wszystkie

 
Można tu znaleźć wszystko cokolwiek dotyczy języka i interesuje Państwa. Od pisowni, odmiany, przez znaczenia, składnię, czy frazeologię, po pochodzenie i pragmatykę.
  • pan Golenia
    30.10.2014
    Musiałam ostatnio odmienić męskie nazwisko Golenia i – kiedy próbowałam odnieść go do słów, które moim zdaniem mogłyby zasugerować jakiś rodzaj odmiany, tj. mania albo kania – zaczęłam mieć wątpliwości. Czy dyplom jest przeznaczony dla Jana Goleni czy Golenii? Jak wyglądałaby odmiana nazwiska, gdyby brzmiało ono Goleń? Przeczytałam gdzieś odmianę Goleni, ale bardziej sensownie brzmi dla mnie w tym przypadku Golenia.
    Pokaż odpowiedź
  • bezcenne koło
    30.10.2014
    Witam.
    Proszę mi wyjaśnić dwa lekko zabawne paradoksy językowe. W śląskim dialekcie na rower mówi się koło. W polszczyźnie to określenie nie istnieje i nigdy nie istniało. Mamy natomiast kolarza, kolarski i kolarstwo. Skąd?
    Drugi paradoks nijak nie mieści się w mojej technicznej głowie. Dwa wyrazy, podobne znaczeniowo: wartościowy i cenny. Zanegujmy oba, powinniśmy dostać też dwa wyrazy podobne znaczeniowo, choć przeciwne pierwotnym. A co mamy? Bezwartościowy i bezcenny!
    Pokaż odpowiedź
  • za i zbyt
    29.10.2014
    Czy słówka za i zbyt są całkowicie równoważne? Zajrzałem do haseł w słownikach języka polskiego i poprawnej polszczyzny, lecz nie jest tam wyjaśnione, w jakich sytuacjach należy tych słów używać. Są wyrazy, do których pasuje jedno i drugie, np. za mały i zbyt mały, za jasno i zbyt jasno, ale chyba nie mówi się za zaawansowany, za niesprawiedliwy, za cofnięty itp., bo tam bardziej pasuje zbyt. Czy taki wybór jest jakoś uregulowany językowo, czy jednak trzeba rzecz brać na wyczucie?
    Pokaż odpowiedź
  • fajny
    29.10.2014
    Szanowni Państwo,
    w telewizji często można usłyszeć przymiotnik fajny, choć dla mnie brzmi on dziwnie w oficjalnych wypowiedziach. Kiedyś nie był uważany za słowo polskie. Jak należy je dziś traktować?
    Pozdrawiam
    Pokaż odpowiedź
  • zarówno..., jak też...
    27.10.2014
    Czy mają Państwo coś przeciwko konstrukcji zarówno..., jak też...? Słowniki podają chyba tylko zarówno..., jak (i), ale z tą pierwszą również się czasem spotykam.
    Pokaż odpowiedź
  • zapis dat – ponownie
    27.10.2014
    Szanowni Państwo,
    dziękuję za odpowiedź na pytanie o zapis dat, choć moje wątpliwości nadal pozostają nie wyjaśnione. Kiedy piszę podanie i zamieszczam w stosownym miejscu datę, to najlepiej postawić po niej skrót r. czy niekoniecznie? Podobna wątpliwość dotyczy umieszczania zera wiodącego przed cyfrą oznaczającą dzień. Chodzi mi o to, jaką formę uważają Państwo za najbardziej staranną, bo mnie się wydaje, że najlepiej byłoby napisać – przykładowo – 6.09.2014.
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    Pokaż odpowiedź
  • Nie wszystkie tytuły zaczynają się małą literą
    27.10.2014
    Szanowni Państwo,
    ciekawi mnie, dlaczego tytuły porad są zazwyczaj pisane małą literą. Nasuwa mi się (być może chybiona) analogia do tytułów artykułów prasowych. Przychodzi mi też na myśl, że tytuł mejla zaczynam zawsze od wielkiej litery, sądząc, że w przeciwnym razie popełniłbym błąd. Czy w takim razie przesadzam? A może chodzi o to, żeby już w samym tytule móc eksponować różnice w pisowni, jak w poradzie Pałac Staszica, ale pałac Krasińskich?
    Z wyrazami szacunku Czytelnik
    Pokaż odpowiedź
  • teksty źródłowe w opisach rysunków i tabel
    26.10.2014
    Dzień dobry!
    1. Czy źródła danych do rysunków lub tabel (umieszczone pod rysunkiem czy tabelą) dopisuje się do bibliografii?
    2. Czy w źródłach rysunków/tabel można stosować skróty typu dz. cyt., jeśli dana pozycja pojawiła się już wcześniej w tekście?
    Dziękuję i pozdrawiam
    Pokaż odpowiedź
  • Delaville Le Roulx
    26.10.2014
    Szanowni Państwo,
    trudziłem się ciemną nocą nad odmianą nazwiska pewnego badacza zakonów rycerskich. Powiemy: „W pokoju siedzi Joseph Marie Antoine Delaville Le Roulx, ale „Nie ma... J.M.A. Delaville Le Roulx’a? Delaville’ a Le Roulx’a? Czy może – do tej wersji bym się przychylał – „Nie ma Delaville’a Le Roulx? Podobnie – „Nie ma Jacquesa Le Goff...a?
    Z wyrazami szacunku
    Marek Szczygielski
    Pokaż odpowiedź
  • do macdonalda i kfc?
    26.10.2014
    Szanowni Państwo,
    zastanawia mnie pisownia niektórych nazw własnych używanych w znaczeniu pospolitym. Przeczytałem poradę nt. wyrazu iPod, ale chciałbym się upewnić co do innych przykładów. Kiedy wybieram się do najbliższego baru sieci McDonald, idę do mcdonalda? Jeśli jednak bardziej odpowiada mi oferta firmy KFC, to przekąszę coś w wybranym kfc? A co, jeśli któryś z tych wyrazów użyty w znaczeniu pospolitym rozpoczyna zdanie?
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    Pokaż odpowiedź
  • Facebook w skrócie
    26.10.2014
    Szanowni Państwo,
    jak prawidłowo skracać wyraz Facebookfb, fb., Fb, Fb., FB, FB.? Mnie się wydaje, że Fb., bo jest to nazwa własna, kończąca się na inną literę niż skrót. Użycie dwóch wielkich liter sugeruje dla mnie akronim. Z drugiej strony, jest to skrót używany przede wszystkim w komunikacji internetowej, która rządzi się trochę swoimi prawami. Dr Grzenia napisał w pewnej poradzie: „Skróty internetowe przyjęło się pisać wielkimi literami”.
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    Pokaż odpowiedź
  • zapis dat
    26.10.2014
    Szanowni Państwo,
    czy w starannej polszczyźnie, np. przy redakcji podania, powinniśmy napisać: 06.09.2014 r., czy pominięcie skrótu r. będzie równie dobre? Umieszczenie go przy pełnej dacie wydaje mi się pewną redundancją. Inaczej np. w zdaniu: „Zdarzenie miało miejsce w 2008 r.”. Przy okazji: wiem, że może być zarówno 06.09.2014, jak i 6.09.2014, ale czy w sytuacjach niezwiązanych z wprowadzaniem danych do systemu itp. druga wersja nie jest lepsza?
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    Pokaż odpowiedź
  • iPod i mBank
    26.10.2014
    Szanowni Państwo,
    czy jeśli rozpoczynamy zdanie od takich wyrazów jak iPod, to uznajemy, że wielka litera migruje na drugą pozycję? Tj. napiszemy, że „iPod Nano to odtwarzacz firmy Apple”, czy mimo wszystko: „IPod Nano...”? Wydaje mi się, że jednak to pierwsze.
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    Pokaż odpowiedź
  • służebny
    25.10.2014
    Szanowni Państwo!
    W Poradni znalazłem określenie służebny tylko pośrednio, natomiast nadal mnie ono intryguje. Zadam więc konkretne pytanie: czy zdania poniżej są idealnie poprawne z punktu widzenia WSPÓŁCZESNEJ polszczyzny (nie piszę powieści historycznej)?
    1. Jestem służebny.
    2. Jestem służebnym.
    Z poważaniem
    W.M.
    Pokaż odpowiedź
  • dwukropek przed adresem WWW
    25.10.2014
    Szanowni Państwo,
    dziękuję za odpowiedź na pytanie o linki i interpunkcję, ale nie chodziło mi o sytuację, w której jakiś wyraz jest jednocześnie linkiem, tylko kiedy po jakimś wyrazie pojawia się adres jako hiperłącze lub zwykły tekst. Chodzi mi o to, czy poprawne jest użycie dwukropka w zdaniu: „Można o tym przeczytać tutaj: www?”. A może lepszy były myślnik albo jeszcze inne rozwiązanie?
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    Pokaż odpowiedź
  • w Mariotcie
    25.10.2014
    Która forma jest prawidłowa: w Mariocie czy w Mariotcie? Wydaje mi się, że tylko ta druga, ale w internecie obu jest mniej więcej po równo, więc może chodzi o jakiś wyjątek?
    Pokaż odpowiedź
  • około
    25.10.2014
    Dzień dobry,
    od pewnego czasu zwracam uwagę na zwroty typu będziemy jechać około trzydziestu minut lub ...o długości pięciu metrów. Mianowicie, nie pasuje mi tam ten dopełniacz – dlaczego trzydziestu i pięciu, a nie trzydzieści i pięć?
    Pozdrawiam
    Piotr Krzemiński
    Pokaż odpowiedź
  • prim i bis
    23.10.2014
    Dzień dobry,
    mam kolejne pytanie: o oficjalne polskie nazwy (i ich genezę) symboli: ′, ″ i ‴. Spotkałam się z: prim, bis, ter, ale w SJP i SWO ich definicji (jako symbolu) nie ma. W Wikipedii używane jest też unis (hasło: Minuta kątowa). Tabela znaków Unicode i dr Adam Wolański w odpowiedzi na moje poprzednie pytanie (bardzo dziękuję!) używają nazw: prime i double prime. Liczebniki łacińskie, które znalazłam, to: unus, duo, tres i primus, secundus, tertius. Czy mamy oficjalną nazwę?
    Pokaż odpowiedź
  • być w szoku
    23.10.2014
    Szanowni Państwo,
    jakiś czas temu zwrócono mi uwagę, że popełniam błąd, posługując się sformułowaniem być w szoku, wskazując jednocześnie jako poprawną formę być zszokowanym. Pomimo licznych prób nie udało mi jednak ustalić jednoznacznie czy pierwsza forma jest faktycznie błędna, czy nie. Prosiłbym o pomoc w tej kwestii oraz uzasadnienie.
    Z poważaniem
    Bartosz Muczyński
    Pokaż odpowiedź
  • nazwa kategorii
    23.10.2014
    W teleturniejach słyszy się czasem o pytaniu z jakiejś kategorii. Jak powinno się zapisać takie wyrażenie: – pytanie z kategorii taniec? – pytanie z kategorii „taniec”? – pytanie z kategorii „Taniec”?
    Pokaż odpowiedź