmyć komu głowę ołowiem znaczyło ‘rozstrzelać’. Na pierwotną niechęć do mycia (już nie tylko głowy) mogą wskazywać zwroty zmyć kogoś i zmywać kogoś bez ługu ‘dać reprymendę, dać nauczkę’.
A z suchą nitką najprawdopodobniej było tak: najpierw można było zmoknąć, przemoknąć do suchej (ostatniej) nitki, czyli ‘zmoknąć całkowicie, zupełnie’, a następnie, jak się kogoś oblało plotkami, intrygami, to – metaforycznie – nie zostawiło się na mim suchej nitki.
Krystyna Długosz-Kurczabowa, Uniwersytet Warszawski

Zagraj z nami!

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

SŁOWO ROKU 2017

Uniwersytet Warszawski organizuje już po raz siódmy plebiscyt na najważniejsze słowo roku. Będziemy je wybierać wszyscy w głosowaniu internetowym, a niezależnie dokona wyboru ogólnopolska kapituła profesorów językoznawstwa. Ponieważ trudno przypomnieć sobie cały rok, poniżej zamieszczamy listę słów najbardziej kluczowych statystycznie, która stanowi orientacyjną pomoc. Można także zgłosić swoją propozycję słów – zgłoś


Które słowo okaże się najważniejsze w Polsce w roku 2017? To Państwo zdecydują.

Jeśli chcesz otrzymać bezpłatny e-book, potwierdź także poniższe zgody marketingowe.

10 najciekawszych obrazów świata

Wyślij

Zagłosuj na SŁOWO ROKU 2017 i odbierz darmowy e-book!