kulinaria

Wielki słownik ortograficzny

kulinaria -riów

Słownik języka polskiego

kulinaria «wszystko, co jest związane z przyrządzaniem i gotowaniem potraw; też: potrawy będące wytworem sztuki kulinarnej»

Porady językowe

kulinaria
26.02.2003
Na pewnej stronie internetowej znalazłem zdanie: „Przy okazji oglądania tych miejsc lubię popróbować kulinariów charakterystycznych dla odwiedzanych zakątków”. Czy słowo kulinaria zostało tu użyte poprawnie?
Kulinaria to nie tylko potrawy, ale też – jak podaje jeden z nowszych słowników – „wszystko, co jest związane ze sztuką kulinarną, z przyrządzaniem i spożywaniem posiłków”. Potrawy mieszczą się w zakresie tego słowa, zatem cytowane zdanie trzeba zaakceptować. Ja jednak chętniej widziałbym tu słowo przysmaków, które brzmi „smakowiciej”.
Mirosław Bańko
kulinaria
20.05.2005
Witam!
Pytanie o pochodzenie słów, tym razem kulinarnych: barszcz, pierogi, bigos, żur. Czy są to wyrazy rodzime, czy zapożyczenia? Skąd się wzięły? I jeszcze co oznacza(ło) i skąd się wzięło słowo kurde?
Zycząc smacznego
pozdrawiam:)
Choć wszystkie wymienione dania uchodzą za specjalność polskiej kuchni, to ich nazwy mają różne pochodzenie. Wyrazami rodzimymi, o szerokim słowiańskim zasięgu występowania, są nazwy barszcz oraz pierogi (pierwotnie nazwa ciasta obrzędowego); natomiast bigos i żur są zapożyczeniami z języka niemieckiego.
Słowo kurde to złagodzona nieco forma wyrazu zawierającego tę samą pierwszą sylabę (kur-), powszechnie uznawanego za wulgaryzm (choć łacińskiej proweniencji). Ma ono jeszcze łagodniejsze odmiany: kurczę, kurczę blade i – nawiązując do kulinarnej części pytania – kurczę pieczone.
Życzę smacznego (bez eufemistycznych przekleństw „kulinarnych”)
Krystyna Długosz-Kurczabowa, Uniwersytet Warszawski
ćwikła z chrzanem
4.02.2009
Ćwikła to buraczki marynowane z chrzanem. Co oznacza dziwoląg językowy umieszczany coraz częściej na słoiczkach przez producentów ćwikły – ćwikła z chrzanem?
Taki napis mógłby świadczyć, że na półki sklepowe trafia jakaś wybrakowana – albo przeciwnie: dietetyczna, supernowoczesna – ćwikła bez chrzanu! W kulinariach nie czuję się mocny, ale przypuszczam, że napis, który Pani cytuje, to jednak typowe „masło maślane”, produkt nieuwagi, a może – kto wie – kreatywnej działalności speców od marketingu, którzy chcą wywrzeć na klientach wrażenie, że dany towar daje im więcej niż inne tego samego rodzaju.
Mirosław Bańko, PWN
  1. 4.02.2009
    Problem ćwikły z chrzanem pojawia się od wielu lat podczas różnych uroczystości rodzinnych u mnie w domu: babcia uparcie tępi tę nazwę jako „masło maślane'', natomiast wujek z Wielkopolski cierpliwie przypomina, że u niego w domu słowo ćwikła oznaczało po prostu buraczki (takie znaczenie podaje też słownik Lindego). Może warto by spytać dialektologów, czy obecność dziwoląga na etykiecie słoiczka nie jest zależna od regionu, w którym powstała ta etykietka.
    Z poważaniem
    Wojciech Górnaś
  2. 4.02.2009
    Z ćwikłą w gwarach nie jest prosto. Okazuje się, że może to być burak zwyczajny jako gatunek w ogóle (uszczegółowienie mamy czasem w zestawieniach: czerwona ćwikła, burak ćwikła, słodka ćwikła, cukrowa ćwikła, futrowa ćwikła itp.) Tak było i dawniej w języku polskim. Dopiero w XVIII wieku mamy buraki, a ćwikła staje się nazwą jednej z odmian – tej, jak pisze Sławski, ogrodowej (F. Sławski, Słownik etymologiczny języka polskiego, t. I, Kraków 1952–1956). W gwarach ćwikła oznacza więc i buraka ćwikłowego, i pastewnego, cukrowego, wreszcie potrawę z gotowanych, startych buraków ćwikłowych z chrzanem, zakwaszoną. Ćwikła jako ‘burak ćwikłowy, pastewny, cukrowy’ występuje na Śląsku, w Wielkopolsce, na Kaszubach, rzadko w zachodniej Małopolsce. Kontekst, konsytuacja decydują więc o odmianie (podobnie w gwarach jest z burakami). Na Mazowszu ćwikła to burak ćwikłowy, ale poświadczeń takiego stanu rzeczy w Słowniku gwar polskich, t. V, z. 2, Kraków 1994, gdzie wszystkie informacje o ćwikle w gwarach polskich, nie ma wielu. Poświadczenia ćwikły jako potrawy są rzadkie i nowsze, raczej przeniesione do gwar ze współczesnego języka ogólnego. Ciekawe może okazać się sprawdzenie miejsca produkcji „ćwikły z chrzanem”, by stwierdzić, dlaczego taka nazwa się pojawiła.
    Barbara Grabka, IJP PAN, Kraków

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... papierosów nigdy nie ukrywała.
    (PAP)


    Termity w polewie zdobywają stoły

    Kulinaria Mrówki, termity, świerszcze i skorpiony w czekoladzie - to promowana ostatnio...
  • ... tytułów z różnych dziedzin: literatura piękna, naukowa i popularnonaukowa, biografie, kulinaria, najróżniejsze przewodniki i poradniki w wielu językach świata. Dominuje język...
  • ... narzędzia pracy, koszty, zyski) i sfinalizowanie przedsięwzięcia wytworzenia i sprzedaży kulinariów wraz z wydrukowanymi przepisami na Festynie.
    Przykład "Aukcja" to opracowanie...
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego


E-BOOK na DZIEŃ JĘZYKA OJCZYSTEGO

Poprawnej polszczyzny warto uczyć się przez całe życie!
Poznaj odpowiedzi językoznawców na najczęściej zadawane pytania.

18 najczęściej zadawanych pytań w internetowej poradni językowej PWN

Wyślij
Dzień Języka Ojczystego – pobierz darmowy e-book!