obrona

Wielki słownik ortograficzny

o•brona -nie, -nę: Liga Obrony Kraju

Słownik języka polskiego

obrona
1. «odpieranie napaści, zwykle z bronią w ręku»
2. «ten, kto broni lub ochrania kogoś lub coś»
3. «wstawianie się za kimś, odpieranie zarzutów, usprawiedliwianie kogoś lub czegoś»
4. «to, co stanowi ochronę lub zabezpieczenie przed czymś»
5. «egzamin kończący jakiś etap nauki, wiążący się z napisaną uprzednio pracą»
6. «czynności prawne zmierzające do wykazania niewinności oskarżonego lub złagodzenia jego odpowiedzialności»
7. «adwokat lub adwokaci broniący oskarżonego»
8. «osłanianie pola lub bramki swojej drużyny przed atakiem; też: gracz lub grupa graczy mających takie zadanie»
9. «w szermierce, boksie itp.: próba powstrzymania ataku przeciwnika»
10. «w szachach: przeciwdziałanie stracie figury lub pola na szachownicy»
11. «armia danego kraju, jej uzbrojenie i organizacja mające zapewnić krajowi bezpieczeństwo na wypadek wojny»
obrona cywilna «służby cywilne powoływane do obrony życia i mienia w czasie klęsk żywiołowych lub wojny; też: działalność w ramach tych służb»
obrona konieczna «działanie polegające na odparciu bezpośredniego zamachu na jakiekolwiek dobro społeczne lub osobiste»
obrona własna «działanie w celu odparcia bezpośredniego zamachu na swoje życie, zdrowie lub mienie»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

na bramce i w obronie
30.10.2010
Czy bramkarz stoi na bramce, czy w bramce? Obrońca gra w obronie czy na obronie? Które z tych określeń jest poprawne?
Słowniki poprawnej polszczyzny traktują zwroty stać na bramce i grać na obronie jako środowiskowe, jako lepsze w polszczyźnie ogólnej oceniają więc warianty stać w bramce i grać w obronie. Zwyczaj językowy jest jednak inny: obrońca gra w obronie tak jak napastnik w ataku (użycie przyimka na jest tu rzadkie i rzeczywiście środowiskowe), natomiast bramkarz może równie dobrze stać w bramce, co na bramce – druga konstrukcja jest równie częsta, nie tylko w języku sportowców, trenerów, działaczy i dziennikarzy sportowych.
Mirosław Bańko, PWN
broń
3.01.2006
Witam!
Jaka jest etymologia słowa broń? Powszechnie wiadomo, że bronią człowiek się broni. Jednak zdarza się, iż człowiek bronią atakuje. Dlaczego więc mamy broń, a nie np. ataknik, czy może lepiej napadnik? Może mieliśmy kiedyś wyraz mający opisać broń ofensywną, ale zaginął podczas naszej historii? Jaką rolę odgrywa w tym wszystkim obrona? Gdybyśmy rozdzielili ten wyraz w taki sposób: o-brona, to zabrzmi to mało wojennie.
Pozdrawiam i z góry dziękuję za odpowiedź,
Marcin Wasłowicz
Wyraz broń w czasach przedhistorycznych był nazwą czynności, znaczył ‘bój, bitwa, walka’, a odnosił się zarówno do fazy ataku, jak i obrony. Obok tego znaczenia czynnościowego wytworzyło się poboczne znaczenie przedmiotowe ‘narzędzie walki, oręż’, które w polszczyźnie stało się znaczeniem głównym.
Od rzeczownika broń został utworzony czasownik bronić ‘osłaniać bronią, strzec, odpierać atak; nie pozwalać’, a od niego kolejne prefiksalne czasowniki: obronić (i stąd obrona), zabronić, wybronić itp. Zbadanie pochodzenia wszystkich wyrazów należących do pola semantycznego bitwa byłoby pożyteczne, ale wymagałoby oddzielnych i wnikliwych studiów.
Krystyna Długosz-Kurczabowa, Uniwersytet Warszawski
skrócona nazwa własna
14.04.2015
Dzień dobry,
czy w przypadku niepełnych nazw ministerstw należy zastosować pisownię małymi literami? Czyli np. Ministerstwo Obrony Narodowej, ale ministerstwo obrony albo Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ale ministerstwo kultury?
Jeśli używamy skróconych nazw w referencji jednostkowej, takiej samej, jaka przysługuje pełnej nazwie własnej, to możemy pisać je wielkimi literami. WSO PWN nie nakazuje takiej pisowni, informuje tylko, że jest możliwa (zob. par. [93]).
Pisząc małymi literami ministerstwo obrony lub ministerstwo kultury, możemy mieć na myśli jakąkolwiek instytucję tego typu, różnie nazywaną. Możemy też odnosić się w taki sposób do konkretnego ministerstwa, nie dbając o jego dokładną nazwę. Warto postarać się o to, żeby dla odbiorcy było jasne, co właściwie chcemy powiedzieć.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... nie myśliwców przechwytujących. Znaczna część procesów kierowania siłami i środkami obrony powietrznej została zautomatyzowana. Teraz wykrywanie, rozpoznanie przynależności państwowej, śledzenie wykrytego...
  • ... czołgów i rakiet, ale na froncie dyplomatycznym. Delegacje izraelskiego Ministerstwa Obrony udały się w poniedziałek do USA, Paryża i Londynu w...
  • ... 90 cm z każdej strony linii łączącej mety.
    Miotacz
    Zawodnik
    obrony, który wykonuje narzuty w kierunku mety domowej i swojego partnera...

Encyklopedia

prawo zespół czynności prawnych zmierzających do odparcia oskarżenia lub złagodzenia odpowiedzialności;
wojsk. rodzaj bojowych działań wojsk o charakterze wymuszonym lub zawczasu planowanych, mający na celu zatrzymanie lub odparcie natarcia zazwyczaj przeważających sił nieprzyjaciela.
unormowana przepisami Konstytucji RP oraz ustawy z 21 XI 1967 O powszechnym obowiązku obrony RP (wielokrotnie nowelizowanej, tekst jednolity 2002);
terytorialne oddziały wojskowe (żołnierzy narodowości polskiej), organizowane 1937–39 w celu szkolenia rezerwistów i osób nieobjętych poborem oraz wzmocnienia sił zbrojnych w czasie pokoju;
podczas kampanii wrześniowej działania mające na celu obronę miasta początkowo przed atakami lotnictwa niemieckiego, a następnie niemieckich wojsk lądowych.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego