etymologia

 
Jeśli nie wiesz, z jakiego języka pochodzi dane słowo, jakie było jego pierwotne znaczenie, czy lub jak zmieniło się jego znaczenie w naszym języku, dlaczego ma taką postać - tu dowiesz się wszystkiego o słowach, które pochodzą z innych języków, a zadomowiły się w polszczyźnie.
  • bebzun
    17.09.2014
    Jaka jest etymologia słowa bebzun (jako potoczne określenie na brzuch)?
    Pokaż odpowiedź
  • szczudła
    10.09.2014
    Dzień dobry!
    Chciałbym zapytać o pochodzenie wyrazu szczudła.
    Pozdrawiam,
    T.
    Pokaż odpowiedź
  • pod chajrem
    24.06.2014
    W książce Adama Bahdaja Gdzie twój dom, Telemachu? jeden z bohaterów mówi do drugiego: „Powiedz, ale tak pod chajrem, dlaczego cię tu sprowadzili?”. Jakie jest pochodzenie wyrażenia użytego w zacytowanym fragmencie?
    Pokaż odpowiedź
  • wąty mieć
    19.06.2014
    Szanowni Panowie,
    chciałbym zapytać o bardzo nieformalny wyraz wąty czy też wonty używany często w kontekście pretensji, np. w zdaniu „Miał jakieś wąty/wonty”. Moje pytanie brzmi: jak brzmiałaby poprawna pisownia tego wyrazu i co można powiedzieć o jego pochodzeniu?
    Pokaż odpowiedź
  • wyszogorny i gornoszeroki
    29.05.2014
    Szanowni Państwo,
    chciałbym zapytać, co oznaczają przymiotniki wyszogorny oraz gornoszeroki i jakie jest ich pochodzenie. Natknąłem się na nie w staropolskiej pieśni pt. Wyszogornych Krolewno krain.
    Z poważaniem,
    Michał Zubel
    Pokaż odpowiedź
  • obłożnie chory
    20.05.2014
    Od czego pochodzi przysłówek obłożnie, np. w wyrażeniu obłożnie chory?
    Pokaż odpowiedź
  • nazwy przypadków
    20.05.2014
    Jaka jest etymologia nazw przypadków w języku polskim? Domyślam się, że nazwy mianownika, narzędnika, miejscownika i wołacza są tłumaczeniami łacińskich: nominativus, (ablativus) instrumentalis, locativus i vocativus. A co z dopełniaczem, celownikiem i biernikiem?
    Pokaż odpowiedź
  • Skąd gumno?
    10.05.2014
    Jakie jest pochodzenie dawnego wyrazu gumno?
    Pozdrawiam
    Jerzy Kowalski
    Pokaż odpowiedź
  • durszlak i druszlak
    5.05.2014
    W Słowniku etymologicznym... A. Brücknera jest hasło druszlak, skąd cytuję: „ogólniejszy (z odwrotną przestawką) niż dawne durszlak”. Dlaczego druszlak znikł ze słowników? Pytam przede wszystkim dlatego, że w dzieciństwie znałem tylko formę druszlak i wciąż nie mogę się przestawić na tę współczesnosłownikową.
    Pokaż odpowiedź
  • (w) kilka dni później
    3.05.2014
    Czy jest jakaś różnica znaczeniowa między wyrażeniami w kilka dni później i kilka dni później? Które z nich jest starsze?
    Pokaż odpowiedź
  • skon i zgon
    30.04.2014
    Dlaczego rzeczownik od czasownika skonać brzmi po polsku zgon, a nie skon, jak w języku czeskim?
    Pokaż odpowiedź
  • coś nie ulega kwestii
    29.04.2014
    Szanowni Państwo,
    ostatnio zacząłem słyszeć zwrot nie ulega kwestii. Byłem przekonany, że to błąd, który pewnie wziął się z niedokładnego odtwarzania zasłyszanego zwrotu nie ulega wątpliwości, ale słownik języka polskiego PWN temu przeczy. Ten zwrot jest wg słownika poprawny, co więcej, ma to samo znaczenie, co nie ulega wątpliwości. Czy mogliby Państwo wyjaśnić skąd on się wziął?
    Z góry dziękuję za odpowiedź.
    Z poważaniem
    Marek Dopiera
    Pokaż odpowiedź
  • wróżki i wrogowie
    9.04.2014
    Ostatnio znalazłam stronie internetowej ciekawostkę dotyczącą słowa wróżki. Według autora strony wyraz ten jest spokrewniony ze słowem wrogi. „Kiedyś bowiem wróżby miały znaczenie negatywne i zawsze chodziło o przewidywanie niesprzyjających okoliczności”. Czy to prawda? Jakie źródło naukowe można by przytoczyć na dowód? Do tej pory myślałam, że w wyrazie wróżka mamy do czynienia z ż i ó niewymiennym.
    Pozdrawiam serdecznie. Z niecierpliwością czekam na Państwa odpowiedź.
    Pokaż odpowiedź
  • Nie tylko koty się kocą
    9.04.2014
    Panie Profesorze!
    Ostatnio moi uczniowie zadali mi pytanie, dlaczego wydawanie na świat potomstwa przez samicę królika określa się czasownikiem kocić się. Zauważyliśmy, że podobnie mówi się o owcach, kozach itp. Skąd związek z kotem?
    Prosimy o rozwiązanie naszego problemu.
    Pokaż odpowiedź
  • nieustanny, nieustający i ustawiczny
    9.04.2014
    Szanowni Państwo,
    dlaczego w języku polskim słowa nieustanny i nieustający są synonimem wyrazu ustawiczny? Wszystkie trzy przykłady pochodzą od czasownika ustawać, ale dwa pierwsze posiadają człon przeczący, a ostatni – nie, pomimo że każdy z nich znaczy to samo. Jak wykształciła się ta nieregularność?
    Z góry dziękuję za wyjaśnienie tej kwestii.
    Pokaż odpowiedź
  • dotrzeć
    31.03.2014
    Skąd wzięło się słowo dotrzeć, zastępujące dojechać, dopłynąć, dolecieć...? Przecież nie mówimy wytrzeć z znaczeniu 'wyjechać', przytrzeć w znaczeniu 'przylecieć' ani podetrzeć w znaczeniu 'podpłynąć'?
    Pokaż odpowiedź
  • świergać
    27.03.2014
    Szanowni Państwo,
    zwracam się z prośbą o pomoc w ustaleniu znaczenia i pochodzenia słowa świerkać / świergolić. Czy jest to synonim ćwierkania? A może neologizm lub archaizm?
    Uprzejmie proszę o pomoc, z góry dziękuję za odpowiedź.
    Pokaż odpowiedź
  • Jak dawniej nazywano kolor fioletowy?
    25.03.2014
    Czy było kiedyś rodzime określenie na kolor fioletowy? Czy nasi przodkowie „odróżniali” ten kolor, czy też włączali częściowo do czerwieni/różu, a częściowo do błękitu?
    Pokaż odpowiedź
  • dźwienność wyrazów
    16.03.2014
    W przedmowie do swojego tłumaczenia Iliady z 1815 r. Stanisław Staszic pisał: „Uważałem [...], iż dotąd pisarze nasi bądź w sworodnych dziełach, bądź w tłumaczeniu nie mieli jeszcze dosyć zamiaru stosowania dźwienności wyrazów do rzeczy”. Co dokładnie oznacza dźwienność i jaka jest etymologia tego słowa? Czy sworodny to wyraz notowany przez ówczesne słowniki?
    Pokaż odpowiedź
  • ochłonąć i ochłodnąć
    7.03.2014
    Słowo ochłonąć to chłonąć wzbogacone o formant o- czy uproszczone ochłodnąć?
    Pokaż odpowiedź