interpunkcja

 
Tu znajdziesz informacje, w jakich sytuacjach stosować poszczególne znaki przestankowe, jakie mają inne zastosowania poza swoją podstawowa funkcją. Dowiesz się, gdzie postawić przecinek, kiedy lepiej użyć średnika, czy można pominąć kropkę, kiedy konieczny jest cudzysłów, jaką funkcję ma wielokropek. Jeśli chcesz, by twój tekst był właściwie zrozumiany, czytaj odpowiedzi naszych ekspertów.
  • Wydzielanie wtrąceń
    21.02.2017
    Szanowni Państwo,
    rozważmy zdanie: Doznając(,) nie wiem po raz który już w życiu(,) uczucia…. Czy dobrze mi się wydaje, że ze względu na sfrazeologizowany charakter zwrotu nie wiem po raz który…, pełniącego rolę okolicznika, za podstawową interpunkcję można uznać wersję bez przecinków? Postawiłbym je tylko, chcąc nadać mu charakter wtrącenia.

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    Interpunkcja nie nadaje tu – niejako sekundarnie – całemu zwrotowi charakteru wtrącenia. Mamy tu bowiem do czynienia z pozakonstrukcyjnym wtrąceniem sensu stricto, które musi być wydzielone obustronnie przecinkami (lub myślnikami). Rozbiciu ulega bowiem związek między czasownikiem (imiesłowem) a rzeczownikiem-dopełnieniem doznać – doznawać (kogo? czego?) uczucia. Zgodnie z normą składniową okoliczniki – choć ich szyk odznacza się dużą swobodą – powinny być ze względu na swoją obustronną łączliwość semantyczną umieszczane na początku lub na końcu zdania, a nie powinny rozdzielać składników, które wchodzą w bezpośrednie relacje składniowe.
    Sfrazeologizowany okolicznik ma postać: po raz nie wiem który ‘po wielokroć, często, znowu, po raz któryś z rzędu’.
    Adam Wolański
  • Interpunkcja indywidualna
    21.02.2017
    Szanowni Państwo,
    czy w zdaniu Za nic na świecie nie pójdę na ten mróz! No chyba, że suto mi zapłacą można dopuścić przecinek we wskazanym miejscu? Myślę o zapisie wypowiedzi ustnej, w której na chyba pada akcent. Nie jestem w stanie przekazać poprzez formularz efektu prozodycznego, o którym myślę, ale mam nadzieję, że można to sobie wyobrazić: spowolnienie w trakcie wymawiania chyba. Coś w znaczeniu ‘no ewentualnie… w ostateczności mogę to zrobić’.

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    P.T. Czytelnik, na którego pytania często przychodzi mi odpowiadać w Poradni PWN, z jednej strony stara się logizować reguły poprawności pisowniowej, z drugiej zaś – często szuka przykładów, w których nie chciałaby respektować istniejących reguł.
    Oderwijmy się na chwilę od konkretnych przykładów i zasad zapisanych w słownikach ortograficznych i spójrzmy na polską interpunkcję z szerszej perspektywy. Nie jest ona jednorodna. Może być szablonowa (zgodna z szablonem przepisu) i indywidualna (zgodna z preferencjami autora, który stosuje określone znaki w sposób nieprzewidziany przepisami). Może być obiektywna (niezależna od czyichkolwiek upodobań czy pomysłów osobistych) i subiektywna (zależna od intencji autora). Może być w końcu rozumowana (logiczna) i bezpośrednia (idąca zgodnie z rytmem żywej mowy). Zawsze w każdym z pierwszych powołanych powyżej typów interpunkcji przepisy są ściśle stosowane (np. w stylu naukowym, urzędowym), w pozostałych zaś rodzajach interpunkcji dopuszczalne są pewne odstępstwa od obowiązujących zasad (np. w stylu potocznym, stylu publicystycznym, prozie artystycznej).
    Jeśli zatem autor tekstu widzi sens w rozdzieleniu przecinkiem spójnika zestawionego chyba że, chyba żeby, to może – wbrew obowiązującej regule – tak postąpić.
    Adam Wolański
  • Interpunkcja szeregów okoliczników
    21.02.2017
    Interpunkcja szeregów okoliczników jest uzależniona od charakteru określonych okoliczników oraz od ich wzajemnych relacji składniowo-znaczeniowej. W przytoczonych w pytaniu przykładach mamy do czynienia z okolicznikami jednorodnymi współzależnymi, tzn. okoliczniki te należą do jednej kategorii, a ich współzależność polega tym, że drugi uszczegóławia wartość pierwszego. W wypadku gdy pomiędzy okolicznikami występuje ścisłe powiązanie składniowe, przecinka zazwyczaj się nie stawia, por. np.

    W Kruszwicy [ø] na jeziorem Gopłem [ø] stoi Mysia Wieża.


    Natomiast w sytuacji, gdy drugi z okoliczników w intencji piszącego jest wyraźnie dopowiadany, a więc ma charakter pozakonstrukcyjny (brak jedności rytmicznej z dalszą częścią wypowiedzenia), to wydzielanie przecinkami (czasami myślnikami) dopowiadanych wstawek okolicznikowych jest zdecydowanie normą. Wszystkie przywołane zdania należą do drugiego z omawianych tu typów, należałoby więc stosować w nich przecinki.
    Adam Wolański
  • Dlatego że (iż)
    21.02.2017
    Szanowni Państwo,
    zastanawiam się, czy zalecenie interpunkcyjne z porady http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Roznosci;17471.html nie jest zbyt kategoryczne. Reguła [365] WSO uzależnia taki przecinek od akcentu i pauzy oddechowej (w takim duchu brzmią też archiwalne porady na temat połączenia dlatego(,) że). W tym zdaniu bardziej pasuje mi akcent na dlatego niż jego brak.

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    Reguła [365/90.B.2] WSO nakazuje stawianie przecinka po wyrazie akcentowanym w miejscu pauzy oddechowej w odniesieniu do połączeń przysłówków, zaimków lub wyrażeń przyimkowych ze spójnikami. Wyrażenia o identycznej lub podobnej budowie, które występują w funkcji spójników zestawionych (np. dlatego że, dlatego iż), każe zaliczać do zdania podrzędnego, a przecinek stawiać przed nimi.
    Adam Wolański
  • Przecinek
    14.02.2017
    Szanowni Państwo,
    czy w zdaniu Często, konstruując uzwarcenia, otrzymujemy… pierwszy przecinek jest postawiony poprawnie? Chodzi tu o sens ‘często podczas konstruowania uzwarceń otrzymujemy…’, a nie: ‘kiedy często konstruujemy uzwarcenia, to otrzymujemy…'. W drugim przypadku często byłoby częścią imiesłowowego równoważnika, więc nie stawiałbym pierwszego przecinka.

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    W zdaniu z przecinkiem: Często, konstruując uzwarcenia, otrzymujemy… przysłówek często jest określeniem czasownika otrzymywać – można je przekształcić do postaci: Konstruując uzwarcenia, często otrzymujemy… .
    Jeśliby często miało określać czasownik konstruować, to nie należałoby go oddzielać od niego przecinkiem: Często konstruując uzwarcenia, otrzymujemy… (choć lepiej brzmiałoby: Konstruując często uzwarcenia, otrzymujemy…).
    Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
  • Przecinek przed niż
    14.02.2017
    Przeczytałem w Państwa poradni chyba z 10 porad dotyczących stawiania przecinka przed niż i nie znalazłem odpowiedzi, czy należy ten znak postawić w rozbudowanych zdaniach tego typu:
    Gorzej niż u nich na pewno nie będzie,
    Policja zjawiła się szybciej niż zazwyczaj i zabezpieczyła teren.
    Czy mamy tam gdzieś tzw. zdanie składowe, które uzasadniałoby użycie przecinka? Jednym słowem: czy ten znak powinien się tam znaleźć i dlaczego tak lub nie.
    W przywołanych zdaniach przecinka nie powinno być, ponieważ element wprowadzony po niż nie jest zdaniem składowym – nie ma orzeczenia. Poniżej przykłady wypowiedzeń, w których niż wprowadza zadanie, co sprawia, że należy postawić przed nim przecinek:
    Był starszy, niż mi się wydawało,
    Zrobię to lepiej, niżbyś ty to zrobił (= Zrobię to lepiej, niż ty byś to zrobił),
    Więcej wydawał, niż zarabiał.
    Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
  • Jeszcze o pominiętym przecinku po zaimku który w zdaniu podrzędnym
    7.02.2017
    Szanowny Panie Doktorze,
    dziękuję za odpowiedź: http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Jeszcze-raz-w-sprawie-interpunkcji-zdania;17430.html. Mam jednak dysonans. Cytat ma charakter zalecenia, z porady http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Ortografia-maszyna-Turinga-problem-stopu-oraz-przecinek;17384.html wynika możliwość wyboru, z kolei prof. Kłosińska w odpowiedzi z 11 listopada w ogóle nie wspomniała o pomijaniu przecinka (choć wyraźnie o to zapytałem), co odebrałem jako brak takiej możliwości.
    Czytelnik
    Szanowny Panie
    Myślę, że to, co zostało na rzeczony temat powiedziane i nie(do)powiedziane, powinno mimo wszystko zamknąć sprawę. Cieszę się, że nie przechodzi Pan obojętnie obok trudnych i niekiedy niejednoznacznych kwestii przestankowania. Wydaje mi się jednak, że tym razem nie ma o co kruszyć kopii. Gdyby był Pan moim studentem (zakładam, że jest Pan osobą młodą), szalałbym ze szczęścia, że są jeszcze na tym świecie młodzi ludzie, których tak bardzo interesuje interpunkcja…
    Maciej Malinowski, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie
  • Jeszcze raz w sprawie interpunkcji zdania
    22.01.2017
    Szanowni Państwo,
    mam pytanie w związku z tą poradą. Na jakiej podstawie możemy opuścić przecinek po która w trzecim wariancie interpunkcyjnym omawianego zdania?

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    W przywołanej poradzie chodzi o interpunkcję zdania Muzea są fundamentem rozwoju turystyki muzealnej, która jak słusznie ocenia XY, jest… Brak przecinka po która jest możliwy na podstawie reguły 1.2.2.5. zawartej w Podręczniku polskiej interpunkcji E. Polańskiego i M. Szopy (MAC Edukacja SA, Kielce 2004, s. 56–61):
    Jeśli dojdzie do zbiegu wskaźników zespolenia: dwóch spójników, spójnika i zaimka względnego lub zaimka względnego i spójnika, które zapoczątkowują odrębne zdania składowe, przecinek stawiamy przed całym zestawieniem, o ile pierwszym ze spójników nie będzie żaden z grupy i-lub-ani
    ,
    np. Zwiedzono ratusz, który jak mówi przewodnik, należy do najcenniejszych zabytków w mieście; Pluton należy do Układu Słonecznego, który jak wiemy, jest częścią Galaktyki.
    Maciej Malinowski, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie
  • Kulturalne wyrażanie emocji
    27.12.2016
    Napotkałem ostatnio pewien problem. Chciałem mianowicie wyrazić w bardzo kulturalny sposób swoje emocje(bez błędu interpunkcyjnego), jednak nie wiedziałem, w jaki sposób mam to napisać, stąd moje pytanie. Które sformułowanie jest poprawniejsze: O ku***! czy O, ku***!?
    Bez wątpienia należy napisać: O, kurczę!. Zgodnie z zasadą [391] WSO po wyrazach wyrażających okrzyk stawiamy przecinek.
    Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
    1. 27.12.2016
      Do porady wkradł się błąd. Wspomniana tam zasada [391] WSO jest sformułowana zbyt skrótowo i może prowadzić do nieporozumień interpunkcyjnych. Nie tylko wołacz w swej prawidłowej, jednoznacznej formie sprawia, że po o nie pojawia się przecinek. Zarówno wspomniane w przytoczonej zasadzie o mój Boże!, jak i omawiane w poradzie o kurczę! czy analogiczne okrzyki (od jeszcze cenzuralnego o cholera! po… hmm, znacznie mniej kulturalne) zdecydowanie nie potrzebują przecinka po o, ponieważ całe są jednym okrzykiem, a pojawiający się niekiedy po o mianownik pełni rolę taką samą jak wołacz w o (mój) Boże!. Między o a kurczę przecinek mógłby się pojawić, gdyby po okrzyku o! pojawiało się domyślne wskazanie tego ptaka: O, kurczę (chodzi po ogrodzie)! – sądzę, że właśnie wybór tego zwierzątka jako zamiennika wulgaryzmu wprowadził zamieszanie.
      Anna Popis-Witkowska
    2. 27.12.2016
      Oczywiście, ma Pani całkowitą rację – poprawny zapis to: O kurczę!. Usprawiedliwić mnie może jedynie świąteczne zaćmienie umysłu. Wniosek z tego taki, by w święta odpoczywać, a nie pracować.
      Przepraszam za zamieszanie.
      Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
  • Przydawka a przecinek
    26.12.2016
    Szanowni Państwo!
    Od jakiegoś czasu nurtuje mnie takie zagadnienie: czy w zdaniach typu

    Zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w Warszawie z 2 lutego 2016 roku wydanym w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I Nc 1/15 za nieprawidłowe uznać należy stanowisko, według którego...
    przed wydanym oraz przed za powinniśmy postawić przecinek, a jeśli tak, to czy przecinek powinien być postawiony również w przypadku, gdy to dookreślenie tego wyroku (wydany w sprawie prowadzonej [...]) kończyłoby zdanie?
    Element wydanym w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I Nc 1/15 jest rozbudowaną przydawką, więc można ją wydzielić przecinkami z obu stron, ale można też ją pozostawić bez przecinków.
    Trudno mi sobie wyobrazić, jak miałoby brzmieć zdanie, które kończyłoby się słowami: wydanym w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I Nc 1/15, gdyż nie miałoby ono orzeczenia. Może chodzi o sytuację, w której orzeczenie jest na początku, np.: Postępował zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w Warszawie z 2 lutego 2016 roku wydanym w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I Nc 1/15? Także wówczas wydzielenie elementu wydanym w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I Nc 1/15 przecinkiem nie będzie konieczne (powiedziałabym nawet, że byłoby to niewskazane, chyba że wyrażenie to ma wskazywać na cechę drugorzędną, mało istotną – potraktowalibyśmy je wówczas jako dopowiedzenie).
    Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
  • Interpunkcja po słowem
    26.12.2016
    Mam pytania do zdania: Szkoły podstawowe, średnie i wyższe, słowem, całe szkolnictwo zasługuje na lepsze traktowanie. 1. Interpunkcja. Do takich sytuacji odnosi się reguła [389]. Powyższa wersja jest zgodna z podanymi tam przykładami, jednak ze względu na intonację przy odczytywaniu postawiłbym te przecinki inaczej: po wyrazie szkolnictwo, a nie słowem. A może nawet ująłbym tę część zdania w dwa myślniki, chcąc ją zaakcentować. 2. Czy orzeczenie nie powinno mieć formy liczby mnogiej?
    Zacznę od pytania składniowego – tak, orzeczenie tu powinno mieć liczbę mnogą, bo podmiotem jest wyraz szkoły (słowo szkolnictwo jest dopowiedzeniem). Co do interpunkcji: przytoczone przez Pana zdanie zostało zaczerpnięte z Kieszonkowego słowniczka interpunkcyjnego PWN J. Podrackiego i A. Gałązki (Warszawa 2001, s. 222) w postaci, którą zalecają autorzy.
    Pozwolę sobie jednak nie zgodzić z nimi (zarówno w sprawie składniowej, o czym wyżej, jak i w kwestii interpunkcji). W zdaniu tym zastosowano się do reguły [389] mówiącej o tym, że tzw. wyrazy poza zdaniem oddzielamy przecinkami (z obu stron) lub przecinkiem i dwukropkiem. W myśl tej zasady zdanie to mogłoby przybrać też postać: Szkoły podstawowe, średnie i wyższe, słowem: całe szkolnictwo zasługuje na lepsze traktowanie.
    Sądzę jednak, że element słowem(,) całe szkolnictwo jest wyjaśnieniem, które ze składniowego punktu widzenia stanowi dopowiedzenie (podmiotem jest wówczas wyraz szkoły, co narzuca orzeczeniu formę liczby mnogiej). Dlatego można tu, moim zdaniem, stosować zasadę [385] mówiącą o konieczności oddzielania przecinkami z obu stron takiego elementu. Jako że po słowem można – dla czytelności – postawić cudzysłów, zdanie to przybrałoby postać: Szkoły podstawowe, średnie i wyższe, słowem: całe szkolnictwo, zasługują na lepsze traktowanie.
    Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
  • Interpunkcja przed czyli
    25.12.2016
    Szanowni Państwo,
    czy po pauzie można użyć słowa czyli jako dodatkowego wytłumaczenia? Ostatnio pokłóciłem się o to z kolegą, który uparcie twierdzi, że jeżeli używam czyli, to powinienem zastosować przecinek, a nie pauzę, lub całkowicie zrezygnować z tego słowa, np. Pijany rzeczownik – czyli bar zrzeszający polonistów.

    Z poważaniem
    Czytelnik
    Jednak rację ma kolega – czyli poprzedzamy przecinkiem.
    Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
  • Cudzysłów
    25.12.2016
    Szanowni Państwo,
    chciałem zapytać o poprawność użycia cudzysłowu w następujących przykładach:
    1. Ktoś trafił „szóstkę” w Totolotku.
    2. Na przedmiot można się zarejestrować w systemie „kto pierwszy, ten lepszy”
    3. .

    W 1. cudzysłów ma, zdaje się, sygnalizować, że nie chodzi o kulę nr 6, tylko trafne wytypowanie 6 liczb wylosowanych przez maszynę, w 2. zaś chodzi chyba o potoczność sformułowania.

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    W obu przykładach cudzysłów ma sygnalizować odrębność stylistyczną ujętych weń słów (wyrażeń) od pozostałych elementów tekstu. W drugim zdaniu dodatkowo wskazuje na to, że posłużyliśmy się nazwą (a więc jest sygnałem przytoczenia).
    W zdaniu Ktoś trafił „szóstkę” w totolotku (słowo totolotek piszemy małą literą, gdyż nie jest to nazwa własna, lecz nazwa rodzaju gry) cudzysłów nie jest konieczny, a jeśli zdanie to jest częścią wypowiedzi potocznej, to jest on wręcz niepożądany. Szóstka bowiem to określenie potoczne (jego oficjalnym odpowiednikiem jest zapewne sześć trafnych skreśleń) – cudzysłów byłby tu potrzebny tylko wówczas, gdyby zachodziła duża dysharmonia stylistyczna.
    W drugim zdaniu cudzysłów jest konieczny, gdyż wskazuje na to, że mamy do czynienia z nazwą – wyrażenie system „kto pierwszy, ten lepszy” znaczy: ‘system nazwany (potocznie): kto pierwszy, ten lepszy’.
    Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
  • Cofanie przecinka
    25.12.2016
    Szanowni Państwo,
    ostatnio mieliśmy niemałą dyskusję nt. zasadności przecinka w zdaniach takich jak: omawiane było to(,) co ważne. Moim zdaniem powinien on tam być, jednakże była także podnoszona kwestia „cofania” przecinka (…, to co). Jak to jest w tym przypadku?
    Pozdrawiam serdecznie
    Maria
    Dyskutowane przez Państwa zdanie powinno zostać zapisane następująco: Omawiane było to, co ważne. Przecinek oddziela w nim element podrzędny (co ważne) od nadrzędnego (Omawiane było to). W wyrażeniu to, co nie obowiązuje zasada cofania przecinka, gdyż obejmuje ona tylko połączenia partykuł, spójników i przysłówków ze spójnikami (np. jako że, ile że, mimo że, chyba że, zwłaszcza gdy), podczas gdy (no właśnie – kolejny przykład wyrażenia z „cofniętym” przecinkiem) konstrukcja to, co składa się z dwóch zaimków.
    Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
  • Gdzież są twoje szklane domy? – rozmyślał, brnąc dalej. – Gdzież są twoje szklane domy?
    2.11.2016
    Szanowni Państwo,
    czy w takim przypadku powinien pojawić się przecinek:
    Co ja tu robię?(,) pomyślał.
    Czy zapisanie Co ja tu robię? kursywą coś zmienia?

    Z wyrazami szacunku
    Anna Kubiak

    Wątpliwość ujawniona w pytaniu wiąże się z regułą [414], która mówi, iż pytajnik zastępuje znaki interpunkcyjne oddzielające oraz dwukropek. Dlatego też gdy dochodzi do zbiegu tego rodzaju znaków, pytajnik należy pozostawić, a kropkę, średnik, przecinek i dwukropek pominąć.
    Ci, którzy stosują się do tej reguły literalnie, pomijają znak przecinka także w tekstach beletrystycznych na granicy między tzw. monologiem niewypowiedzianym (wewnętrznym, pomyślanym) a narracją zawierającą czasownik oznaczający myślenie, por.

    Zanim pozwoliłem mu się odwrócić i kazałem usiąść, poczułem lekką konsternację. Co ja tu robię z tym pistoletem w ręku? pomyślałem i od razu sobie odpowiedziałem: Nie to wcale nie powinno mnie dziwić. (J. Marías)

    Inni, którzy postrzegają dialogi i monologi wewnętrzne bohaterów zestawione z narracją jako szczególny typ wypowiedzenia złożonego, w którym obie części wypowiedzenia biegną niezależnie od siebie, oddzielają obie części przecinkiem także wówczas, gdy monolog kończy się pytajnikiem bądź wykrzyknikiem, por.

    Nikołaj popatrzył na dziewczynę. Co ja tu robię?, pomyślał i odparł: – Tak, tak. Musimy wracać do domu. (D.A. Strelnikoff)

    To ja, taki stary i złachany?, przemknęło mi przez myśl. (R. Ostaszewski)

    Nie można takich zapisów uznać za błędne. Niemniej najlepiej postąpić zgodnie z zaleceniem znajdującym się w dalszej części przywołanej tu reguły [414], która mówi, iż po znaku zapytania można postawić tylko wielokropek, myślnik albo wykrzyknik (oraz cudzysłów i nawias zamykający). Zalecenie to ilustrowane jest m.in. następującym przykładem:

    Gdzież są twoje szklane domy? – rozmyślał, brnąc dalej. – Gdzież są twoje szklane domy? (S. Żeromski)

    Tego wzorcowego pod względem interpunkcyjnym sposobu oznaczania przejścia od monologu pomyślanego do narracji należałoby się trzymać również wówczas, gdy monolog wewnętrzny będzie ujęty w cudzysłów lub złożony kursywą, por.

    „Czy ja, do licha, nie wpadłem w jaką awanturę?” – pomyślał Wokulski. (B. Prus)
    Jestem w miejscu, którego nie znam. Co ja tu właściwie robię? – pomyślał.

    Adam Wolański
  • Znaki nieliterowe w nazwach firmowych
    2.11.2016
    W piśmie adresowanym do spółki posiadającej nazwę w stylu ABC-COŚTAM, radca prawny zapisał jej nazwę jako ABC - COŚTAM. Miejsca, w których po dywizie umieścił spacje, poprawiłem, na co prawnik się oburzył, bo „jak go uczono w szkole – po myślnikach stawia się spację”. Uważam, że znak użyty w podanym przykładzie nie jest myślnikiem, ale dywizem, więc stosujemy go bez spacji. Podana spółka w KRS ma zapisaną swoją nazwę bez spacji. Kto ma rację?

    Cudzysłowy, dywizy, myślniki i inne znaki typograficzne w nazwach firmowych bywają często przyczyną kłopotów. Jeśli chodzi o dywiz i myślnik, teoria wydaje się prosta. Dywiz – jako znak pisarski – łączy zasadniczo elementy równorzędne znaczeniowo. Nie oddziela się go spacjami od wyrazów lub członów, które spaja, np. Hewlett-Packard Co., Coca-Cola Enterprises Inc., Colgate-Palmolive Co. Myślnik w nazwie firmowej może – jako znak interpunkcyjny – rozdzielać określone elementy tejże nazwy, np. nazwę indywidualną od określenia charakteryzującego, por. „Pet” – Sklep z Artykułami Tytoniowymi. W funkcji znaku interpunkcyjnego należy oddzielać go z obu stron spacjami.
    Wszystko zależy zatem od funkcji, jaką pełni określony znak w nazwie firmy.

    Adam Wolański
  • Interpunkcja zdań złożonych podrzędnie z frazeologizmem
    2.11.2016
    Szanowni Państwo,
    mam pytanie w związku z tą poradą. Intuicyjnie odbieram zdanie Wybieraj z czego chcesz jako zbudowane inaczej niż Rób, co chcesz, ale nie potrafię ściśle uzasadnić, w czym pierwsze jest „składniowo gorsze” od drugiego, co prowadzi do kolejnych problemów interpunkcyjnych. Np. Jedźmy, dokąd chcesz, prawda? Ale czy już Zabierz komputer dokądkolwiek chcesz?
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik

    Pod względem budowy składniowej wszystkie przytoczone w pytaniu zdania się nie różnią, tzn. zawierają dwa czasowniki w formie osobowej i mają strukturę nadrzędno-podrzędną. Tym, co różni przywołane tu wypowiedzenia, jest obecność bądź brak w ich budowie elementów sfrazeologizowanych. Frazy tego typu – mimo iż zawierają w swym składzie czasownik osobowy – mają charakter nominalny i pełnią zazwyczaj funkcje dopełnienia lub okolicznika.
    Jeśli zdanie podrzędne lub jego równoważnik zawiera utarty zwrot o znaczeniu niedosłownym lub związek frazeologiczny, to wówczas przecinka się nie stawia. Brak przecinka pełni tu funkcję praktyczną, tzn. pokazuje, iż konstrukcja formalnie podrzędna zawiera treści, których nie należy rozumieć dosłownie. W praktyce nie zawsze da się jednoznacznie określić, czy dana fraza jest na tyle niedosłowna, że można ją uznać za sfrazeologizowaną. Wiele też zależy od sensu, który chce przekazać autor tekstu. W zależności od intencji autorskich fraza składająca się z takich samych elementów może być uznana za zwykłą syntagmę bądź za utarte połączenie wyrazowe o znaczeniu niedosłownym, por. np.

    Nie wiadomo dlaczego wyjechał nagle do miasta (‘z niezrozumiałych względów’).
    Nie wiadomo, dlaczego wyjechał nagle do miasta (‘nikt nie wie dlaczego’).

    Zasada nieoddzielania związków frazeologicznych przecinkiem jest praktyczna i należy brać ją pod uwagę w pierwszej kolejności. Lecz oddzielanie przecinkiem fraz, które charakteryzują się słabym stopniem sfrazeologizowania, nie może być uznane za błąd interpunkcyjny.

    Adam Wolański
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego


E-BOOK na DZIEŃ JĘZYKA OJCZYSTEGO

Poprawnej polszczyzny warto uczyć się przez całe życie!
Poznaj odpowiedzi językoznawców na najczęściej zadawane pytania.

18 najczęściej zadawanych pytań w internetowej poradni językowej PWN

Wyślij
Dzień Języka Ojczystego – pobierz darmowy e-book!