antagonisty i agonisty

 
antagonisty i agonisty
20.01.2011
Szanowni Państwo!
Właśnie zmagam się z tekstem o lekach, spośród których niektóre są antagonistami, inne zaś agonistami. I tutaj pojawił się mój problem; otóż czy leki te to agonisty / antagonisty, czy też – pomimo swojej nieożywionej natury – agoniści / antagoniści? W Internecie ta druga wersja wydaje się zdecydowanie przeważać, ale to z kolei rodzi kolejne problemy, gdyż wtedy konsekwentnie należałoby pisać np. działają oni, a nie działają one.
Z góry dziękuję za rozwianie moich wątpliwości.
Formy antagoniści i agoności rzeczywiście prowadzą nieuchronnie do personifikowania tych leków, co nie wydaje się pożądane. W Wielkim słowniku wyrazów obcych PWN oba wyrazy mają nie tylko zakończenie -isty w liczbie mnogiej, ale też rodzaj męskorzeczowy, co oznacza, że słownik radzi mówić np. „Wymień jakiekolwiek antagonisty”, a nie „Wymień jakichkolwiek antagonistów”. W reakcji na to ostatnie zdanie ktoś mógłby oczywiście wymienić np. dwóch polityków pozostających w sporze.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
  1. 20.01.2011
    Szanowni Państwo!
    Nawiązując do poniższej porady, chciałbym zauważyć, że w praktyce językowej (w tekstach o charakterze naukowo-medycznym) występują wyłącznie formy typu agoniści / antagoniści, z drugiej strony nie spotkałem się nigdy z personifikacją typu działają oni. Jest to ciekawy przykład na to, że język rządzi się własnymi prawami, obce mu są prawidła książkowe.
    Łukasz Borowiec
  2. 20.01.2011
    Dziękujemy za opinię. Myślę, że nie trzeba od razu dyskredytować książek, przykład antagonistów i agonistów wskazuje, moim zdaniem, tylko na to, że problem jest bardziej skomplikowany i że opisy gramatyczne i słownikowe polszczyzny powinny być subtelniejsze.
    Wydaje się bowiem, że tzw. związek zgody (chłopcy szli vs. dziewczyny szły) może nie obowiązywać w pewnym zakresie. Przypominają się tu zdania typu „Chłopaki szli'' – koherentne semantycznie, ale nie gramatycznie. Od dawna krytykuje się je jako niepoprawne, w najlepszym razie zaś ocenia jako potoczne. O odnoszących się do leków zdaniach typu „Antagoniści działali źle'' pewnie też by mówiono, że są źle zbudowane, i dlatego – jak wynika z Pana listu – środowisko medyczne takich zdań unika. Musi to wymagać od piszących pewnego wysiłku, byłoby więc prościej, gdyby posługiwali się oni formą antagonisty zamiast antagoniści. Jeśli w taki sposób rozumieć informację z cytowanego słownika, to jest ona racjonalna i użyteczna.
    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

Zagraj z nami!

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2017

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2017.
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Jeśli chcesz otrzymać bezpłatny e-book, potwierdź także poniższe zgody marketingowe.

Świat w przysłowiach

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2017” i odbierz darmowy e-book!