nazwy własne

 
W tym miejscu znajdziesz wszystko, co chcesz lub powinieneś wiedzieć o nazwach własnych. Dowiesz się, które z nich piszemy małą literą, od których powstały przymiotniki a od których nie, czy od nazwy każdej miejscowości można utworzyć nazwę jej mieszkańca. Poznasz rozstrzygnięcia problemów związanych z nazwiskami i ich odmianą. A jeśli jakiejś odpowiedzi nie znajdziesz, możesz zadać pytanie naszym ekspertom.
  • Jessica
    18.01.2017
    Szanowni Panstwo!
    Proszę o podanie prawidłowej odmiany oraz pisowni zdrobnień imienia Jessica.

    Z poważaniem
    Ewelina
    Odmiana:
    M. Jessica
    D. Jessiki
    C. Jessice
    B. Jessicę
    N. Jessicą
    Ms. (o) Jessice.

    Jak widać, w dopełniaczu (tam, gdzie głoska |k| wymienia się na |k’|) zamiast c należy zapisać k.
    Większy kłopot jest ze zdrobnieniem. Imię Jessica nie jest spolszczone, więc trudno dodać do niego przyrostek, a tylko dzięki takiemu elementowi możemy utworzyć zdrobnienie lub spieszczenie. Nie wiadomo też, jak zdrobnienie (spieszczenie) tego imienia miałoby brzmieć: Jessiczka, Jessisia? Jeśli formy te są w użyciu (wydają się najbardziej naturalne), to należy je zapisać tak, jak właśnie to zrobiłam.
    Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
  • Pani Suchy czy pani Sucha?
    4.12.2016
    Chciałabym zapytać się o odmianę mojego nazwiska – Suchy. Czy też może powinnam nosić nazwisko Sucha? Kiedyś ktoś powiedział mi, że nazwiska jako przymiotniki, w dodatku nacechowane negatywnie, się nie odmieniają – czy to prawda? Nie ukrywam, ze zawsze zastanawiam się, jak będzie brzmieć poprawna forma np. w zaproszeniu: dla państwa Suchy czy dla państwa Suchów.

    Z góry dziękuję za odpowiedź.
    Kwestię form nazwisk reguluje § 4, 3 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 października 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania aktów stanu cywilnego, sposobu prowadzenia ksiąg stanu cywilnego, ich kontroli, przechowywania i zabezpieczenia oraz wzorów aktów stanu cywilnego, ich odpisów, zaświadczeń i protokołów (Dz.U. z dnia 7 listopada 1998 r.):
    Nazwisko w postaci przymiotnika wpisuje się do aktu stanu cywilnego z zachowaniem rodzaju żeńskiego lub męskiego w zależności od tego, czy nazwisko dotyczy kobiety, czy mężczyzny, z tym że osoby w oświadczeniu o nazwisku (nazwiskach) składanym bezpośrednio po zawarciu małżeństwa albo przed sporządzeniem przez kierownika urzędu stanu cywilnego zaświadczenia stwierdzającego brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa mogą wskazać pisownię nazwiska bez uwzględnienia formy właściwej dla rodzaju żeńskiego lub męskiego.

    Inaczej mówiąc – mogłaby Pani nazywać się zarówno Suchy, jak i Sucha. Jeśli wolała Pani posługiwać się formą żeńską, to należało to zgłosić urzędnikowi stanu cywilnego przed zawarciem ślubu (a jeśli nazwisko Suchy należy do Pani ojca, a nie męża, to Pani rodzice, rejestrując Pani narodziny, mogli zaznaczyć, że życzą sobie, by posługiwała się Pani formą żeńską). Skoro ma Pani w dokumentach wpisaną formę Suchy, to tylko nią może się Pani posługiwać. Forma ta, w odniesieniu do nazwisk żeńskich, się nie odmienia. A zatem – zapraszamy panią Suchy, rozmawiamy z panią Suchy itd. Oczywiście, gdyby nazywała się Pani Sucha, to odmienilibyśmy Pani nazwisko, gdyż nazwiska żeńskie zakończone na -a odmieniamy: rozmawiam z panią Suchą, nie ma tu pani Suchej itd.
    Nie jest prawdą, że nazwiska przymiotnikowe się nie odmieniają – jeśli mężczyzna nosi nazwisko zakończone na -y, to jak najbardziej je odmieniamy (w obu liczbach, tak jak przymiotnik). A zatem w odniesieniu do Pani męża (lub ojca) powiemy: zaprosiłem pana Suchego, rozmawiam z panem Suchym itd. W odniesieniu zaś do rodziny (lub pary małżeńskiej) powiemy: zaprosiliśmy państwa Suchych, rozmawiamy o państwu Suchych, rozmawiamy z państwem Suchymi.
    Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
  • Phenian a Pjongjang
    30.11.2016
    Szanowni Państwo,
    zawsze byłem przekonany, że stolica Korei Północnej to Phenian. Niedawno usłyszałem nazwę Pjongjang. W Encyklopedii PWN znajdziemy właśnie tę drugą z dopiskiem „dawniej Phenian”. Od kiedy aktualna nazwa to Pjongjang i czy nazwa Phenian istotnie jest przestarzała?

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    Nazwa Phenian została zmieniona na Pjongjang przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej w 2006 roku. Powodem zmiany było to, iż nazwa Phenian nie oddawała wymowy koreańskiej (powstała po II wojnie światowej w wyniku błędnej transkrypcji z języka rosyjskiego).
    Współcześnie – od 2006 roku – nazwą skodyfikowaną jest wyłącznie Pjongjang. Nazwa Phenian ma charakter historyczny.
    Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego