byście

Wielki słownik ortograficzny

by ,
były; byli (skrót: b.)
winien (księg.) ndm
win•ny (od: wino)
win•no by się (pojechać)
a by (= a po to, żeby, np. W końcu wyszedł, a by się nie spóźnić, wziął taksówkę.)
ale by (ale aby)
bardzo by (np. mi się to podobało)
by night ndm
by-pass -s•sa a. -s•su, -s•sie; -s•sy, -s•sów a. bajpas
chęt•nie by (zrobił)
chociaż by (chociaż aby)
choć by (choć aby)
chyba że by (np. Zjemy w ogrodzie, chyba że by padało. Chyba że by zaspał, to wtedy nie przyjdzie.) ,
co by (np. zrobił)
czegoż by a. czegóż by
czegóż by a. czegoż by
czyli by (czyli aby)
dlaczegoż by a. dlaczegóż by
dlaczegóż by a. dlaczegoż by
gdzie by (= w którym miejscu – zaimek pytajny, np. Gdzie by tu usiąść?)
gdzież by (zaimek pytajny: w którym miejscu, np. Gdzież by to mogło być?)
gotów by (np. jechać)
inaczej by (np. nie mówił)
in•ny by (np. tego nie zrobił)
ja bym (np. poszedł)
jak by (zaimek, np. Jak by to napisać? lub: Tak, jak by chciał. Jak by nie patrzeć, wychodzi na to samo. Jak by nie było, odwaliłeś kawał dobrej roboty.)
jak•kolwiek by (zaimek, np. Jakkolwiek by trzeba pojechać.)
jako że by (np. Nie zgodziłby się, jako że by musiał zostać po godzinach.)
jak•że by (w jaki sposób, np. Jakże by to opisać?)
jak•żeż by (w jakiż sposób, np. Jakżeż by to rozwiązać?)
jednak by (jednak aby)
jednakowoż by (jednakowoż aby)
jednak•że by (jednakże aby)
jegoż by a. jegóż by ,
jegóż by a. jegoż by ,
kogoż by a. kogóż by
kogóż by a. kogoż by

Słownik języka polskiego

były II pot. «były mąż lub narzeczony»
• była
powinien, powinna, powinno
1. «jest pożądane, konieczne, żeby ktoś coś zrobił, np. Powinien spłacić dług.»
2. «coś jest spodziewane, przewidywane, np. Powinien zaraz wrócić.»
3. «jest wskazane, żeby jakaś osoba, rzecz lub jakieś wydarzenie spełniały określone warunki, np. Zupa powinna być gorąca.»
winny III «osoba, na której ciąży wina za coś»
• winna
bajpas, by-pass, bypass [wym. bajpas] «fragment naczynia krwionośnego lub rurka z tworzywa sztucznego wszczepione pacjentowi w celu skierowania przez nie przepływu krwi z pominięciem niedrożnego fragmentu tętnicy; też: operacja chirurgiczna polegająca na takim wszczepieniu»
by I
2. «spójnik wprowadzający wtrącenie zawierające komentarz na temat użytego w zdaniu słowa lub wyrażenia, np. Był lekkomyślny, by nie powiedzieć, głupi.»
by II «wykładnik trybu przypuszczającego, w 1. i 2. osobie liczby pojedynczej i mnogiej rozszerzony o końcówki osobowe: bym, byś, byśmy, byście, np. Zrobiłbym to zaraz. Czyżby to już koniec?»
winien I, winna I, winno I
1. «mający do spłacenia należność, dług»
2. «mający jakieś zobowiązanie wobec kogoś lub zawdzięczający coś komuś, czemuś»
winien III, winna III, winno III
1. «jest pożądane, konieczne, żeby ktoś coś zrobił, np. Winieneś jej pomóc.»
2. «jest wskazane, żeby jakaś osoba, rzecz lub jakieś wydarzenie spełniały określone warunki, np. Formularze winny być wypełniane czytelnie.»
były I
1. «taki, który przestał pełnić jakąś funkcję»
2. «o państwie: taki, który przestał istnieć lub istnieje w innych granicach»
moszcz winny «młode, niskoalkoholowe wino»
winny I
1. «dotyczący wina»
2. «o smaku lub zapachu: słodki i kwaskowy zarazem; też o owocach: mający taki smak»
winny II «będący sprawcą lub przyczyną czegoś»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

by

Porady językowe

były
5.05.2006
Czy poprawne jest wyrażenie państwo byłego Układu Warszawskiego? Wątpliwości biorą się stąd, że zestawienia była żona (były mistrz, alkoholik, członek itp.) oznaczają osoby, które straciły jakąś cechę, ale wciąż istnieją. O zmarłym nikt nie powie były mąż, były papież. Podobnie nie istnieje nic, co można by nazwać byłym Układem Warszawskim (byłym ZSRR, byłą Jugosławią).
powinien
6.12.2012
Czy zdanie: „Powinniśmy to zrobić już godzinę temu” jest prawidłowe? Czy może brakuje tam cząstki byli? Czy w cudzysłowie powinna była się znaleźć kropka zamykająca zdanie?
Powinieneś był...
9.06.2012
Czy poprawna jest forma powinieneś był, czy powinieneś, kiedy w obu przypadkach chcemy wyrazić powinność w czasie przeszłym, mówiąc w 2 os. l. poj.?

Ciekawostki

Mówimy „Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło”, mając na myśli to, że każda sytuacja, nawet niekorzystna, może obrócić się na naszą korzyść.
Mówimy „Gdyby babcia miała wąsy, toby była dziadkiem”, komentując żartobliwie rozważania o możliwych następstwach sytuacji, która jest nierealna.
Mówimy „Zapomniał wół, jak cielęciem był”, mając na myśli kogoś, kto sam kiedyś popełniał błędy, za które teraz krytykuje innych.
Mówimy „Wstąpił do piekieł, po drodze mu było”, jeśli ktoś poszedł gdzieś drogą okrężną, mimo, że nie było to konieczne.
Mówimy „Co było, a nie jest, nie pisze się w rejestr”, mając na myśli to, że komuś, kto poprawił swoje postępowanie, nie można ciągle pamiętać dawnych win.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... przepraszał, przepraszał serdecznie, gorąco, lękliwie, tak właśnie, jak gdyby tu był tylko po to, żeby przepraszać. Podczas snu borykał się nieraz...
  • ... tam powiadał...
    - Tak.
    - To tak, jak pan słusznie zauważył, to
    była kwestia tylko i wyłącznie demonizowania pornografii na swój własny użytek...
  • ... Jest dla mnie zaszczytem, że mogliśmy razem pracować i choć było to wiele lat temu miał duszę niesamowicie wrażliwą".


    Ferie w...

Encyklopedia

by night
[baı naıt; ang.],
w nocy, nocą.
by-pass
[bạıpa:s; ang.],
med. wytworzone chirurgicznie oboczne krążenie krwi, także popularna nazwa tego rodzaju operacji;
ekon. podział stron konta księgowego;
Winna Góra, Winnogóra,
w. w woj. wielkopol. (pow. średzki, gmina Środa Śląska);
a szczęście było możliwe, było tak blisko (A. Puszkin Eugeniusz Oniegin).
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2017

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2017.
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Jeśli chcesz otrzymać bezpłatny e-book, potwierdź także poniższe zgody marketingowe.

Świat w przysłowiach

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2017” i odbierz darmowy e-book!