kopia

Wielki słownik ortograficzny

kopia -pii, -pię; -pii

Słownik języka polskiego

kopia I
1. «rzecz dokładnie odtworzona z oryginału»
2. pot. «kserokopia»
3. «taśma filmowa uzyskana w wyniku kopiowania negatywu filmu»
4. «odbitka otrzymana w wyniku skopiowania innego obrazu fotograficznego»
5. «tekst, rysunek itp. uzyskane z zestawu sporządzonych z oryginałów diapozytywów lub negatywów»
kopia II
1. «broń złożona z długiego drzewca zakończonego proporcem i grotem, używana dawniej przez ciężką jazdę»
2. «w ciężkiej jeździe: rycerz i jego kilkuosobowy poczet»
kopia eksploatacyjna «kopia filmu przeznaczona do wyświetlania w kinach»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

replika i kopia
2.09.2008
Szanowny Panie Profesorze!
Jaka jest różnica między kopią a repliką, skoro pierwsza to „rzecz dokładnie odtworzona z oryginału”, a druga to „coś, co jest dokładnym powtórzeniem czegoś innego, wierna kopia”? Czy replika jest rodzajem kopii?
Czy można nazwać repliką (kopią) współczesne odtworzenia rozmaitych historycznych sprzętów i przedmiotów (np. samochodów, broni), które różnią się od oryginału, np. rozmiarem czy materiałem, z jakiego są wykonane?
W zasadzie replika i kopia to synonimy, ale ich łączliwość i związany z tym zakres użycia nie są jednakowe. Mamy na przykład kopie dokumentów, filmów, audycji i programów komputerowych, ale nie nazywamy ich replikami (nie do pomyślenia jest replika kserograficzna ani piracka replika najnowszej wersji Windows). Gdy chodzi natomiast o przedmioty, o które Pan pyta, np. samochody, broń, budynki, dzieła sztuki, to słowo replika jest często używane. Podaję garść przykładów z Korpusu Języka Polskiego PWN: „Wewnątrz polskiego pawilonu (...) stanie replika rynku polskiego miasteczka”, „W czasie wojny dzieło zaginęło bezpowrotnie, a jego replika znajduje się w Muzeum Narodowym w Warszawie”, „Z 18 tysięcy aluminiowych puszek powstała replika żaglowca «Santa Maria» Krzysztofa Kolumba”.
Mirosław Bańko, PWN
skrobia i kopia
10.12.2002
Witam,
Proszę o objaśnienie odmiany słów: skrobia (dopełniacz: skrobi?) i kopia (dopełniacz: kopii?). Jeśli dobrze odmieniłam, to dlaczego w jednym wyrazie pisze się jedno i, a w drugim dwa i?
Iwona
W starannej wymowie formy skrobi i kopii brzmią różnie: pierwsza ma na końcu samogłoskę [i], druga przedłużone [i] albo [ji]. Można zaobserwować, że dopełniacz zakończony w piśmie na -ii mają wyrazy obcego pochodzenia, podczas gdy wyrazy rodzime lub zapożyczone, ale dobrze przyswojone kończą się na -i.
Mirosław Bańko
kserokopia
14.06.2011
Szanowni Państwo!
Czy poprawne jest użycie słowa kserokopia? Dosłownie jest to kopia zrobiona za pomocą fotokopiarki firmy Xerox. Jest to więc reklama tej firmy. Jednak słowo weszło już do powszechnego użycia i – gdy używam słowa fotokopia – adresat prosi o wyjaśnienie, o jaką kopię chodzi.
Pozdrawiam serdecznie
Barbara Wilimowska
Rzeczowników pochodnych od nazw własnych jest więcej, Władysław Kopaliński poświęcił im cały słownik (Słownik eponimów, PWN, 1996), ale i on pokazał tylko znikomą ich część. Firmy, których marki stały się podstawą nazw pospolitych, mogłyby z tego uczynić element swojego wizerunku („Patrzcie, jesteśmy tak dobrzy, że każda kopia to kserokopia!”). Niektóre jednak małodusznie domagają się od wydawców słowników, aby przy hasłach typu ksero lub adidas umieszczać informację, że wyraz pochodzi od zastrzeżonej nazwy handlowej. Pół biedy, gdy żądanie dotyczy słownika, który z zasady informuje o pochodzeniu wyrazów, gorzej, gdy rozciągane jest na słowniki ortograficzne.
Na razie właściciele znaków handlowych nie domagają się od szeregowych użytkowników języka, aby przy każdym użyciu eponimu zaznaczali – koniecznie po angielsku! – „...is a registered trademark”. Korzystajmy więc z wolności, póki można.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

Ciekawostki

Mówimy „Kto pod kim dołki kopie, (ten) sam w nie wpada”, mając na myśli to, że osoba potajemnie szkodząca innym może sama sobie przynieść szkodę.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... z Paris Saint Germain pytał na każdym treningu, za ile kopie piłkę. Postawił na swoich i wygrał. Po finale, w którym...
  • ... oraz można poddać zapis elektroniczny manipulacji graficznej. Podczas gdy robienie kopii z kopii ksero z reguły wiąże się z utratą wyrazistości...
  • ... awans zawrotny! Nadworny bajkopisarz mandaryna! Skurwiele. Nie będzie tu rozwieszał kopii swych dyplomów, nie. Za kogo oni mnie mają? Nie czytali...

Encyklopedia

kopia
[łac.],
szt. plast. dokładne odtworzenie oryginału dzieła sztuki, dokumentu itp.;
wojsk.
wojsk.
powielony obraz uprzednio uzyskanego obrazu fot.,
obrobiona laboratoryjnie taśma film. z obrazem pozytywowym lub negatywowym;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego