Kangur

Wielki słownik ortograficzny

kan•gur -ra, -rze; -ry, -rów
Kraina Kan•gurów (= Australia) Krainie Kan•gurów, Krainę Kan•gurów

Słownik języka polskiego

kangur «zwierzę o bardzo silnych tylnych nogach, poruszające się skokami, żyjące w Australii»
• kangurowy, kangurzy • kangurzyca

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

Odbyły się już trzy Kangury i Mam w domu wszystkie Tytusy
21.02.2017
Szanowni Państwo,
mam czasem wątpliwość w związku z liczbą mnogą i wielką literą. Np. konkurs matematyczny Kangur: Odbyły się już trzy Kangury/kangury? Liczba mnoga niejako kłóci się z jednostkową referencją nazwy własnej. Chodzi tu w końcu o trzy edycje konkursu Kangur, a nie trzy niezależne wydarzenia. Pytanie podobnego rodzaju: Mam w domu wszystkie Tytusy/tytusy? (komiksy).
Z wyrazami szacunku
Czytelnik
Najlepiej by było używać pełnych sformułowań i nazwy własne opatrywać cudzysłowem: Odbyły się już trzy konkursy matematyczne (pn.) „Kangur i Mam w domu wszystkie komiksy (pn.) „Tytus”. W skrócie również można by pisać: Odbyły się już trzy „Kangury” i Mam w domu wszystkie „Tytusy”. Taki zapis przez nikogo nie mógłby być kwestionowany.

Pisownię Kangury, Tytusy da się jednak obronić. Przychodzi nam z pomocą reguła [62] 18.5 zawarta w części wstępnej Wielkiego słownika ortograficznego PWN pod redakcją E. Polańskiego (Warszawa 2016, s. 44), mówiąca o tym, że wielką literą piszemy „Imiona własne ludzi użyte w znaczeniu przenośnym: nazwisko autora w znaczeniu jego dzieła” (np. Na aukcji sprzedano dwa Kossaki). Owo zalecenie można chyba rozciągnąć na nomina propia rozmaitych konkursów czy tytułów komiksów typu Kangur i Tytus, a więc na zapis: Odbyły się już trzy Kangury i Mam w domu wszystkie Tytusy.
Maciej Malinowski, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie
  1. 14.02.2017
    Pisownia Tytusy – bez cudzysłowu, w znaczeniu: komiksy „Tytus [Romek i A’Tomek]” – jest jednak dyskusyjna: z reguły [62] wynika, że byłaby ona zasadna wówczas, gdyby ów Tytus był ich autorem (Tytus – tak mogłoby brzmieć jego nazwisko lub pseudonim, ewentualnie charakterystyczne imię). Prof. Mirosław Bańko najwyraźniej preferowałby zapis tytusy, o czym świadczy następująca porada: http://sjp.pwn.pl/poradnia/szukaj/bondy;18;1.html. Ponadto Wielki słownik ortograficzny PWN pod red. prof. Edwarda Polańskiego również notuje hasło bondbondy, w analogicznym znaczeniu, czyli jako film z udziałem Jamesa Bonda.

    Michał Gniazdowski
  2. 21.02.2017
    Chciałbym zauważyć, że w interesującej Czytelnika Poradni kwestii pomocna może okazać się reguła [93] 18.36, zawarta w części opisowej WSO PWN. Według niej można zapisać wielką literą „skrócone nazwy organizacji i tytuły książek, których pełny tytuł został wymieniony wcześniej”. Praktyka językowa pokazuje jednak, że użytkownicy polszczyzny wolą zapisywać wielką literą skrócone tytuły książek, nawet jeśli nie został spełniony warunek ich uprzedniego występowania w pełnym brzmieniu. Dla przykładu – kilka zdań znalezionych w Internecie:
    Przeczytałam wszystkie Anie i od tego momentu pokochałam czytać;
    Wtedy też przeczytałem wszystkie Tomki, Pany Samochodziki, oczywiście Tytusy i Kajki i Kokosze;
    Kiedy urodziły mi się dzieci, to w wieku dorosłym zacząłem czytać książki dla dzieci. Wszystkie Muminki, Hobbity i Pippi Langstrumpf to ostatnio przeczytane lektury.

    Oczywiście należy pamiętać, że reguła [93] 18.36 nie jest obligatoryjna, a więc nie zabrania użycia małej litery w wyżej wymienionych i analogicznych przykładach. Jeśli zaś chodzi o występujące w WSO PWN hasło bond (pot. film z Jamesem Bondem) – słownik wyjaśnia jego pisownię regułą [122] 20.23, która dotyczy rzeczowników utworzonych od nazw własnych ludzi oraz istot mitologicznych, używanych w znaczeniu pospolitym. Wspomniany Tytus z pewnością do nich nie należy.

    Patrycjusz Pilawski
i>Kraj Kangurów, ale kraj tulipanów, czyli o peryfrazach po raz kolejny
6.04.2016
Chciałabym zapytać, z czego wynikają różne zasady pisowni zwrotów takich jak kraj piramid, kraj samurajów, kraj tulipanów, kraj fiordów z jednej strony, a z drugiej Kraj Klonowego Liścia, Kraj Kangurów czy Kraj Kwitnącej Wiśni. Najnowszy wielki słownik ortograficzny wskazuje tylko taką pisownię, nie dopuszcza nawet oboczności.

Z góry dziękuję za wyjaśnienie.
Z poważaniem

Agnieszka Buczkowska
Przytoczę to, co już kilkakrotnie pisał na tych łamach (jeśli stronę internetową można nazwać łamami) prof. Mirosław Bańko: pisownia wielu peryfraz geograficznych jest chwiejna. Od siebie dodam, że zależy ona w dużej mierze od stopnia utrwalenia danej peryfrazy, lecz – jak pokazują podane przez Panią przykłady – jest to sprawa bardzo umowna.
Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
na (całe) szczęście
16.05.2006
Witam,
chciałam zapytać o poprawność zwrotu na całe szczęście. Zawsze wydawało mi się, że należy używać zwrotu na szczęście lub całe szczęście, a nie łączyć je w jeden. Spotkałam się z takim wystąpieniem ostatnio w jednej z książek, dlatego zaczynam mieć wątplwości. Czy można uzywać tego połączenia?
Pozdrawiam,
Agata Marszal
Może na całe szczęście jest nadmiarowe, może jest kontaminacją i samo na szczęście wystarczy. Ale na całe szczęście jest bardzo rozpowszechnione, w Korpusie Języka Polskiego PWN mamy ponad 50 wystąpień, głównie w prasie i literaturze współczesnej, m.in. u Szklarskiego (Tomek w krainie kangurów), u Kisielewskiego (Abecadło Kisiela), u Lema (Cyberiada), u Kuśniewicza (Lekcja martwego języka). W tej sytuacji wzbraniałbym się przed potępiającym wyrokiem.
Mirosław Bańko, PWN

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... pomocą, a reszta pomknęła za uciekającymi kangurami.
    Dwa olbrzymie szare
    kangury w obliczu niebezpieczeństwa wykazały
    wiele odwagi. Kiedy ujrzały klęskę swego...
  • ... uniemożliwił oddział
    Bentleya. W ten sposób przerażone, zdezorientowane już zupełnie
    kangury
    pomknęły na zachód, w kierunku skalnego łańcucha wzgórz. Oczekiwał tam...
  • ... nimi, gdy naraz jeden z nich wychynął z zieleni.
    - Znaleźliście
    kangury? - zapytał Bentley, podjeżdżając do niego.
    - Tak, znaleźliśmy. W nocy odeszły...

Encyklopedia

kangur olbrzymi, Macropus giganteus,
ssak z rodziny kangurowatych;
kangur rudy, Macropus rufus,
gat. kangura;
Kangura, Wyspa, Kangaroo Island,
wyspa w Australii, u wejścia do zat. Saint Vincent (O. Indyjski), w stanie Australia Południowa;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego


E-BOOK na DZIEŃ JĘZYKA OJCZYSTEGO

Poprawnej polszczyzny warto uczyć się przez całe życie!
Poznaj odpowiedzi językoznawców na najczęściej zadawane pytania.

18 najczęściej zadawanych pytań w internetowej poradni językowej PWN

Wyślij
Dzień Języka Ojczystego – pobierz darmowy e-book!