około

Wielki słownik ortograficzny

około (skrót: ok.)
około godzin•ny (postój)
około trzy•krot•nie (wzrosły ceny paliwa)

Słownik języka polskiego

około- «pierwszy człon przymiotników złożonych oznaczający bliskie położenie czegoś, występowanie, ruch dookoła tego, co nazywa drugi człon złożenia»
około I «przyimek poprzedzający określenie liczby, ilości, miary lub czasu, nadający im przybliżony charakter»
około II «partykuła dodawana do określenia liczby, ilości lub miary, komunikująca, że jest ono przybliżone, np. Ceny papieru wzrosły około trzykrotnie.»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

około
22.12.2011
Szanowni Państwo,
czy zawsze należy rezygnować z około, kiedy następuje po nim rzeczownik w innym przypadku niż dopełniacz (i niedający się postawić w dopełniaczu) – nawet wtedy, gdy tekst jest specjalistyczny? Teksty specjalistyczne są z reguły rozbudowane, a dodatkowe używanie terminu mniej więcej wydłuża je jeszcze bardziej:) Czy w tym względzie można pójść za uzusem i przejrzystością tekstu?
Dziękuję i pozdrawiam,
Elżbieta
Już w 1994 r. w Słowniku wyrazów kłopotliwych proponowaliśmy (razem z red. Marią Krajewską), aby rozróżniać przyimek około, łączący się z dopełniaczem, i partykułę około, jak inne partykuły pozbawioną rekcji. Przykłady użycia tej ostatniej tam podane to: władać około dziesięcioma językami, zwiększyć zatrudnienie o około czterdzieści procent, wrócić do sił dzięki około dwumiesięcznemu pobytowi w sanatorium, myśleć o około dwumiesięcznym urlopie. Rozróżnienie przyimka i partykuły około zostało podtrzymane W Innym słowniku języka polskiego (PWN, 2000), a następnie w Uniwersalnym słowniku języka polskiego (PWN, 2003) i w Wielkim słowniku poprawnej polszczyzny (PWN, 2004). Poprzednie wydanie tego ostatniego (Nowy słownik poprawnej polszczyzny, 1999) pod tym względem się różni, tzn. nie przewiduje możliwości użycia słowa około z rzeczownikiem innym niż w dopełniaczu. Zarówno jednak NSPP, jak w WSPP kwestionują poprzedzanie „przyimka” około innym przyimkiem, skąd wynika, że zmiana wprowadzona w WSPP była powierzchowna i nieprzemyślana. Pozycja poprzyimkowa bowiem (np. za około pięć minut) to jedna z tych, w których około przestaje być przyimkiem, a staje się partykułą.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
około
9.07.2008
Które sformułowanie jest lepsze: z około dwadzieściorgiem dzieci czy z około dwadzieściorga dzieci? Lepiej brzmi pierwsze, ale przecież po około stawia się dopełniacz.
„Z około dwadzieściorga dzieci można wybrać najmłodsze”. Takie zdanie nie budzi wątpliwości, gdyż liczebnik w formie dopełniacza realizuje tu zgodne wymagania przyimka z (z czego) i słowa około (około czego). Gdy jednak przyimek rządzi innym przypadkiem, np. narzędnikiem, jak w pierwszym Pana przykładzie, powstaje wątpliwość, z czym ma się uzgadniać wyraz zależny, w tym wypadku liczebnik. Spotkać się z około dwadzieściorga dzieci to moim zdaniem konstrukcja wykolejona, skłonny jestem aprobować zwrot spotkać się z około dwadzieściorgiem dzieci, w którym około nie jest już przyimkiem (nie rządzi), lecz partykułą, a liczebnik podporządkowuje swoją formę wymaganiom przyimka z (zob. (Mały) Słownik wyrazów kłopotliwych, hasło około, ponad). W niektórych wydawnictwach poprawnościowych doradza się jednak czytelnikom, aby w ogóle unikali tego rodzaju konstrukcji i zamiast około pisali mniej więcej albo plus minus, co jest trochę potoczne, ale za to gramatycznie bezproblemowe.
Mirosław Bańko, PWN
około
12.09.2005
Jak rozumieć słowo około w zdaniu: „Zadzwonię około 11”? Czy 'zadzwonię do godziny 11', czy 'zadzwonię przed godziną 11 lub po godzinie 11 (np. plus minus 15 minut)'?
Właśnie po to istnieje słowo około, aby nie trzeba było mówić dokładnie tego, czego się powiedzieć nie umie lub nie chce. Około jedenastej może znaczyć 'za pięć jedenasta' lub 'pięć po jedenastej', ale też 'wpół do jedenastej' lub 'wpół do dwunastej'. Czyli – zgodnie z Pana słowami – „plus minus”. Raczej jednak nie więcej niż o pół godziny, gdyż np. 11.35 to już prędzej około dwunastej niż około jedenastej.
Mirosław Bańko, PWN

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... kierowca

    W poniedziałek wieczorem na Olczy doszło do poważnego wypadku.
    Około godziny 22 rozpędzony polonez uderzył w stojący na poboczu autobus...
  • ... na terytoria czeskiego pogranicza opuszczone po deportacji Niemców sudeckich. - Przesiedlono około 40 tysięcy Węgrów. Po kilku latach większość z nich wróciła...
  • ... one oszacować łączne stężenie szczególnie uciążliwych zapachowo związków siarki na około 250 ppm. W tabeli zamieszczono dodatkowo zestawienie wartości emisji oraz...
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego