frazeologia

 
W tym miejscu dowiesz się wszystkiego o polskich związkach frazeologicznych: skąd się wzięły, co znaczą, jaką mają postać, czy można je odmieniać lub w jakich kontekstach mogą być użyte.
  • Czego wart jest dobry żart?
    24.05.2018
    Tynf to dawna polska moneta, której nazwa pochodzi od nazwiska mincerza – Andrzeja Tymfa. Słownik PWN uwzględnia co prawda obie wersje – tynf oraz tymf. Szybkie badanie pokazuje jednak, że tynf występuje parokrotnie częściej. Skąd wzięło się to N w nazwie monety? Czy nie powinniśmy raczej mówić dobry żart tymfa wart?
  • Co robimy z empatią?
    17.05.2018
    Czy można powiedzieć: okazywać empatię (komuś), np. okazał mi empatię?
  • Cały boży dzień
    11.05.2018
    Szanowni Państwo,

    chciałbym się dowiedzieć, jak zapisać przymiotnik boży w zdaniu: Byłem zajęty cały boży dzień. Sądzę, że małą literą, ale wiem, że z tym przymiotnikiem różnie bywa.

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Full wypas
    9.05.2018
    Szanowni Państwo,
    WSO notuje hasło ful (potocznie ‘pełno’), a także na ful. Czy zatem napiszemy tylko ful wypas, czy może być też full wypas?

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Jaja jak berety
    15.03.2018
    Szanowni Państwo,
    chciałam zapytać o etymologię powiedzenia jaja jak berety. Dlaczego używa się tego wyrażenia w kontekście czegoś zabawnego?

    Z wyrazami szacunku
  • W cieniu (czegoś)
    6.03.2018
    W jednym z czasopism branżowych stwierdzono, że wyrażenie W cieniu medialnego szumu wokół popularnych start-upów rodzą się w Polsce firmy, które po cichu i bez żadnego rozgłosu budują swoją pozycję zarówno na rodzimym, jak i międzynarodowym rynku.

    Mam pytanie, zatem w jakich sytuacjach dopuszczalne jest użycie takiej konstrukcji w cieniu czegoś.
  • Ośle uszy
    6.03.2018
    Szanowni Państwo,
    interesuje mnie frazeologizm ośle uszy w odniesieniu do książek. Czy ma on wyłącznie negatywne znaczenie? Czy użyć można go jedynie w sytuacji, w której zagięte rogi są wynikiem np. niedbalstwa, czy wymowa może być też bardziej pozytywna?
    Czy można o książce ulubionej, wielokrotnie czytanej, której strony są pozaginane także celowo (zaznaczając jakiś fragment) powiedzieć, że jest to książka z oślimi uszami?
  • Przysiąść fałdów
    2.03.2018
    Czy idiom przysiąść fałdów odnosi się tylko do nadrabiania zaległości? Czy można go użyć ogólniej, w znaczeniu ‘zapracować sobie na coś’. Szukam odpowiednika angielskiego to earn your chops (dosł. zarobić na swoje kotlety).
    Będę wdzięczna za pomoc.
    Dorota
  • Jak pisać o załączniku?
    21.02.2018
    Piszę do Państwa, ponieważ chciałam spytać o prawidłową formę informowania o pliku załączonym do wiadomości e-mail. Czy powinno się napisać, że coś przesyła się w załączeniu, czy w załączniku, a może jako załącznik?

    Z góry dziękuję za odpowiedź.
    Z poważaniem
    AK
  • Śmiać się jak Filip na jelito
    12.02.2018
    Kochana poradnio!
    Ostatnio śmiałem się ze znajomymi i jeden zwrócił uwagę Śmiejesz się jak Filip na jelito, jednak nie udało mi się ustalić, co to powiedzenie oznacza. Szukałem w internecie i takie przysłowie istnieje na wielu stronach, ale nigdzie nie ma podanego jego znaczenia. Zwracam się więc do Was z prośbą o ustalenie znaczenia przysłowia Śmiać się jak Filip na jelito.

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • I nie tylko…
    24.01.2018
    Czy umieszczanie wyrażenia i nie tylko na końcu zdania jest – jak twierdzą niektórzy – zmorą współczesnego języka pisanego, a tym samym błędem językowym? Dla jasności podaję przykłady: Niebanalne jeansowe stylizacje na co dzień i nie tylko, Poznali tajemnice kodowania i nie tylko, Ćwiczenia dla jąkających się i nie tylko.
  • Psy na lata się nie gryzą
    22.01.2018
    Szanowni Państwo,
    oglądając jakiś czas temu polityczną dyskusję telewizyjną, z ust wypowiadającej się pani usłyszałem zwrot Psy na lata się nie gryzą, a ponieważ spotkałem się z owym powiedzeniem po raz pierwszy, zastanawia mnie, skąd się ono wzięło, czy jest już „zadomowione” w języku i cóż może oznaczać? Byłbym niezmiernie wdzięczny gdyby mogli Państwo rzucić trochę światła na tę sprawę.

    Łączę wyrazy szacunku.
  • Niech (ci) będzie!
    19.01.2018
    Kochana poradnio, chciałbym zapytać, skąd pochodzi zwrot niech ci będzie.

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
  • Z jednej strony…, z drugiej strony…
    10.01.2018
    Czy wyrażenie z drugiej strony... w tekście może funkcjonować bez wcześniejszego z jednej strony...? Do zadania tego pytania zainspirowała mnie uszczypliwa uwaga pewnej redaktorki: „A gdzie jest pierwsza strona?”.
  • Brak żony stanu
    9.01.2018
    Jak brzmi żeńska forma lub żeński odpowiednik męża stanu?
  • Wyrażenia i zwroty z logiką
    9.01.2018
    Czy wyrażenie logicznie rzecz biorąc w zdaniu:
    Skoro było tak kiedyś, to logicznie rzecz biorąc, powinno tak być teraz
    można zamienić na:
    Skoro było tak kiedyś, to logiczne jest, że powinno tak być teraz.
    Skoro było tak kiedyś, to na logikę, powinno tak być teraz.
  • Wisienka na torcie
    20.12.2017
    Chciałbym się dowiedzieć, jaka jest etymologia związku frazeologicznego wisienka na torcie. I czy rację ma Tomasz Hajto – autor zwrotu truskawka na torcie – który twierdzi, że wisienka nie jest jedyną dopuszczalną formą.

    Łączę pozdrowienia
  • To nie piekarnia
    12.12.2017
    Zastanawia mnie pochodzenie oraz znaczenie powiedzenia to nie piekarnia. Coraz częściej spotykam się z nim w sytuacjach typu ‘spokojnie, prześlę Pani tę umowę na jutro’. To nie piekarnia – w znaczeniu ‘proszę poczekać, ta sprawa nie jest tak bardzo pilna’. Najbardziej mnie zastanawia, co ma wspólnego piekarnia z załatwianiem pilnych/naglących tematów. Jedyne co mi przychodzi do głowy to szybka obsługa w piekarni – człowiek wchodzi, kupuje chleb i opuszcza lokal, wszystko trwa parę chwil.
  • Jakim echem się coś odbija?
    11.12.2017
    Podczas meczu piłkarskiego Legia-Górnik kibice pokazali transparent (Fanatyzm) odbijający się szerokim echem. Jeden z dziennikarzy zwrócił uwagę, że jest to błąd językowy. Prawidłowo powinno być głośnym echem. Powołał się na hasło echo z Wielkiego słownika poprawnej polszczyzny PWN, 2004. Napisano tam, że forma szerokim echem jest niepoprawna. Natomiast na sjp.pwn.pl w korpusie językowym widnieje kilkanaście przykładów użycia szerokim echem. Czy zatem obie wersje są obecnie poprawne?
  • Zalać robaka
    16.11.2017
    Skąd się wzięło powiedzenie zalać robaka? Dlaczego mówimy akurat o robaku?

Zagraj z nami!

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego