na co dzień

Wielki słownik ortograficzny

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

żeń-szeń na co dzień
16.02.2003
Która forma jest poprawna: żeń-szeniowy czy żeńszeniowy?
Czy następująca pisownia jest poprawna: na codzień?
Piszemy wprawdzie żeń-szeń, ale żeńszeniowy. Wyrazy pochodne często wykazują większy stopień adaptacji do języka polskiego niż ich podstawy słowotwórcze zapożyczone z języków obcych.
Druga kwestia: co dzień i na co dzień pisane są rozdzielnie, ale codziennie – razem.
Mirosław Bańko
na dzień dzisiejszy
19.12.2001
Dzień dobry.
Mam wątpliwości, wręcz prawie pewność, że określenie: na dzień dzisiejszy, jest niewłaściwe. Słyszę je jednak codziennie, zwłaszcza w wypowiedziach do mikrofonu (RiTV). Wówczas odnoszę wrażenie, że to właśnie ten mikrofon powoduje, iż ludzie nieprzywyczajeni doń, nagle zaczynają wstydzić się swojego potocznego języka. I co wtedy robią? Otóż kombinują, jak by upiększyć swą wypowiedź, uczynić ją bardziej mądrą, dostojną. Tak Ja (językoznawca się znalazł) NA DZIEŃ DZISIEJSZY widzę przyczyny powszechnego stosowania powyższego zwrotu. Proszę Szanowną Redakcję o opinię, życząc przy tej okazji wesołych Świąt.
Całkowicie podzielamy Pana zdanie. Pokrętna forma bywa przykrywką dla pustej treści, poza tym – jak pewnie niektórzy sądzą – dodaje mówiącemu powagi. Na drzwiach pewnego pawiloniku, zwanego oficjalnie ekspedycją, znaleźliśmy kiedyś napis: „Nie prowadzimy sprzedaży żadnych biletów komunikacji miejskiej”. Nadawca tego komunikatu chciał być najwidoczniej bardzo precyzyjny i może dlatego nie skorzystał z okazji, by napisać po prostu: „Biletów nie sprzedajemy”. Ta sama – niepotrzebna – precyzja, która weszła wielu osobom w nawyk, motywuje też wyrażenia typu w miesiącu grudniu (zamiast w grudniu) lub na dzień dzisiejszy (zamiast na dzisiaj lub dzisiaj, zależnie od znaczenia).
Dziękujemy za życzenia. Odwzajemniamy się, życząc Panu ciekawych przygód z polszczyzną – nie tylko w „dniu dzisiejszym”, ale przez cały przyszły rok.
Mirosław Bańko, PWN
apartament z widokiem na co chcesz
9.07.2003
Dzień dobry!
Czy jest potrzeba stawiania przecinka przed na w zdaniu: „Apartament z widokiem na co chcesz”? Chciałbym prosić o uzasadnienie.
Pozdrawiam i dziękuję.
Przecinek jest zbyteczny, a nawet niepożądany. Wyrażenie na co chcesz pełni tu bowiem taką samą funkcję jak np. na morze.
Nawiasem mówiąc, przytoczony przykład ujawnia jedną ze słabości szkolnej procedury dzielenia zdania złożonego na zdania pojedyncze. Choć w zdaniu typu „Wynajmij apartament z widokiem na co chcesz” rozpoznajemy dwie formy osobowe czasowników, nie sposób podzielić go na dwa zdania składowe – wbrew temu, czego oczekuje składnia szkolna. Cytowany przykład ma strukturę zdania pojedynczego i odpowiednią do tego powinien mieć interpunkcję.
Mirosław Bańko

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... chcąc nie chcąc to jest, jakby ludzie, z którymi pracujemy na co dzień, to prawie spędzamy z nimi, prawie tyle samo czasu, nawet...
  • ... broń używaną
    przez zawodowych morderców (kaliber 0,22 cala), którą
    na co dzień
    posługują się służby specjalne, na przykład Mosad. Taką broń mają...
  • ... mogło się rozwijać zwykłe życie zwykłych obywateli, nie obawiających się na co dzień rewizji, aresztowania, więzienia. Rok 1957 był pierwszym od 1939 rokiem...
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego