Wziąć

Wielki słownik ortograficzny

wziąć wez•mę, weź•miesz, wez•mą; weź, weź•cie; wziął, wzięła, wzięli; wziąwszy; wzięty , ,
wzięty; wzięci

Słownik języka polskiego

wziąć
1. «chwycić, objąć kogoś lub coś, przystosowując do niesienia lub trzymania»
2. «udać się z kimś, z czymś dokądś»
3. «otrzymać na własność lub do okresowego użytkowania»
4. «kupić, wynająć lub wypożyczyć coś»
5. «zdobyć kogoś, coś siłą»
6. «skorzystać z czegoś»
7. «otrzymać coś jako zapłatę»
8. «zobowiązać się do czegoś»
9. «użyć czegoś jako leku lub zastosować coś jako zabieg leczniczy, higieniczny»
10. «użyć czegoś w jakimś celu»
11. «w połączeniu z rzeczownikami nazywającymi czynności: dokonać tych czynności, np. Wziąć rozpęd.»
12. «pobrać coś skądś»
13. «powierzyć komuś jakąś funkcję»
14. «pokonać kogoś, jakąś trudność»
15. «włożyć coś na siebie»
16. «nadać określoną pozycję jakiejś części ciała, zwykle cofając lub przybliżając ją do tułowia»
17. pot. «wzbudzić zainteresowanie, zachwyt»
18. pot. «o chorobie: zaatakować kogoś»
19. «zostać zainspirowanym przez kogoś lub przez coś»
20. «o uczuciach, wrażeniach: opanować kogoś»
21. «pojąć coś w jakiś sposób»
22. «zostać pobitym»
23. «zwykle o jakichś cechach, nawykach: odziedziczyć je po kimś»
wziąć się
1. «ująć rękami jakąś część swojego ciała»
2. «objąć siebie wzajemnie»
3. «zabrać się do czegoś»
4. «zdobyć się na coś»
5. «powstać, znaleźć w czymś swe źródło»
wzięcie, wziętość «uznanie i popularność»
wzięty «cieszący się uznaniem i popularnością»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

wziąć
25.02.2003
Dzień dobry. Chciałabym prosić o pomoc w rozwiązaniu małego problemu. W jednej z pieśni I. J. Paderewskiego do słów Asnyka („Gdy ostatnia róża zwiędła”) występuje słowo wziąść rymujące się z prząść. Wiem, że obecnie jedyną formą poprawną jest wziąć, ale skoro w wierszu i tekście pieśni jest wziąść, czy nie powinno tak właśnie się śpiewać? Pozwoliłam sobie zapytać o to, ponieważ w wielu wykonaniach wyraźnie słychać wziąć i tłumaczone to jest przez niektórych w ten sposób, że pomimo pisowni -ąść wymawiać zawsze należy -ąć. Co na to Szanowna Poradnia?
Z poważaniem, Anna Niemiec
Szanowna Pani,
Jestem zdania, że nie należy poprawiać ani Kazimierza Brodzińskiego (por. „Gdy zasługa wziąść się wstydzi,/ Weźmie czelność – i wyszydzi”), ani Adama Asnyka, ani wielu innych ludzi pióra.
Łączę pozdrowienia
Krystyna Długosz-Kurczabowa, Uniwersytet Warszawski
wziąć
20.07.2010
„,(...) pomijając błędnie wypowiadane słowo wziąć – mówi się wziąść – zmiękczamy końcówkę, aby nie była to forma hiperpoprawna, a błędna”. Na taką wypowiedź, wygłoszoną w dość autorytatywny sposób, natrafiłam w Internecie i przyznam, że zgłupiałam. Od zawsze żyję w przekonaniu, że zarówno w pisowni, jak i w wymowie w wyrazie tym nie ma żadnego [ś]. Jestem w błędzie?
Pozdrawiam.
Anna
Poprawna wymowa to [vźońć], nie [vźoJść] (znakiem [J], z braku lepszego, oznaczyłem tu nosowe [j]). W zacytowanej wypowiedzi zwraca uwagę też fragment: „(...) aby nie była to forma hiperpoprawna, a błędna”. Z równym skutkiem można by powiedzieć na przykład: „(...) aby nie był to jamnik, a pies”.
Mirosław Bańko, PWN
wziąć zakładnika
29.03.2007
Witam. Pytanie jest dość banalne: wziąć za zakładnika (spotkałam się z tym kwiatkiem i coś mi tu zgrzyta), brać na zakładnika czy może najlepiej wziąć zakładnika? Dziękuję.
Sytuacja wcale nie jest taka banalna, bo zakładników nie bierzemy codziennie. W Innym słowniku języka polskiego jest przykład: „Terroryści wzięli zakładników i żądali wysokiego okupu”. Można powiedzieć, że ktoś wziął kogoś za zakładnika, ale znaczyłoby to, że się pomylił, np. „Wzięliśmy ich za zakładników, a to byli terroryści”.
Trudniej mi sobie wyobrazić sytuację, w której by można kogoś wziąć na zakładnika. Cytowany tu słownik w haśle wziąć podaje przykłady: „Od pierwszego bierzemy panią Zosię na gosposię” (tzn. zatrudniamy) oraz „Taki spryciarz, a dał się wziąć na kłamstewka panienki” (tzn. oszukać). Jednak zatrudnianie zakładników bądź wystawianie ich jako przynęty dla naiwnych – to sytuacje dość nietypowe.
Mirosław Bańko, PWN

Ciekawostki

Mówimy „Bóg dał, Bóg wziął”, pocieszając kogoś lub siebie po śmierci bliskiej osoby. Bóg dał, Bóg wziął, a ty przestań się trapić Janie.
Mówimy żartobliwie „Złego diabli nie wezmą (nie biorą)”, uspokajając kogoś, kto obawia się o czyjeś zdrowie lub życie.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... się wielka loteria fantowa. Miłośnicy piłki nożnej mogą kibicować lub wziąć udział w meczu "Murzasichle - reszta świata". A dla osób z...
  • ... to, że w marcu 1788r. musiał powrócić do Wirginii, aby wziąć udział w stanowej konwencji, która miała zadecydować o ratyfikacji konstytucji...
  • ... na dobre nie wychodzi.
    Nie wiem co mnie dziś tak
    wzięło na wytykanie wad facetom. Po prostu nie wiem. Muszę docenić...
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego


E-BOOK na DZIEŃ JĘZYKA OJCZYSTEGO

Poprawnej polszczyzny warto uczyć się przez całe życie!
Poznaj odpowiedzi językoznawców na najczęściej zadawane pytania.

18 najczęściej zadawanych pytań w internetowej poradni językowej PWN

Wyślij
Dzień Języka Ojczystego – pobierz darmowy e-book!