powiedzonko

Wielki słownik ortograficzny

powiedzon•ko -n•kiem; -nek ,

Słownik języka polskiego

powiedzonko pot. «krótkie dowcipne lub złośliwe powiedzenie»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

Bednaj
28.05.2003
Witam. Moje pytanie dotyczy znaczenia przydomka mojego pradziada. Słowo to brzmiało Bednaj i stosowane było częściej niż nazwisko.
Pozdrawiam
Piotr Wierciak
Sądzę, że forma Bednaj była raczej przezwiskiem, a nie przydomkiem. Przezwiska są rodzinne, uczniowskie, studenckie. Regionalne obowiązują w środowiskach wiejskich zamiast nazwiska. Większość osób nosi przezwiska. Przydomki są przypisane do nazwisk osób i z reguły są dziedziczne. Przezwiska – indywidualne.
Przezwisko Bednaj pochodzi według mnie od nazwy zawodu bednarz, bednar. Forma Bednaj może świadczyć o niewymawianiu głoski r. Częste są przezwiska charakteryzujące nosiciela poprzez powiedzonko lub charakterystyczną wymowę, a więc Bednaj zamiast utrwalonego w gwarach bednar.
Aleksandra Cieślikowa, prof., IJP PAN, Kraków
Bieganie dla zdrowotności
6.04.2016
Czy zdanie Babcia biega dla zdrowotności jest niepoprawne? Chodzi mi o użycie słowa zdrowotność.
Zdrowotność to słowo oficjalne, należące do terminologii związanej z ochroną zdrowia, oznaczające stan zdrowia społeczeństwa lub jakiejś jego grupy. Typowym więc kontekstem tego rzeczownika będzie np. Zdrowotność Polaków poprawiła się w ciągu ostatnich 50 lat.
W języku potocznym wyrażenie dla zdrowotności bywa używane – wyłącznie żartobliwie – jako synonim wyrażenia dla zdrowia. Podkreślam żartobliwy charakter tego powiedzonka – bez takiego nacechowania, czyli użyte „na poważnie”, staje się ono pretensjonalnym kancelaryzmem zastosowanym bez potrzeby, bo w niewłaściwym znaczeniu.
Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
czasowniki mówienia
24.04.2015
Szanowna Poradnio,
które niżej wymienione NIE SĄ czasownikami oznaczającymi mówienie?
zająknął się; wyjęczał; przypomniał; zdenerwował się; rzucił; zaatakował; zaciął się; zaczął; powtórzył; dodał; pocieszał; zaproponował; przedstawił; wyrzucał (z siebie słowa); drążył (temat); przerwał; poinformował; tłumaczył; pociągnął (dyskusję); kontynuował; usprawiedliwił (ją); zmartwił się; zwrócił (mu uwagę); sprostował; użył (swego powiedzonka); poprawił (ją); skłamał; zrzędził; westchnął; jęknął
Wszystkie wymienione wyrazy mogą oznaczać mówienie, ale niektóre nie muszą. Na przykład zdenerwować się można, nic nie mówiąc, podobnie rzucić (kijem), zaatakować (nożem), zaciąć się (o zamku), zacząć (pracować), powtórzyć (jakąś czynność), dodać (mąki), przerwać (sznurek), kontynuować (politykę ustępstw), zmartwić się, westchnąć, jęknąć.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... najczęstszych i nagminnie stosowanych przez Eufończyków porzekadeł jest tajemnicze, nierozszyfrowane powiedzonko "bulwa nać". Według etymologów jest ono językowym reliktem, wskazującym na...
  • ... mama. "Navenave" - "Mam ochotę na seks", to bardzo popularne polinezyjskie powiedzonko, a strój topless Polinezyjczycy traktują jako jednoznaczną propozycję (turystki w...
  • ... musi mieć sens, skoro budzi sprzeciw idiotów" - powtarzał w myśli powiedzonko Konstantego. Ojciec patrzył spokojnie sponad okularów, ciężkim, rozumnym wzrokiem.
    Jurek...
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego