• (Nie)przenoszenie wieloliterowych przyimków
    29.12.2016
    Szanowni Państwo,
    mam pytanie dotyczące zasad składu tekstu. Jednowyrazowe przyimki i spójniki przenosimy do następnego wiersza, jeśli tylko szerokość kolumny na to pozwala – to dla mnie jasne. Co jednak z przyimkami i spójnikami dwuliterowymi i dłuższymi, jak np. we, ze, na, pod, lub, ani? Czy je także należy przenosić? Spotkałam się z opinią, że trzeba tak robić, co w tytułach jest dla mnie zrozumiałe, ale w tekstach ciągłych budzi wątpliwości.

    Z wyrazami szacunku
    Czytelniczka
    Liczące więcej niż jedną literę przyimki i spójniki rzeczywiście przenosimy do następnej linijki podczas tzw. rozwierszowywania tytułu. Nie ma natomiast takiej konieczności w wypadku wyrównanego obustronnie tekstu głównego publikacji, która kierowana jest do dorosłego czytelnika. Tego rodzaju wymóg utrudniałby łamanie publikacji i w wielu miejscach czyniłby kolumnę druku nieestetyczną.
    Wyjątek od powyższej zasady można uczynić np. w wypadku publikacji kierowanych do młodszych dzieci lub osób z niepełnosprawnością intelektualną. W publikacjach adresowanych do tych grup odbiorczych zaleca się, by wyrazy znajdujące się na końcu wiersza tekstu stanowiły pewną całość logiczno-treściową, tak więc wszystkie przyimki – także te wieloliterowe – powinny znajdować się razem z następującymi po nich rzeczownikami w jednym wierszu. Jeśli zatem nie jesteśmy w stanie pomieścić na końcu wiersza całego wyrażenia przyimkowego, warto przenieść do następnej linii także wieloliterowy przyimek.

    Adam Wolański
  • Zapis dialogów
    29.12.2016
    Szanowni Państwo!
    Mam dylemat interpunkcyjny odnośnie do formy zapisu dialogów ujętych w cudzysłów w obrębie jednego akapitu. Czy po cudzysłowie zawsze dajemy kropkę, nawet jeżeli wypowiedź kończy się pytajnikiem lub wykrzyknikiem?
    Przykład: „Czy widziałeś wczoraj Tomka?” „Nie widziałem.”
    Czy w ogóle taka forma zapisu dialogów jest poprawna?

    Serdecznie dziękuję za odpowiedź
    Monika Jastrząb

    Forma zapisu dialogów zależy od typu tekstu, w którym się one pojawiają. Inaczej będziemy zapisywać dialogi w powieści, a inaczej rekapitulować dialog w prywatnym e-mailu. Trudno zatem o jednoznaczną odpowiedź, czy zapis w ciągu z użyciem cudzysłowów jest poprawny. W powieści byłby raczej nie do zaakceptowania, w mailu nie budziłby wątpliwości.
    Można natomiast odpowiedzieć napytanie, jaka powinna być kolejność znaków kończących wypowiedzenie oraz cudzysłowu. Otóż po wypowiedzeniu kończącym się pytajnikiem, wykrzyknikiem oraz wielokropkiem umieszczamy cudzysłów zamykający i nie stawiamy już po nim kropki. Jeśli natomiast mamy do czynienia z wypowiedzeniem oznajmującym, to kropkę stawiamy po zamykającym cudzysłowie.

    Adam Wolański
  • Zapis liczb
    29.12.2016
    Szanowni Państwo,
    mam pytanie w związku z zapisem liczebników. Czy można mieszać zapis słowny i cyfrowy w różnych kategoriach liczebników, np. Byłem 8 razy pierwszy i 3 razy trzeci? Czy lepiej pisać zarówno liczebniki główne, jak i porządkowe albo słownie, albo cyfrowo?
    Z wyrazami szacunku

    Czytelnik
    Na tak sformułowane przez Czytelnika pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Normy edytorskie w odniesieniu do zapisu liczb nie mają charakteru – nomen omen – zero-jedynkowego. Konwencje zapisu różnego typu liczb (całkowitych, wielkich, ułamkowych itp.) są dość obszerne i nie ma możliwości na stronach poradni na ich rekapitulowanie.
    Nim podejmiemy decyzję, którą z możliwych konwencji zapisu liczb zastosować w pisanym/redagowanym przez nas tekście, warto odpowiedzieć sobie na następujące pytania: z jakimi liczbami mamy do czynienia, ile jest ich w tekście, jakiego gatunku jest to tekst, do kogo jest on adresowany i w końcu, czemu służy prezentacja określonych liczb.
    W odniesieniu do przywołanego w pytaniu przykładu (Byłem 8 razy pierwszy i 3 razy trzeci), który wygląda na zapis osobistych wspomnień zawierający – być może – okazjonalnie przytaczane liczby, warto zadać sobie pytanie, czemu miałby służyć zapis cyfrowy akurat tylko krótkich liczebników głównych. Jeśli niczemu konkretnemu (a na to wygląda), to praktyka pokazuje, iż w tego typu tekstach tego rodzaju liczby zapisuje się zazwyczaj słownie (jak w beletrystyce).

    Adam Wolański
  • Zapis tytułów seriali i piosenek
    11.11.2016
    Szanowni Państwo,
    jak powinno się poprawnie zapisywać tytuły seriali i piosenek? W cudzysłowie czy kursywą?
    Dodam, że nie chodzi mi o ogólny tytuł serialu, ale tytuły konkretnych odcinków.

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    Oba sposoby są poprawne. W tekstach nienaukowych stosuje się zwykle cudzysłów.
    Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
  • Dzielenie krówki
    2.11.2016
    Chciałbym się dowiedzieć, jak wygląda poprawny podział wyrazu krówką. Czy można go podzielić na dwa sposoby, tj. kró-wką oraz krów-ką?
    Dziękuję za odpowiedź.

    Przenosząc wyraz niemieszczący się na końcu wiersza, należy dokonać takiego podziału, aby grupa spółgłosek umieszczona w kolejnym wierszu tekstu mogła rozpoczynać jakiś polski wyraz, np. ocem-brować, ocemb-rować, ale nie: oce-mbrować, gdyż żadne polskie słowo nie rozpoczyna się od -mbr. Dopuszczalny jest zatem podział: krów-ką.

    Adam Wolański
  • Dzielenie wyrazów
    2.11.2016
    Droga Poradnio
    Proszę o podanie poprawnego podziału przy przenoszeniu następujących słów: 1) Tyśmienica (rzeka) – Tyś-mie- czy Ty-śmie-; 2) NortumbriaNor-tumbria czy Nort-umbria; 3) RastawieckiRa-sta- czy Ras-ta-; 4) OchmanO-chman czy Och-man; 5) Ryan – słowo niepodzielne czy Ry-an (w: Meg Ryan, Ryanair). W Wielkim słowniku ortograficznym PWN z 2016 roku słowa te albo nie występują, albo nie wskazano ich podziału (Ryan, Ryanair). I na koniec: piszemy TVP1 czy TVP 1? TVN24 czy TVN 24?

    W wyrazach rodzimych i dawno w polszczyźnie przyswojonych grupę spółgłosek można w całości przenieść do następnego wiersza lub podzielić dowolnie, pamiętając jednak, że co najmniej jedna ze spółgłosek powinna znaleźć się w drugiej, przenoszonej części wyrazu, por. np. ja‑skra, jas-kra, jask‑ra, ale nie: jaskr‑a. Analogicznie: Ty-śmie-ni-ca albo Tyś-mie-ni-ca; Ra-sta-wiec-ki albo Ras-ta-wiec-ki.
    Należy dokonać takiego podziału, aby grupa spółgłosek przenoszona do następnego wiersza mogła rozpoczynać jakiś polski wyraz, np. Tur-cja, ale nie: Tu-rcja, gdyż żadne polskie słowo nie rozpoczyna się od -rcja. Dopuszczalny jest zatem podział: Och-man. Wyrazy obce należy zasadniczo dzielić zgodnie z zasadami obowiązującymi w językach, z których pochodzą, por. Ry-an. Kryterium morfologiczne nakazuje przenoszenie wyrazu w miejscu jego podzielności na rdzeń i przedrostek, a w wyrazach złożonych – w miejscu złożenia. Zasada ta na równi dotyczy wyrazów rodzimych i obcych. Dokonamy więc następującego podziału: Nort-umbria, Ryan-air.
    Nazwy stacji telewizyjnych i pochodzące od nich skrótowce – jako nazwy własne – należy zapisywać zgodnie z tym, jak zostały zarejestrowane bądź zapisane w słowno-graficznych znakach towarowych, por. np. TVP1, TVN24, 3sat, ARD 2, N24, RTL II, Sat.1, Sport1, Channel 4, Direct 8, Eurosport 2, Sky2, MTV2, VH1 Classic, TV5 Monde itp.

    Adam Wolański
  • Pismo pochyłe i proste w zapisach matematycznych
    2.11.2016
    Szanowni Państwo,
    jak wiadomo, zmienne i wyrażenia matematyczne należy składać pismem pochyłym. A co z poszczególnymi liczbami zapisanymi cyfrowo? Np. n jest postaci 3k+2 i jest mniejsza od 2000. Zastanawiam się, czy 2000 także nie złożyć kursywą, żeby było konsekwentniej. A jak sprawa się ma z ułamkami dziesiętnymi? Tutaj tym bardziej prosi się kursywa.
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik

    W matematyce, fizyce i technice litery, które oznaczają liczby, zmienne i numery bieżące oraz punkty i inne obiekty geometryczne, także w indeksach górnych i dolnych, zapisuje się pismem pochyłym (kursywą), np. sin x, an, Σi, punkt A, trójkąt XOY. Natomiast cyfry arabskie, także w postaci ułamków zwykłych i dziesiętnych itd., zawsze składamy pismem prostym, np. 4², n³, t1, k2, ¼, π ≍ 3,14159... itp. Jest to zasada konwencjonalna, uświęcona mocą tradycji.

    Adam Wolański
  • Zapis nazwy współtwórcy dzieła
    6.10.2016
    Szanowni Państwo!
    W anglojęzycznych publikacjach często pojawia się wielu redaktorów (editors). Czy przy tworzeniu pozycji bibliograficznej należy opisywać ich jako red. przy każdym nazwisku, wspólnie jako redaktorzy (przed nazwiskami/po nazwiskach w nawiasie), a może używać jakiegoś skrótu (redrzy? red-rzy? red.red. ?). W tym przypadku chodzi o sytuację, w której z określonych przyczyn nie można niestety napisać pod redakcją... , gdyż konieczne jest zapisanie nazwisk w mianowniku.

    Nazwy współtwórców dzieła – a więc również redaktorów (naukowych) – wymienia się w opisie bibliograficznym wówczas, gdy ich wkład pracy ma charakter twórczy. Udział współtwórców należy określać zgodnie z informacją zamieszczoną na stronie tytułowej dzieła i zapisywać za pomocą ogólnie przyjętych skrótów.
    W opisach publikacji obcojęzycznych stosuje się zwyczajowo skróty właściwe dla danego języka, np.

    Culture for the Millions? Mass Media in Modern Society, ed. N. Jacobs, Boston 1964. (ang. ed. = editor ‘redaktor’)

    H. Goodglass, A. Wingfield (eds), Anomia. Neuroanatomical and Cognitive Correlates, San Diego–Toronto 1997. (ang. eds = editors ‘redaktorzy’)

    Von der Systematischen Bibliographie zur Dokumentation, Hrsg. P. R. Frank, Darmstadt 1978. (niem. Hrsg. = Herausgegeber ‘redaktor’)

    Redagując bibliografię, należy stosować taką samą konwencję zapisu tożsamych elementów polsko- i obcojęzycznych, por.

    Kognitywne podstawy języka i językoznawstwa, pod red. E. Tabakowskiej, Kraków 2001.
    The euro, ed. by P. Temperton, Chichester 1997. (ang. ed. by = edited by ‘pod redakcją’)

    Język i logopedia, Z. Zaron, J. Porayski-Pomsta (red.), Warszawa 2013.
    Anomia. Neuroanatomical and Cognitive Correlates, H. Goodglass, A. Wingfield (eds), San Diego–Toronto 1997.

    Z. Zaron, J. Porayski-Pomsta (red.), Język i logopedia, Warszawa 2013.
    H. Goodglass, A. Wingfield (eds), Anomia. Neuroanatomical and Cognitive Correlates, San Diego–Toronto 1997.

    Adam Wolański
  • Oznaczenie omyłki w bibliografii
    6.10.2016
    Szanowni Państwo!
    Czy tworząc wpis w bibliografii do strony www lub do książki, należy zapisywać tytuł taki, jaki widnieje w tym źródle (nawet jeśli jest to niezgodne z zasadami typograficznymi, ortograficznymi bądź interpunkcyjnymi; oczywiście jeśli wiadomo, że taki błąd nie jest zamierzony)? Przykładowo, czy tytuł polskojęzycznej książki, w której każdy wyraz zapisany jest od dużej litery należy zapisać tak samo w bibliografii? Czy podtytuł książki należy zapisać tytuł: podtytuł, czy po kropce?

    W opisach bibliograficznych błąd w tytule dokumentu zaznacza się wykrzyknikiem ujętym w nawiasy kwadratowe i umieszczonym po wyrazie lub wyrazach z błędem, np.

    H. Kołłątaj, Wyłożenie nauk dla szkół nowodworskich krakowskich podług przepisu Przeświętnej [!] Komisji nad Edukacją Narodową w tabeli (na szkoły wojewódzkie) ułożonego, [Kraków 1777].

    Podtytuł zazwyczaj – choć nie bez wyjątków – zapisuje się w opisie bibliograficznym po kropce, np.

    W. Doroszewski, O kulturę słowa. Poradnik językowy, t. 2, Warszawa 1968.

    Adam Wolański
  • Akapit blokowy
    6.10.2016
    Szanowni Państwo,
    chciałem zapytać o najlepszą nazwę dla wyodrębnionej graficznie części wypowiedzi. Takiej jak np. w poradzie:, w której odpowiedź składa się z dwóch części. Werset? Strofa? Akapit?
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik

    W Poradni Językowej PWN odpowiedzi są składane w formie tzw. akapitów blokowych (ang. block paragraph), tzn. akapitów pozbawionych wcięć z powiększonym odstępem międzyakapitowym.
    Określenie werset zarezerwowane jest dla niewielkich odcinków tekstu wyodrębnionych graficznie (stanowiących całość myślową, rytmiczną i intonacyjną), które są charakterystyczne dla prozy biblijnej i innych tekstów religijnych. Z kolei strofa to wyodrębniony graficznie kilkuwierszowy układ rytmiczny o określonym rozkładzie rymów, właściwy dla utworów poetyckich.

    Adam Wolański
  • Symboliczne oznaczenia skrętności
    6.10.2016
    Szanowni Państwo,
    nurtuje mnie pytanie dotyczące pisowni związków chemicznych, które czasem bywają lewoskrętne, co zapisujemy literą l przed nazwą substancji. I tu wątpliwość – czy litera l ma być wielka (także w środku zdania) czy mała. L-leucyna czy l-leucyna?
    Przesyłam pozdrowienia,
    Anna Kaczmarek

    W piśmiennictwie naukowym wskaźniki konfiguracji przestrzennej (d-, l-), często łączone z oznaczeniem skrętności za pomocą znaku plus lub minus w nawiasie, zapisuje się pismem kapitalikowym, np. l-glukoza, d-sorbit, aldehyd d(+)-glicerynowy.
    Kapitaliki (ang. small caps) to trzecia – oprócz majuskuły (wielkich liter) i minuskuły (małych liter) – odmiana pisma typograficznego. Pismo kapitalikowe ma wygląd wersalików, lecz jego wielkość jest zbliżona do liter tekstowych bez wydłużeń górnych i dolnych.
    Jeżeli nazwa związku chemicznego, poprzedzona symbolem zapisywanym zwyczajowo pismem kapitalikowym, miałby się znaleźć na początku zdania lub równoważnika zdania, należy wówczas wielką literą zapisać pierwszy w kolejności człon słowny (niesymboliczny), np.

    l-Glukoza nie występuje naturalnie w organizmach żywych, ale można ją zsyntetyzować w laboratorium.

    Adam Wolański
  • 24 h/7
    22.09.2016
    Szanowni Państwo,
    w tabelach i ulotkach, które redaguję, często spotykam się z zapisem 24h/7, który ma sygnalizować nieprzerwaną dostępność do danej usługi. Ponieważ zalecenia nie pozwalają mi na całkowitą zmianę tego zapisu, zastanawiam się, jak odwzorować go w sposób optymalny. Mianowicie – czy stawiać spacje po obu stronach ukośnika? Tak właśnie robię, dodając też oczywiście odstęp pomiędzy wartością liczbową a symbolem godziny. NKJP nie podaje pomocnych przykładów.
    Na pewno spacja jest konieczna między cyfrą a oznaczeniem miary. Nie stosuje się jednak spacji wokół ukośnika, kiedy zastępuje on przyimek: na, np. 15 g/l (= 15 gramów na litr), za, np. 10 zł/os. (= za osobę), z, np. odc. 1/4 (= odcinek jeden z czterech) itp. A więc raczej optymalną będzie pisownia: 24 h/7 (= 24 godziny na dobę) czy 24/7/365 (= 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu i 365 dni w roku).
    Adam Wolański
  • Dzielenie wyrazów obcych w polskich tekstach
    22.09.2016
    Szanowni Państwo,
    jakie zasady dzielenia wtrętów obcych w tekstach polskich należy przyjąć: polskie czy np. angielskie, niemieckie itp.? Mam na myśli np. obce cytaty, tytuły w bibliografii itp.

    Dziękuję za odpowiedź i serdecznie pozdrawiam
    Anna
    Wskazane jest dzielenie wyrazów zgodne z regułami obowiązującymi w danym języku obcym. Powodem są różnice pomiędzy systemami fonologiczno-grafemicznymi poszczególnych języków. Szereg liter, które w języku polskim tworzyłyby dwie lub trzy sylaby, na których mógłby przypaść podział wyrazu, w innym języku może stanowić pojedynczą, niepodzielną sylabę (np. ang. boat, board).
    Adam Wolański
  • Dzielenie wyrazu science
    6.07.2016
    Szanowni Państwo,
    jak poprawnie przenieść słowo science do kolejnego wiersza? Czy mogę przenosić nazwy angielskie zgodnie z podziałem w słowniku TheFreeDictionary.com?

    Z poważaniem
    Katarzyna C.
    Dzielenie wyrazów zapożyczonych występujących w polszczyźnie na prawach cytatu powinno być zgodne z regułami obowiązującymi w danym języku źródle. Dzielenie wyrazów w angielszczyźnie zależy od odmiany tego języka. Pisownia brytyjska przyjmuje zasadę etymologiczno-morfologiczną (nadrzędny jest podział na elementarne składniki morfologiczne). W odmianie amerykańskiej większą wagę przywiązuje się do podziału na sylaby. Różnice te uwydatniają się głównie przy dzieleniu nazw własnych. W wypadku wyrazów pospolitych różnice te się zacierają. Wyraz science najlepiej podzielić w sposób następujący: sci-ence [wym. ˈsaɪəns].
    Adam Wolański
  • Dzielenie wyrazu Rossija
    6.07.2016
    Szanowna Redakcjo,
    jak powinnam przenieść do następnego wiersza wyraz Rossija:
    Ros-sija czy Ro-ssija?

    Dziękuję i pozdrawiam
    Kasia
    Zarówno w języku polskim, jak i rosyjskim dzielimy grupę spółgłoskową złożoną z dwu jednakowych liter, por.: Ros-sija (Рос-сия).
    Adam Wolański
  • Elementy cytowane w cytatach składanych kursywą
    6.07.2016
    Szanowni Państwo, mam pytanie dotyczące cytowania. Cytuję poprzez kursywę i problem polega na tym, co zrobić, kiedy w cytowanym tekście pojawia się kursywa. Nie chcę wprowadzać wszystkich cytatów poprzez cudzysłów. Czy kursywę w cytowanym tekście powinnam zastąpić cudzysłowem, a może cudzysłowem ostrokątnym, a może po prostu ją zignorować...?

    Bardzo dziękuję za odpowiedź i pozdrawiam ciepło
    Helena
    W cytatach składanych pismem pochyłym elementy wyróżnione w oryginale kursywą (np. tytuły dzieł) należy składać pismem prostym, np.
     Na przykład Deotyma pisze w swoim Pamiętniku: Czytałam [...] Prelekcje Mickiewicza, które mnie zdumiały, czytałam i Lillę Wenedę, ta wszakże niekorzystne wywarła na mnie wrażenie [...].
    Adam Wolański
  • Zapis zmiennych w tekstach informatycznych
    1.06.2016
    Szanowni Państwo,
    w informatyce rozważa się drzewa binarne (chodzi o maksymalną liczbę tzw. synów dowolnego wierzchołka, tutaj 2), ternarnych (3), a czasem zachodzi potrzeba mówienia o… no właśnie, k-arnych? W języku angielskim nazywa się to k-ary trees.

    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    W tekstach specjalistycznych z dziedziny matematyki i nauk pokrewnych normą jest dopisywanie po dywizie końcówek fleksyjnych (poprzedzonych zakończeniem rdzenia) do zmiennych, które mają „formę” liczebników porządkowych, por. n-ty, j-ta, k+1-szy itd. Nie ma zatem przeciwskazań, by do zmiennych dodawać pełne morfemy gramatyczne (słowotwórcze i fleksyjne), jak np. -arny w mianowniku i w przypadkach zależnych (ang. -ary, z łac. -ārius; przyrostek o ogólnym znaczeniu: „odnoszący się do…, związany z…”). Potwierdza to zresztą uzus, por. np.
    Z każdym kodem jednoznacznie dekodowalnym możemy skojarzyć drzewo D-arne.
    Asocjacja binarna ze swoją uproszczoną notacją i pewnymi dodatkowymi własnościami (takimi jak możliwość ustalania kierunku nawigowania, kwalifikatorów, związków agregacji czy kompozycji) jest specjalnym rodzajem asocjacji n-arnej (dla n = 2).

    Adam Wolański
  • Konstrukcje ‘od… do…’ z półpauzą
    1.06.2016
    Szanowni Państwo,
    interesuje mnie zapis liczebników w prozie. Który zapis będzie poprawny?

    Rozumiem, że dwadzieścia–pięćdziesiąt tysięcy ludzi może być mylące: nie wiadomo, czy chodzi o dwadzieścia czy dwadzieścia tysięcy?

    Pozdrawiam
    Katarzyna C.
    W prozie powieściowej – zarówno w narracji, jak i dialogach – stosuje się współcześnie wyrażenia liczebnikowo-rzeczownikowe połączone półpauzą bez spacji w znaczeniu zakresu ‘od… do…’. W odróżnieniu od konstrukcji z użyciem przyimków dynamizują wypowiedź na wzór żywej mowy, por. np.

    Wyraźnie jednak nie przewidywano, by mogło być zamieszkane dłużej niż trzy–cztery dni.

    — Tak więc, powiem wam, jest u nas lepiej w koszarach, a za dwa–trzy lata, jeśli przyjedziecie, to zobaczycie, że zapewne będzie odwrotnie.

    — Poczekaj jeszcze ze dwa–trzy dni. Rób swoje, czyli to, co dotychczas, a potem mi zreferujesz swe ustalenia. — Na więcej nie miała czasu, bo zadzwonił telefon.


    Zapisy tego rodzaju pozostają w zgodzie z normą edytorską (w miejscu półpauzy możliwy jest tu również przecinek, np. na dwa, trzy dni). Lecz – jak pokazują przytoczone powyżej przykłady – konstrukcje tego typu złożone są zazwyczaj z liczebników jednowyrazowych, które mają takie same wymagania składniowe (liczebniki 2, 3, 4, 22, 23, 24, 32, 33, 34 itd. w kolejnych dziesiątkach łączą się z rzeczownikiem w mianowniku liczby mnogiej, a liczebniki od 5 do 21, od 25 do 31, od 35 do 41 itd. łączą się z rzeczownikiem w dopełniaczu liczby mnogiej). Konstrukcje z użyciem liczebników wielowyrazowych i/lub ułamkowych, które mają różne wymagania składniowe (por. dwa lata, dwa i pół roku, pięć lat), należą do rzadkości. Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, by tworzyć takie zapisy z użyciem półpauzy. Niemniej muszą one spełniać dwa warunki – naśladować pod względem budowy konstrukcje obecne w żywej mowie (a więc raczej: grzywny wyniosły siedem i pół–dwadzieścia pięć tysięcy złotych) i być przejrzyste pod względem znaczenia (tego warunku nie spełnia do końca konstrukcja: dwadzieścia–pięćdziesiąt tysięcy ludzi – ‘20–50 000’ czy ‘20 000–50 000’, lecz jeśli kontekst jest jednoznaczny, można byłoby ją w beletrystyce dopuścić).
    Adam Wolański
  • Narracja w dialogu
    1.06.2016
    Zastanawia mnie, jak zapisać w dialogu wtrącenie narratora, które nie odnosi się do wypowiedzi ani do osoby ją wypowiadającej, a występuje w środku kwestii dialogowej. Który wariant będzie poprawny?

    1.
    — Chciałabym, żebyś — mężczyzna spojrzał na nią niepewnie — opuścił ten dom.
    2.
    — Chciałabym, żebyś… — Mężczyzna spojrzał na nią niepewnie. — ...opuścił ten dom.

    A może jeszcze inaczej? Bo obie te wersje nie wydają mi się do końca poprawne.
    Małą literą po pauzie dialogowej rozpoczynamy tylko narrację zawierającą czasowniki oznaczające mówienie (ewentualnie mówienie połączone np. ze śmiechem bądź płaczem), które odnoszą się do osoby wypowiadającej słowa dialogu (np. — Ależ to niemożliwe! — zawołał trzęsącym się głosem lord Iveldown.). Wszelkie inne didaskalia, które nie zawierają określeń mówienia, piszemy od wielkiej litery i kończymy kropką (np. — Pomyłka. — Znów odwrócił się do okna. — Byłeś najlepszy.). Dlatego też pierwsza wersja zapisu nie wchodzi w rachubę.
    Drugiej wersji nie uznałbym za niepoprawną, choć może ona budzić pewne obawy ze względu na małą literę rozpoczynającą dopowiedzenie po zdaniu zakończonym kropką (faktycznie dopowiedzenie poprzedzone jest wielokropkiem). Obawiam się, że żadne zabiegi interpunkcyjne czy edytorskie niczego tu nie zmienią. Należałoby dokonać drobnych korekt w warstwie tekstowej, np.

    — Chciałabym, żebyś... — W tym momencie mężczyzna spojrzał na nią niepewnie. — Żebyś opuścił ten dom — dokończyła.
    albo
    — Chciałabym, żebyś... — Urwała, bo mężczyzna spojrzał na nią niepewnie. — Żebyś opuścił ten dom — dokończyła.
    Adam Wolański
  • Dzielenie i przenoszenie do następnego wiersza wzorów matematycznych
    11.05.2016
    Pragnę zapytać o przenoszenie znaków w zapisie działań matematycznych. Jeżeli wiersz skończy się przed rozwiązaniem przykładu, czy należy powtórzyć znak równości, mnożenia, dodawania na końcu poprzedniego wersu i na początku następnego? Czy stosowane są różne reguły w zależności od znaku?

    Pozdrawiam
    Czytelnik
    Jeśli wzór umieszczony w tekście w ciągu nie mieści się w jednym wierszu, należy go rozdzielić na znakach relacji (np. =, ≠, <, > ). Znak, po którym przenosi się wzór, należy powtórzyć na początku następnego wiersza.
    Jeśli trzeba przenieść wiersz na znaku działania, zaleca się, aby był to znak dodawania lub mnożenia, przy czym należy unikać dzielenia wzorów na znaku mnożenia wyrażonym kropką ( · ). Jeśli we wzorze występuje właśnie taki znak, to należy go zastąpić znakiem mnożenia w postaci skośnego krzyżyka ( × ). Znak, po którym przenosi się wzór, należy powtórzyć na początku następnego wiersza.
    Należy unikać dzielenia i przenoszenia wzoru na znaku odejmowania, ponieważ znak minus pozostawiony na końcu wiersza wzoru i powtórzony na początku następnego może powodować błąd znaku. Po znaku dzielenia wyrażonego dwukropkiem ( : ) lub kreską ukośną ( / ) wzorów przenosić nie można.
    Adam Wolański
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego