że

Wielki słownik ortograficzny

że
bodaj że (np. bodaj że to jeszcze nie będzie najgorsze)
chyba że , ,
chyba że by (np. Zjemy w ogrodzie, chyba że by padało. Chyba że by zaspał, to wtedy nie przyjdzie.) ,
jako że (ponieważ) , ,
jako że by (np. Nie zgodziłby się, jako że by musiał zostać po godzinach.)
mimo że , ,
mimo że by (np. Zgodziłby się, mimo że by się wahał.)
nie dość, że... (np. Nie dość, że miał sporo starych kłopotów, przybyło mu nowych.)
nie żal, że... (np. Nie żal, że to się skończyło.) ,
prawie że (np. nie słyszał)
tak że (w taki sposób, że)
tak że (tak więc, zatem)
tyle że by (np. Pewnie się zgodzi, tyle że by musiał się wrócić.)
tyl•ko że , , ,
tyl•ko że by (np. Chciałby to zrobić, tylko że by się bał.)
właśnie że by (np. A właśnie że by wygrał, gdyby wystartował!)
z tym że (np. Pożyczam ci książkę, z tym że jutro mi ją oddajesz.)
że by (że aby)
że by (tryb przypuszczający, np. Domyślam się, że by się ucieszyła.)

Słownik języka polskiego

-że, «partykuła dodawana do innych wyrazów, wyrażająca zdziwienie lub zniecierpliwienie, np. Idźże stąd!»
dlatego że, dlatego iż «spójnik wprowadzający zdanie, które wyjaśnia informację podaną w drugim zdaniu składowym zdania złożonego, np. Szedł szybko, dlatego że było późno.»
jako że, jako iż «spójnik złożony wprowadzający zdanie, które wyjaśnia informację przedstawioną w drugim zdaniu składowym zdania złożonego, np. Ledwo trzymał się na nogach, jako że spędził całą noc w podróży.»
mimo że, mimo iż «spójnik wyrażający rozbieżność między tym, co się dzieje w rzeczywistości, a tym, czego się oczekiwało, np. Mimo że świeciło słońce, było zimno.»
szczególnie że «spójnik wprowadzający dodatkowy, ale zarazem najważniejszy argument przemawiający za czymś, np. Na pewno straciłby więcej, szczególnie że banki obniżają oprocentowanie.»
zwłaszcza że «spójnik przyłączający zdanie dodatkowo uzasadniające to, o czym była mowa w zdaniu wcześniejszym»
że I
1. «spójnik wprowadzający zdanie podrzędne zależne od czasownika, określające przedmiot czyichś wypowiedzi, myśli, emocji, doznań lub spostrzeżeń, np. Myślę, że nie powinieneś tego robić.»
2. «spójnik wprowadzający zdanie podrzędne określające skutek scharakteryzowanego w zdaniu nadrzędnym stanu rzeczy o wysokim stopniu intensywności, np. Trząsł się tak mocno, że położyliśmy go do łóżka.»
3. «spójnik wprowadzający zdanie lub wyrażenie wtrącone, charakteryzujące wypowiedź główną lub jej fragment, np. Nasz szef odznacza się, że nazwę to wprost, dziecięcą naiwnością.»
że II
1. «partykuła wprowadzająca wypowiedź wyrażającą ubolewanie z jakiegoś powodu, np. Że dałeś się przyłapać na ściąganiu!»
2. «partykuła, do której przyłącza się końcówka drugiej osoby liczby pojedynczej i mnogiej lub pierwszej osoby liczby mnogiej czasownika użytego w zdaniu w formie czasu przeszłego, np. Brata żeś odwiedził?»
że też «partykuła otwierająca zdanie wyrażające ubolewanie, politowanie lub zaskoczenie, np. Że też akurat ciebie wybrali! »

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

że

Porady językowe

że
3.04.2002
Czy stawiamy przecinek przed powtórzonym że, np. w zdaniu: "Dostawca i Kupujący uzgadniają, że Umowę Ogólną stosować się będzie jako podstawę ich stosunku umownego oraz że będą przestrzegać postanowień i warunków Umowy Ogólnej"? Wydaje mi się, że przecinek należy postawić w takim zdaniu przed "oraz że", ale nie jestem pewna. Pozdrawiam i dziękuję.
Mówimy wprawdzie: "Przed że stawiaj przecinek", ale zalecenie to dotyczy, ściśle biorąc, nie słowa że jako takiego, lecz wprowadzanej nim konstrukcji składniowej. Jeśli jest to konstrukcja typu "A oraz B", w której nie stawia się przecinka, to wprowadzając jej człony spójnikiem że poprzedzamy ją przecinkiem tylko raz, np. "Powiedział, że A oraz że B".
Mirosław Bańko
-że
5.07.2010
Chciałem dowiedzieć się, czy poprawnym, choć archaicznym, jest sformułowanie gańże i czy końcówkę -że można swobodnie dołączać do formy rozkazującej czasowników.
Ściślej biorąc, -że nie jest końcówką, choć ma charakter fleksyjny, nie słowotwórczy. Z jego pomocą nie tworzymy bowiem nowych wyrazów, tylko przydajemy emfazy formom trybu rozkazującego istniejących czasowników: „A idźże stąd!”, „Chodźmyż”, „Dajcież spokój” itp.
Formy z cząstką -że (po samogłoskach ) mają rzeczywiście charakter archaizujący, korzysta z nich np. Andrzej Sapkowski w swoich powieściach historyczno-fantastycznych: „A dajcież mi – wybuchnął Czech – pokój z Ojcem Świętym, królem Zygmuntem i wszystkimi książętami Rzeszy (...)” (Narrenturm). Taki ich charakter ogranicza stosowanie cząstek -że i do tekstów stylizowanych.
Mirosław Bańko, PWN
że+by
17.10.2010
Zgodnie z np. USJP piszemy: „Chcę, żeby grał”, „Nie sądzę, żeby grał”. Słowniki milczą jednak o pisowni że*by w zdaniach typu: „Myślę, że*by się zgodził” (= że zgodziłby się) – czy osobno, mimo że „Myślę, czyby się zgodził”? W Nowym słowniku interpunkcyjnym języka polskiego prof. Podracki podaje jednak: „Czuję w sobie taką ochotę, żebym skakał i tańczył” (hasło taki).
Michał Gniazdowski
Nigdy by mi nie przyszło do głowy pisać „Myślę, żeby się zgodził”, dlatego dziwi mnie zapis w nowym słowniku prof. Jerzego Podrackiego. Czasownik myśleć przyłącza alternatywnie spójnik że lub żeby, np. „Myślę, że by go zaprosił” (tzn. 'że zaprosiłby go') oraz „Myślę, żeby go zaprosić” (tzn. 'planuję zaproszenie go'). Różnica pisowni koreluje tu z różnicą znaczeń, nie warto więc jej zacierać.
Źródłem konfuzji może być par. [161] zasad pisowni WSO PWN. Przewiduje on łączną pisownię cząstki by jako wykładnika trybu warunkowego „z niektórymi spójnikami”, a wśród owych spójników wymienia że. Niestety, paragraf ten jest tak sformułowany, że jego dosłowna interpretacja prowadzi do zapisów niezgodnych z praktyką ortograficzną, w tym praktyką wydawniczą. Pisałem już o tym w artykule by, by- w Słowniku wyrazów kłopotliwych (nb. jego nowe wydanie ukazało się właśnie pod hiperbolicznym tytułem Słownik wyrazów trudnych i kłopotliwych).
Mirosław Bańko, PWN

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... robiłaś z tego miejsca, że tu...Ja robiłam z takiego, że, położyłam na tej komodzie i kawałeczek okna tak, wiecie, tylko...
  • ... z gniewem. - To było cholerne świństwo, tak go znienacka zadźgać! Że też o takich rzeczach nie wie się z góry!
    Alicja...
  • ... nie był taki jak w telewizji. Gdy koledzy dowiedzieli się, że moim ojczymem jest Kevin, to mi gratulowali, chwalili jego inteligencję...

Encyklopedia

Że ludy, ludy Gê,
grupa ludów indiańskich Ameryki Południowej mieszkających w środkowej Brazylii, m.in.: Aymoré, Bororowie, Kaingáng, Kayapó, Krahô, Shakriba, Shavante, Sherente;
grupa języków należąca do paleoamerykańskich języków Indian;
wiem, że nic nie wiem, gr. oída oudén eidṓs,
stwierdzenie, podkreślające świadomość własnej niewiedzy, przypisywane Sokratesowi.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego