idee

Wielki słownik ortograficzny

idea -ei, -eę; -ee, -ei

Słownik języka polskiego

idée fixe [wym. ide fiks] «natrętna myśl»
idea
1. «myśl przewodnia wyznaczająca cel i kierunek działania, twórczości naukowej, artystycznej itp.»
2. «pogląd, wzór lub postawa typowe dla jakiejś epoki, kultury lub grupy ludzi»
3. «w platonizmie: samoistny byt idealny, wieczny i niezmienny»
4. «wrażenie, impresja umysłu ludzkiego, stanowiące przedmiot poznania»
5. «u I. Kanta: pojęcie metafizyczne, którego nie wspiera żadne doświadczenie zmysłowe»

• idejka

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

akcent
10.01.2003
Jak powinny być akcentowane wyrazy liceum i idea? Dziennikarze tvn akcentują trzecią sylabę od końca. Czy mają rację?
Zaszczepić
5.06.2016
Szanowna Redakcjo,
coś można zaszczepić komuś, nie czemuś, w znaczeniu ‘rozwinąć w kimś jakieś cechy lub zainteresowania’. Niepoprawnie więc będzie, jeśli napiszę, że: Politycy usiłują zaszczepić w świadomości narodu swoją burżuazyjną ideologię?

Z poważaniem
Basia S.
Dlaczego sierp i młot, ale Hammer und Siechel?
23.05.2016
Przy podawaniu nazwy charakterystycznego komunistycznego symbolu w językach germańskich najpierw wymienia się młot, zaś sierp jako drugi w kolejności (podobnie jest w języku greckim, tzn. młot i sierp). W językach romańskich, słowiańskich i należących do innych rodzin (m.in. litewskim, fińskim, węgierskim, albańskim, tureckim) pierwsze miejsce zajmuje sierp, drugie młot. Czy mogłabym poprosić o wyjaśnienie przyczyn tego zjawiska? Skąd u narodów germańskich ta odwrócona kolejność?

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... Jego najbardziej politycznie niepoprawną - w realiach współczesnego Iranu - koncepcją jest idea trzech składników miejscowej kultury: przedislamskiego, muzułmańskiego i tego wyklętego - zachodniego...
  • ... Dziewicze, Santo Domingo i inne).
    Ekspansji amerykańskiej służyć miała również
    idea panamerykanizmu w wersji opracowanej przez Blaine'a.
    Prezydent Harrison zaprosił w...
  • ... zdefiniowania celu poznawczego.
    Należy dodać, że powyższe wywody nie wnoszą
    idei zasadniczo nowych. Stanowią raczej próbę scalenia i uczynienia bardziej jasnymi...

Encyklopedia

u I. Kanta czyste pojęcia rozumu, które nie rozszerzają naszej wiedzy konstytutywnej; nie można też przyporządkować im żadnego przedmiotu możliwego doświadczenia;
idea
[gr. idéa ‘to, co widoczne’, ‘kształt’, ‘wyobrażenie’, ‘postać’, ‘wzór’, ‘przedstawienie’, ‘przeżycie świadome’],
jedno z głównych pojęć filozofii wprowadzone przez Platona.
archeol. jeden z neolitycznych systemów wierzeniowych obligujący „wyznawców” do konstruowania budowli z ogromnych, niekiedy wielotonowych głazów (megality);
najogólniej synonim wszelkiej historii myśli; w węższym znaczeniu termin wprowadzony przez A.O. Lovejoya w pracy Wielki łańcuch bytu. Studium z dziejów idei (1936, wyd. pol. 1999) na oznaczenie odrębnej dyscypliny badającej hist. związki idei w procesach kulturowych.
Wielka Idea, gr. Meghali Idhea,
koncepcja i cel polityki zagr. Grecji 1844–1922;

Synonimy

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego