konfabulacja

Wielki słownik ortograficzny

kon•fabula•cja -cji, -cję; -cji

Słownik języka polskiego

konfabulacja
1. «zmyślanie, koloryzowanie na jakiś temat»
2. «podawanie zmyślonych faktów, połączone z przekonaniem o ich prawdziwości, występujące m.in. przy zaburzeniach pamięci; też: taki zmyślony fakt»

• konfabulacyjny • konfabulować

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

zmyślone fakty
29.03.2014
W http://sjp.pwn.pl/ można przeczytać, że konfabulacja to „podawanie zmyślonych faktów” albo „też: taki zmyślony fakt”. Proszę o skomentowanie wyrażenia zmyślony fakt. Czy to oksymoron i czy jako taki powinien był znaleźć się w słownikowej definicji? Czy można pójść dalej i mówić o „fikcyjnych faktach”?
Zmyślone fakty z pewnością mogłyby wejść do słownika oksymoronów, podobnie jak fikcyjne fakty. W definicji normalnego słowniku lepiej było napisać o zmyślonych zdarzeniach.
Przeciwieństwem zmyślonych faktówrealne fakty, które z kolei są dobrym kandydatem do słownika pleonazmów. Wydaje mi się, że ktoś o nie pytał w poradni, ale nie mogę znaleźć odpowiedzi. Znając swój stosunek do pleonazmów, przypuszczam, że realnych faktów nie potępiłem w czambuł, traktując je jako przykład powtórzenia treści motywowany zamiarem hiperbolizacji. Możliwe oczywiście, że czasem mylnie przypisuję różne intencje osobom, które pleonazmów używają przez nieuwagę lub z nieświadomości.
Są jeszcze tzw. medialne fakty, które można traktować podobnie do białego kruka, czyli jako związek frazeologiczny.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
  1. 29.03.2014
    Szanowny Panie Profesorze,
    w związku z ostatnio opublikowaną poradnianą odpowiedzią na pytanie o zmyślone fakty (konfabulacje) chciałem się podzielić swoim doświadczeniem. Otóż znając to słowo z języka powszechnego (jako kontrast do specjalistycznego) byłem zdziwiony podczas zajęć z psychiatrii (w ramach studiów medycznych), gdzie słowo to opisuje precyzyjnie pewien objaw i jest łączone (w specjalistycznym użyciu) wyłącznie z jedną jednostką chorobową (nie zostałem psychiatrą, więc za tę wyłączność nie mogę ręczyć). Jak w przypadku innych objawów wielu chorób psychicznych, tak też konfabulacje są traktowane przez osoby dotknięte chorobą jako fakty. W tej chorobie (jest to zespół Korsakowa, czyli trwałe zaburzenia pamięci, najczęściej poalkoholowe) takich „faktów'' przybywa za każdym razem, kiedy zadajemy pytanie, i mogą one być ze sobą sprzeczne, a dokładniej jedne mogą zostać zastąpione drugimi. W pewnym uproszczeniu można powiedzieć, że są one (te fakty) generowane na bieżąco, aby wypełnić luki w pamięci. Ten kontekst powoduje, że zupełnie nie razi mnie sformułowanie fikcyjne fakty, które na zdrowy rozsądek, muszę przyznać, trudno zaakceptować.
    Myślę, że ciekawa byłaby analiza drogi jaką przeszły konfabulacje: czy język specjalistyczny był źródłem dla codziennego, czy wręcz przeciwnie – medycyna przejęła słowo z tego drugiego. Niestety z braku odpowiednich źródeł nie mogę podjąć się takiej analizy.
    Z uszanowaniem
    Hubert Bulik

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... nie wszystko toczy się na poziomie naszej świadomości. Wawelski czakram - konfabulacja naszych neurotycznych czasów.

    Narodowe sanktuarium
    Niezwykła jest rola Wawelu w...
  • ... uniwersytetu. Przypisuje sobie wynalezienie rewelacyjnych jakoby metod leczniczych. Objawy charakterystyczne: konfabulacja, amnestyczny syndrom Korsakowa, apraksja. Skierowany na zlecenie władz polskich. Opis...
  • ... które opowiada niestworzone rzeczy, mówimy, że konfabuluje, choć ściśle mówiąc konfabulacja to wypełnianie luk w pamięci przez zmyślanie historii i wydarzeń...

Encyklopedia

konfabulacja
[łac. con˜ ‘razem’, fabula ‘bajka’],
med. objaw zaburzeń psychicznych;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego


E-BOOK na DZIEŃ JĘZYKA OJCZYSTEGO

Poprawnej polszczyzny warto uczyć się przez całe życie!
Poznaj odpowiedzi językoznawców na najczęściej zadawane pytania.

18 najczęściej zadawanych pytań w internetowej poradni językowej PWN

Wyślij
Dzień Języka Ojczystego – pobierz darmowy e-book!