czerwiec

Wielki słownik ortograficzny

czerwiec -w•ca; -w•ce, -w•ców: ciepły czerwiec, ale: poznański Czerwiec, Czerwiec ’56

Słownik języka polskiego

czerwiec
1. «szósty miesiąc roku kalendarzowego»
2. «roślina o wąskich liściach i drobnych kwiatach bez płatków»
3. «owad tropikalny, którego larwy i samice odżywiają się sokami roślin»

• czerwcowy
czerwiec lakowy «azjatycki gatunek czerwca – owada, wydzielający substancję – szelak»
czerwiec polski «gatunek czerwca – owada, hodowany dawniej w Polsce ze względu na samice dostarczające czerwonego barwnika»
czerwiec trwały «czerwiec, na którego korzeniach żyje owad, czerwiec polski»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

14 czerwca
16.06.2011
W pewnym druku należy wpisać datę urodzenia. Miesiąc ma być podany słownie. Która forma jest poprawna? 14 czerwca 1984 r. czy 14 czerwiec 1984 r.?
Czerwca, koniecznie czerwca, w żadnym wypadku czerwiec. Nie liczy Pani przecież miesięcy, tylko dni: nie 14 czerwiec, tylko 14 dzień, dokładniej 14 dzień czerwca, a po opuszczeniu słowa dzień – po prostu 14 czerwca.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
wolność 4 czerwca
14.11.2013
Szanowni Państwo,
W Brzegu Dolnym powstał długo wyczekiwany most. Nadano mu nazwę Most Wolności – 4 czerwca. Taki zapis widnieje na tabliczce oraz w uchwałach dotyczących nadania nazwy. Dziś, po kilkunastu dniach od uroczystego otwarcia, mieszkańcy pytają coraz częściej o poprawność zapisu. Skoro wolność staje się nazwą własną i pisana jest wielką litera, to co z czerwcem? Czy też powinien być tak pisany?
Pisownia mostów podpada pod nieszczęsną regułę – w zasadach pisowni WSO PWN oznaczoną numerem [82] – zgodnie z którą inicjalny człon tego rodzaju nazw zapisujemy małą literą, jeśli jest nazwą gatunkową, pozostałe człony zaś piszemy wielkimi literami. WSO PWN w haśle most ilustruje to przykładami: most Śląsko-Dąbrowski, most Poniatowskiego oraz Most Londyński, nie wyjaśnia jednak, czym jest spowodowana różnica między dwoma pierwszymi zapisami a trzecim. Kierując się analogią do zapisu most Poniatowskiego, radni w Brzegu Dolnym mogliby więc na tablicy umieścić napis most Wolności. Ponieważ jednak wymieniona reguła nie jest jasna, a pisownia nazw mostów nie jest tak utrwalona w zwyczaju społecznym jak pisownia nazw ulic, nie czyniłbym radnym z tego powodu wyrzutu.
Co się tyczy ciągu dalszego nazwy, to umieszczenie go na tablicy sugeruje, że stanowi on część nazwy właściwej. W takim razie należało napisać 4 Czerwca – analogicznie do nazw ulic typu ul. 1 Sierpnia.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
Ile mamy lat?
4.01.2013
Czy język polski jest w temacie podawania wieku precyzyjny i w danym roku kalendarzowym mamy stałą liczbę lat życia, niezależną od daty naszych urodzin, czy też dopuszcza się, po dniu urodzin dodanie jednego roku? W wyjaśnieniu zadania podano: „Jeżeli Łukasz urodził się 1 czerwca 1999 roku, to w 2012 do 31 maja 2012 ma 13 lat, a od 2 czerwca 2012 ma 14 lat”. Uważam, że w całym roku 2012 Łukasz ma 13 lat, a po 1 czerwca 2012 rozpoczął 14-ty rok życia, ale nadal ma 13 lat.
Według mnie, jeżeli Łukasz urodził się 1 czerwca 1999, to od 1 czerwca 2012 ma 13 lat. Między 1 stycznia a 31 maja 2012 miał tylko 12 lat. Nie jest więc ani tak, jak napisano w objaśnieniach do zadania, ani tak, jak Pan napisał.
Różnice zdań biorą się stąd, że jedni liczą lata ukończone, a inni rozpoczęte. Myślę jednak, że trzeba liczyć lata ukończone. W przeciwnym razie jednodniowe niemowlę (właściwie jeszcze noworodek) miałoby rok, a po ukończeniu dwunastu miesięcy życia byłoby dwulatkiem.
Proszę wybaczyć, że skoryguję dwa błędy w pytaniu: zamiast w temacie podawania wieku należało napisać np. pod względem podawania wieku, a zamiast 14-ty rok życia należało napisać 14. rok życia.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... werbowano bądź w szkołach rzemieślniczych, bądź na gruncie towarzyskim.
    10
    czerwca 1906 r. na III Zjeździe w Łodzi doszło do połączenia...
  • ... ziemi, który puści do ciebie oko.

    BLIŹNIĘTA
    (21 maja - 21
    czerwca)
    Kiedy rządząca tobą planeta - Merkury znajdzie się w znaku niepewnej...
  • ... im. Tadeusza Pilarskiego na Dunajcu. Impreza trwała do niedzieli, 6 czerwca.
    - Kajakarstwo właściwie zaczęło się od turystyki. A spływ na Dunajcu...

Encyklopedia

czerwiec, Scleranthus,
rodzaj drobnych roślin zielnych (roczne, dwuletnie lub byliny) z rodziny goździkowatych;
strajk, demonstracja i walki uliczne w Poznaniu, → poznański czerwiec 1956.
czerwiec polski, Porphyrophora polonica,
owad z rodziny czerwcowatych (Margarodidae), z podrzędu czerwców;
strajk generalny i masowa demonstracja uliczna 28 VI 1956 w Poznaniu, która przekształciła się w walki zbrojne;
czerwce, Coccinea,
podrząd owadów z rzędu pluskwiaków równoskrzydłych;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego