byleby

Wielki słownik ortograficzny

byleby (spójnik, np. Zdążymy, byleby nam nikt nie przeszkadzał.) ,
byleby (partykuła, np. Byleby nie padało!)

Słownik języka polskiego

byle I, byleby I
1. «spójnik wyrażający życzenie i warunek wykonania tego, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym, np. Kup bułki, byle świeże.»
2. «spójnik wyrażający cel, którego minimalnym warunkiem osiągnięcia jest to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym, np. Zrobiłem to, byleś była zadowolona.»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

Futurologiczny niewołacz
29.03.2017
Moje pytanie dotyczy ewentualnych odstępstw od użycia wołacza. Sytuacja wygląda następująco: jesteśmy w świecie przyszłości, sprzęty codziennego użytku, w tym oświetlenie są sterowane głosem. Wchodząc do swojego pokoju, bohaterka wydaje komendę, po której zapalają się lampy. Czy Państwa zdaniem jest uzasadnione użycie takiej formy: Komputer, włącz światło. I analogicznie: Komputer, zakończ program? Moim zdaniem poprawne z punktu widzenia gramatyki: komputerze jest wręcz komiczne.
Mnie forma komputerze! nie wydaje się komiczna – tak jak dość naturalnie brzmią formy wołacza innych nazw przedmiotów, jeśliby tylko chciało się tych form użyć: Samochodzie, ruszże wreszcie!, Pralko, nie psuj się teraz!. Sądzę, że „dziwność” takich zdań bardziej wynika z sytuacji „rozmowy” z przedmiotem niż z samej formy wołacza.
Pani pytanie nie jest jednak bezzasadne. Coraz częściej bowiem nadajemy wołaczowi formę mianownika – mówimy: Marek, chodź tutaj!, Michał, wracaj! itd. (a oprócz tego, oczywiście: Marku!, Michale!). Skoro więc do osób zwracamy się w „niewołaczowy” sposób i duża część z nas to akceptuje, to zapewne z taką samą akceptacją spotkają się mianownikowe formy wołacza nazw przedmiotów. Byleby tylko ktoś chciał z nimi rozmawiać…
Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... pani umie zrobić w domu?
    - Wszystko.
    - Jak pani najlepiej odpoczywa?
    -
    Byleby były obok moje dzieci, reszta obojętna.
    - Czy posługuje się pani...
  • ... odwrotnie. "Profesorowi w gruncie rzeczy było obojętne, jakim pozostanę chłopcem, bylebym tylko nie wylazł z chłopięctwa" (F 105). Tymczasem Młodziakowie cieszą...
  • ... mieć jasne. Ja nie wiem, niech pani robi co chce, bylebym wyszła jakoś przyzwoicie. I faktycznie byłam zadowolona. I i później...
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego