konwencja

Wielki słownik ortograficzny

kon•wen•cja -cji, -cję; -cji: konwencja haska, konwencja turystyczna, ale: Konwencja Narodowa

Słownik języka polskiego

konwencja
1. «ogólnie przyjęte w jakimś środowisku normy postępowania, myślenia itp.»
2. «zespół cech charakterystycznych dla dzieł artystycznych przyjęty przez twórcę»
3. «umowa międzynarodowa pociągająca skutki prawne»
4. «przedwyborczy walny zjazd członków partii politycznej»

• konwencyjny

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

konwencja
27.04.2011
Dzień dobry!
Czy nazwanie spotkania pewnej grupy osób (miłośników określonej dziedziny) konwencją jest błędem? Słowo to funkcjonuje w owym środowisku w takim znaczeniu, będąc zapewne kalką z języka angielskiego, gdzie na określenie tego typu wydarzenia używa się słowa convention. W słowniku języka polskiego zaś jako jedno ze znaczeń słowa konwencja widnieje definicja: „przedwyborczy walny zjazd członków partii politycznej”, a więc również swego rodzaju spotkanie.
Spotkanie, o jakim Pan pisze, nazywałbym po prostu spotkaniem (zwłaszcza jeśli jest kameralne), zjazdem (jeśli liczniejsze), kongresem (jeśli duże i o nim głośno), konferencją (zwłaszcza jeśli naukowe lub szkoleniowe). Słownik synonimów pomoże znaleźć jeszcze inne słowa. Z nich konwencja wydaje mi się najmniej odpowiednim – nie dlatego, że niedawno zapożyczonym w tym znaczeniu, ale dlatego, że kojarzonym przede wszystkim z polityką. Lepszym określeniem byłby już chyba konwent (z łacińskiego conventus 'zebranie').
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
konwencja wiedeńska, konwencja waszyngtońska
25.04.2003
Jak pisać nazwy dokumentów utworzone od miejsc ich powstania? Czy uzasadniona jest często spotykana pisownia Konwencja Wiedeńska, Konwencja Waszyngtońska itp., czy też należałoby pisać Konwencja wiedeńska, Konwencja waszyngtońska, a może obydwa wyrazy małymi literami?
Serdecznie pozdrawiam
Waldemar Gajaszek
Każdy z podanych wariantów zapisu można spotkać w polskich tekstach, ponieważ każdy można jakoś uzasadnić. Pisownia Konwencja Wiedeńska, Konwencja Waszyngtońska ma pewne oparcie w zwyczaju językowym, który jednak ukształtował się pod wpływem anglojęzycznym. Zapisy Konwencja wiedeńska, Konwencja waszyngtońska można by uważać za zgodne z obowiązującą pisownią nazw aktów prawnych (choć nie są to pełne nazwy). Nietrudno wszakże dostrzec, że argumenty te nie są szczególnie mocne. W związku z tym najlepiej stosować pisownię małymi literami, a to dlatego, że jest ona w pełni zgodna z normami naszej ortografii. Piszmy więc: konwencja wiedeńska, konwencja waszyngtońska itd.
Na temat pisowni nazw aktów prawnych doradzałem już parokrotnie, proszę wpisać do okienka „Szukaj” słowa traktat, prawo, ustawa, a otrzyma Pan kilka następnych opinii o zbliżonej treści.
Łączę pozdrowienia
Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski
konwencja brukselska
18.03.2003
Jak napisać taką nazwę: Konwencja brukselska z 1968 r. o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych? Jak napiszemy całą nazwę? Co napiszemy od dużej, a co od małej litery? Na stronach internetowych znalazłam wszystkie możliwości, tj.
a) Konwencja Brukselska,
b) Konwencja brukselska,
c) konwencja brukselska.
A jak napiszemy konwencja brukselska bez podawania, o czym ona jest. To samo z nazwą: konwencja lugańska – od dużej czy od małej?
Dziękuję za odpowiedź.
Nazwy aktów prawnych zapisujemy podobnie jak tytuły książek – wyróżniając wielką literą pierwszy wyraz w ich obrębie. Regułę tę należy stosować do nazw pełnych i oficjalnych, to znaczy do takich, jak: Prawo o aktach stanu cywilnego, Konwencja o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych (sporządzona w Lugano dnia 16 września 1988 r.). Ta druga nazwa, podobnie jak nazwy wielu innych unijnych aktów prawnych, powinna być opatrzona nawiasową adnotacją o miejscu i czasie wydania, gdyż identyczną nazwę ma tzw. konwencja brukselska z r. 1968. Zresztą konwencji brukselskich jest sporo, bowiem przymiotnikiem takim określa się każdą konwencję sporządzoną w Brukseli.
W razie problemów z ustaleniem pełnej i oficjalnej formy nazw tego rodzaju proszę sprawdzić zapisy angielskie i polskie w internetowej witrynie Ministerstwa Sprawiedliwości (http://www.ms.gov.pl/ue/ue.shtml). Spośród trzech przedstawionych zapisów pierwszy należy z podanych przyczyn zdecydowanie odrzucić. Drugi mógłby ewentualnie funkcjonować jako skrócony odpowiednik pełnej nazwy, problem w tym, że w nazwach tych aktów prawnych przymiotnik odmiejscowy chyba nigdy nie występuje na drugiej pozycji. W pełnej zgodzie z regułami pisowni pozostaje zapis małymi literami: konwencja brukselska, konwencja lugańska.
Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... do Unii Europejskiej. Unia zaś, pomijając już podpisane przez Rzeczpospolitą konwencje, jest swoistym klubem. W klubie tym postanowiono zaś, że kary...
  • ... realizacji głównego celu. Taka sytuacja zaistniała np. w stosunku do Konwencji o transgranicznym zanieczyszczeniu powietrza o dalekim zasięgu, gdy 10 państw...
  • ... innych tego typu rzeczy. Szkoda, że impreza nie miała typowej konwencji open (każdy kto przyjedzie, to maluje), ale spowodowane to było...

Encyklopedia

konwencja
[łac.]:
konwencja o ochronie różnorodności biologicznej, konwencja o różnorodności biologicznej,
ekol. konwencja zobowiązująca wszystkich sygnatariuszy do zachowania pełnej różnorodności form życia w biosferze przez ich ochronę i umiarkowane użytkowanie, podpisana 1992 w Rio de Janeiro podczas Konferencji „Szczyt Ziemi”.
konwencja o zakazie broni bakteriologicznej, konwencja o zakazie prowadzenia badań, produkcji i gromadzenia zapasów broni bakteriologicznej (biologicznej) i toksycznej oraz o ich zniszczeniu,
wielostronna umowa międzynar. wyłożona do podpisu 10 IV 1972, weszła w życie 26 III 1975;
ekol. międzynarodowa konwencja o ochronie gatunkowej dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk, podpisana 1979 w Bernie;
porozumienie zawarte między 3 mocarstwami rozbiorowymi (Austria, Prusy i Rosja), nowelizujące przepisy o ekstradycji;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego