bezczelny

Wielki słownik ortograficzny

Słownik języka polskiego

bezczelny «nieliczący się z niczym i nikim, odznaczający się zbytnią pewnością siebie; też: świadczący o takich cechach»
• bezczelnie • bezczelność

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

tupet i bezczelność
28.04.2009
Witam,
bardzo proszę o rozwiązanie mojego dylematu: czy istnieje jakaś różnica między tupetem a bezczelnością?
Pozdrawiam,
Magda
Słowniki definiują tupet różnie, np. „śmiałość granicząca z bezczelnością”, „duża pewność siebie i zuchwałość granicząca z bezczelnością”. W niektórych definicjach zwraca się uwagę, że tupetem często pokrywa się brak umiejętności. Wynika stąd, że bezczelność to coś więcej niż tupet, że nie każdy tupeciarz jest od razu bezczelny.
Jest oczywiście jeszcze inny tupet – rodzaj peruki czy raczej półperuki, a także kosmyk włosów nad czołem, w okresie romantyzmu noszony przez młodzieńców, którzy chcieli być modni.
Mirosław Bańko, PWN
zdzierać, zdziwiony, Zdzisław itp.
24.12.2003
Czy wymowa wyrazów rozcinać, rozcierać, zdzierać, zdziwiony, Zdzisław, bezczelny jako [rośc'inać], [rośc'erać], [źdz'erać], [źdz'iw'jony], [źdz'isłaf], [beszczelny] jest nadal uznawana za mało staranną? Według mnie, zwłaszcza w czterech ostatnich wypadkach ([zdz'erać], [zdz'iw'jony], [zdz'isłaf], [besczelny]), wymowa staranna brzmi niezbyt naturalnie i pedantycznie.
Pozdrawiam.
Wymowy, o którą Pan pyta, nie nazwałbym mało staranną. Powiedziałbym, że jest to wymowa swobodna, w codziennej komunikacji bynajmniej nie rażąca.
Mirosław Bańko
zuch
11.04.2007
Zuch – znaczenie tego słowa przed laty.
Historia wyrazu zuch w największym skrócie przedstawia się następująco: pojawił się w XVII w. jako skrót wyrazów zuchwały, zuchwalec i był wyraźnie nacechowany negatywnie; funkcjonował jako synonim awanturnika, człowieka zuchwałego, bezczelnego. W połowie XIX w. to negatywne zabarwienie ekspresywne przekształciło się w ironiczno-żartobliwe, o czym m.in. świadczyć może wierszyk Marii Konopnickiej O Stefku Burczymusze: „O większego trudno zucha jak był Stefek Burczymucha...”. Współczesny zuch to 'ktoś zaradny, energiczny, odznaczający się odwagą', a także 'członek harcerskiej drużyny dziecięcej', z pozytywnym zabarwieniem emocjonalnym.
Krystyna Długosz-Kurczabowa, Uniwersytet Warszawski

Ciekawostki

BEZCZELNY
Wymawiamy częściej beszczelny, bo wtedy jest możliwe szumiące przedłużenie, które zdaje się potęgować nasze oburzenie. Beszszszczelny!

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... w pędzie do miejsca, gdzie stała
    dziewczyna. Kopnął go wściekły,
    bezczelne szkaradzieństwo.
    Nie trafił. Tuman pyłu wzbił się w górę,
    pokrył...
  • ... dołożył mi wówczas też pan radny Bieleń, mówiąc że jestem bezczelny.

    - Dzisiaj od czasu złożenia pańskiego wniosku w sprawie pana Owczarka...
  • ... wyzywające. Pyszałkowaty w swej pewności siebie obraz hitlerowskiej buty, jakiś bezczelny wieniec urągający niebu Anglii.

    Urbanowicz wnet zrozumiał, że chaotyczne szarpanie...
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego