rodzic

Wielki słownik ortograficzny

rodzic -ca; -ce, -ców
rodzice -ców

Słownik języka polskiego

rodzic
1. «jedno z rodziców, ojciec lub matka»
2. daw. «ojciec»
rodzice «ojciec i matka»
• rodzicielski
rodzice chrzestni «ojciec chrzestny i matka chrzestna»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

rodzic i redaktor naczelna
2.01.2003
Na stronie www.eduseek.pl autorzy posługują się słowem rodzic na określenie jednego z rodziców. Moja z nimi korespondencja trwała długo i skończyła się ich wywodami, na podstawie których podkreślano, iż forma ta jest właściwa. Dla mnie – za słownikami – rodzic to tylko ojciec.
Ponadto pani redaktor naczelna określa się jako redaktor naczelny. Strona ta ma propagować poprawność i uczyć...
Dziekuję za zajęcie stanowiska.
Szafrański
Rodzic w znaczeniu 'ojciec' to słowo już przestarzałe, dziś podniosłe lub żartobliwe. Potocznie rodzicem nazywa się jednego z rodziców, ojca lub matkę. Nawet słowniki poprawnej polszczyzny już zaakceptowały ten zwyczaj.
Druga podniesiona przez Pana kwestia jest bardziej złożona. Wiele męskich nazw stanowisk i funkcji tradycyjnie sprawowanych tylko przez mężczyzn nie ma odpowiednika żeńskiego lub ma go tylko w polszczyźnie potocznej. Nazwa męska wielu kobietom wydaje się bardziej prestiżowa, dlatego wolą używać jej zamiast jej odpowiednika żeńskiego. Jednak w czasopismach kobiecych można spotkać się z podpisami Redaktor Naczelna, co brzmi naturalnie. Wybór między Radaktor Naczelną a Redaktorem Naczelnym należy do zainteresowanych kobiet. W samym języku brak podstaw, aby dyskredytować którąkolwiek z tych form.
Mirosław Bańko
po raz kolejny zostać rodzicem
2.05.2015
Dzień dobry,
bardzo często widzę i słyszę, że ktoś po raz któryś został rodzicem. Bardzo drażni mnie to sformułowanie, nie widzę w nim logiki. Czy jest ono poprawne? Nie pamiętam, kiedy ostatni raz spotkałem się z tym, żeby ktoś miał kolejne dziecko.
Z poważaniem
Jedno z moich ja
Przy pierwszej lekturze pytania myślałem, że drażni Panią/Pana słowo rodzic, które w odniesieniu do jednego z rodziców ma charakter raczej potoczny. Przy drugiej lekturze zorientowałem się, że chodzi o całą konstrukcję po raz kolejny zostać rodzicem, która sprawia wrażenie, jakby ojcem czy matką było się tylko kilka miesięcy od narodzenia dziecka. Później widocznie ten stan mija, dzięki czemu można zostać ojcem lub matką po raz drugi, trzeci itd. Na polskich stronach WWW wyszukiwarka Google znajduje kilkadziesiąt wystąpień ciągu „drugi raz zostałam mamą” i tylko kilka wystąpień ciągu „drugi raz zostałem tatą”. Nie wiadomo, czy mężczyznom zdarza się to rzadziej niż kobietom, czy też nie chwalą się równie często.
Jeszcze więcej przykładów w sieci jest na powtórne macierzyństwo, choć i ten zwrot wydaje się nielogiczny w kontekście definicji słownikowych, np. „bycie matką i związane z tym uczucia, doznania, powinności” (USJP).
Może jednak brak logiki jest pozorny. Proszę zauważyć, że matką czy ojcem jest się ze względu na dziecko: najpierw kobieta może być np. matką Jasia, potem – nie przestając być matką Jasia – staje się matką Marysi. Oznacza to, że staje się matką po raz drugi, ze względu na drugie dziecko, którego matką nie była, gdy została matką po raz pierwszy.
Różnica między „po raz trzeci jestem mamą/tatą” a „mam trzecie dziecko” polega na tym, że pierwsza konstrukcja eksponuje rodzica (trudno, tak napiszę, bo tak wygodniej), a druga dziecko. Pierwszą można więc rozwijać w kierunku, w którym druga rozwijać się nie chce, np. „po raz trzeci jestem szczęśliwą mamą”, i na odwrót, por. „mam trzecie, duże i piękne dziecko”.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
Co łączy skrzypce, grabie i rodziców?
25.02.2014
W Słowniku poprawnej polszczyzny PWN przy haśle liczebniki zbiorowe jest informacja, że łączą się one z NIEKTÓRYMI rzeczownikami mającymi tylko liczbę mnogą. Jak ocenić, które rzeczowniki należą do tego grona?
Nie ma niezawodnego kryterium, ale można się kierować podobieństwem znaczeniowym. Na przykład jeśli akceptuje Pani konstrukcję dwoje drzwi, to dziwnie byłoby odrzucać dwoje drzwiczek; jeśli nie razi dwoje skrzypiec, to trzeba zapalić zielone światło także dwojgu gęślom; ponieważ jednak nie mówi się dwoje spodni, to nie należy próbować też dwojga szortów.
Wśród pluraliów tantum wchodzących w związek z liczebnikami zbiorowymi są m.in. drzwi, sanie, grabie, skrzypce, imieniny, urodziny, nóżęta, rączęta, a także nazwy par małżeńskich, np. wujostwo, premierostwo, małżonkowie, dziadkowie, kochankowie, Andrzejowie (Andrzej z żoną), rodzice, nowożeńcy, oblubieńcy, wreszcie rzeczownik państwo w znaczeniu osobowym, niekoniecznie jednak odnoszący się do dwóch osób.
Jeśli bardzo Panią ten temat zajął, to proszę zapoznać się z artykułem Anny Andrzejczuk Dwoje urodzin to brzmi dziwnie. Norma językowa dotycząca połączeń rzeczowników plurale tantum z liczebnikami a jej realizacja w tekstach („Język Polski” XCI, 2011, nr 4, s. 273–283).
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... Jezu!
    O mnie się pytali.
    U mnie wystarczy, że moi
    rodzice
    Co na mnie patrzysz tak!?

    A kawalera masz?
    Tak!
    Oj...
  • ... o posiołku wśród tajgi nad Wielkim Anujem, gdzie zginęli jej rodzice, muzycy, zamordowani przez strażników, bo nie mieli już sił, by...
  • ... dość jasny. Mniej oczywista jest rola wykształcenia lub kwalifikacji zawodowych rodziców, ponieważ w Polsce związek poziomu wykształcenia z zarobkami nie jest...

Encyklopedia

Europejskie Stowarzyszenie Rodziców, ang. European Parents Association,
organizacja międzynar. zrzeszająca ponad 70 stowarzyszeń rodzicielskich, zał. 1965 w Mediolanie (obecnie z siedzibą w Brukseli);
rada rodziców, komitet rodzicielski,
samorządny organ przedstawicielski rodziców w szkole bądź innej placówce oświat., istniejący w wielu systemach oświat.;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego