nazwy własne

 
W tym miejscu znajdziesz wszystko, co chcesz lub powinieneś wiedzieć o nazwach własnych. Dowiesz się, które z nich piszemy małą literą, od których powstały przymiotniki a od których nie, czy od nazwy każdej miejscowości można utworzyć nazwę jej mieszkańca. Poznasz rozstrzygnięcia problemów związanych z nazwiskami i ich odmianą. A jeśli jakiejś odpowiedzi nie znajdziesz, możesz zadać pytanie naszym ekspertom.
  • Phenian a Pjongjang
    30.11.2016
    Szanowni Państwo,
    zawsze byłem przekonany, że stolica Korei Północnej to Phenian. Niedawno usłyszałem nazwę Pjongjang. W Encyklopedii PWN znajdziemy właśnie tę drugą z dopiskiem „dawniej Phenian”. Od kiedy aktualna nazwa to Pjongjang i czy nazwa Phenian istotnie jest przestarzała?

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    Nazwa Phenian została zmieniona na Pjongjang przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej w 2006 roku. Powodem zmiany było to, iż nazwa Phenian nie oddawała wymowy koreańskiej (powstała po II wojnie światowej w wyniku błędnej transkrypcji z języka rosyjskiego).
    Współcześnie – od 2006 roku – nazwą skodyfikowaną jest wyłącznie Pjongjang. Nazwa Phenian ma charakter historyczny.
    Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
  • LieLiego
    26.11.2016
    Szanowni Państwo,
    chciałem zapytać o odmianę i wymowę nazwiska norweskiego matematyka Marcusa Sophusa Lie. Na ogół słyszy się o grupach Liego, czyt. [ljego].

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    Nazwisko norweskiego matematyka wymawia się [li:], powinno się zatem ono odmieniać według wzorca przymiotnikowego (swoją drogą, miałoby taki paradygmat także wówczas, gdybyśmy wymawiali je [lie]). A zatem wyrażenie grupy Liego zawiera poprawną postać dopełniacza.
    Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
  • Liczba mnoga od nazwisk zakończonych na [e]
    26.11.2016
    Szanowni Państwo,
    W SWTiK, w artykule „Kolbe, Rabelais, Mile”, pojawia się informacja: "Nie od wszystkich nazwisk zakończonych na -e tworzymy formy liczby mnogiej". Czy można prosić o przykłady takich nazwisk? Czy zależy to od uzusu, czy właściwości gramatycznych nazwiska?
    Z wyrazami szacunku

    Czytelnik
    Powiedziałabym raczej, że nie wszystkie nazwiska zakończone na [e] (na głoskę [e] – różnie zapisywaną) się odmieniają, a nie tylko tworzą formy liczby mnogiej. Jeśli od danego nazwiska utworzymy formy liczby pojedynczej, to nic nie stoi na przeszkodzie, by odmienić je także w liczbie mnogiej. Inną sprawą jest to, że części użytkowników języka odmienianie w liczbie mnogiej nazwisk, nawet tak oczywistych jak Nowak (a więc zakończonych spółgłoską), wydaje się nienaturalne (co można zauważyć choćby w nekrologach, w których niemal regularnie pojawiają się formuły typu Państwu Marii i Janowi Nowak wyrazy współczucia składają…).
    Tak więc nieodmienianie w liczbie mnogiej (a także i w pojedynczej) niektórych nazwisk zakończonych na [e] (oraz innych, np. tych zakończonych na -o, -a, spółgłoskowych i przymiotnikowych innych niż zakończone na -ski, -cki, -dzki) nie jest kwestią systemu, lecz uzusu.
    Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego