wywiad-rzeka i jasnowidz amator

 
wywiad-rzeka i jasnowidz amator
22.11.2001
W jednym z dostępnych w polskim Internecie dyktand znalazłem podane niżej zestawienia rzeczownikowe:
"jasnowidze-amatorzy"
"wywiady-rzeki".
Czy użycie łącznika jest w obu przypadkach uzasadnione?
Przepisy dotyczące użycia łącznika w takich zestawieniach są dość trudne, a przy tym mało znane - nic dziwnego, że zwyczaj językowy często od nich odbiega. Zasadniczo łącznik powinien znajdować się między członami równorzędnymi, a pauza między nierównorzędnymi. Zgodnie z zasadą więc jasnowidze-amatorzy to ludzie będący jednocześnie jasnowidzami i amatorami, a jasnowidze amatorzy to jasnowidze, którzy swoje zajęcie traktują amatorsko, a nie profesjonalnie. Ponieważ bardziej prawdopodobna jest ta druga interpretacja, uzasadniona byłaby tu pisownia rozdzielna.
Rozumując analogicznie, powinniśmy pisać też wywiad rzeka - nie chodzi przecież o coś będącego jednocześnie wywiadem i rzeką, lecz o rodzaj wywiadu. Jednak tu akurat zwyczaj językowy jest inny i trzeba mu dać pierwszeństwo. Nie tylko zresztą wywiad-rzeka pisze się zwyczajowo z łącznikiem, ale i powieść-rzeka (taką pisownię stosują m.in. słowniki terminów literackich). Przyczyną jest chyba to, że oba te zestawienia funkcjonują już jako nazwy określonych gatunków wypowiedzi, a nie doraźne połączenia wyrazowe.
Mirosław Bańko
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2017

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2017.
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Jeśli chcesz otrzymać bezpłatny e-book, potwierdź także poniższe zgody marketingowe.

Świat w przysłowiach

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2017” i odbierz darmowy e-book!