separacja

Wielki słownik ortograficzny

separa•cja -cji, -cję; -cji

Słownik języka polskiego

separacja
1. «uchylenie wspólnoty małżeńskiej bez prawa wstępowania przez któregokolwiek z małżonków w nowy związek małżeński»
2. «oddzielenie lub odosobnienie osób albo rzeczy»

• separacyjny • separować

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

dywiz czy półpauza?
2.09.2009
Dzień dobry,
jak napisać poprawnie datę: od dnia 24 do 30 września 2009 roku? Czy między dniami stawia się dywiz, czy półpauzę, i ze spacją czy bez? A także czy między dniem, miesiącem i rokiem trzeba koniecznie stawiać spację? Która wersja byłaby poprawna?
24-30.09.2009
24-30. 09. 2009
24 - 30. 09. 2009
24–30.09.2009
24–30. 09. 2009
24 – 30. 09. 2009
Dziękuję
Odpowiadałem już w poradni na tego typu pytania. Powiem zatem krótko: we wszelkich zakresach liczb, w tym również w datach, można stosować albo dywiz, albo półpauzę. W obu przypadkach nie stawiamy wokół znaku spacji. Niektórzy uznają, że użycie półpauzy czyni druk bardziej estetycznym, niemniej zastosowanie łącznika nie jest błędem typograficznym. Co się zaś tyczy separacji elementów daty: jeśli składa się ona tylko z cyfr arabskich, używamy kropek, po których nie stawiamy już spacji. Reasumując, poprawne są następujące rozwiązania: 24-30.09.2009 lub 24–30.09.2009.
Adam Wolański
kropka po temacie lekcji
15.10.2007
Witam!
Mam pytanie: czy po temacie lekcji piszemy kropkę?
Pozdrawiam
Jeśli temat lekcji potraktujemy jako jej tytuł, to – tak jak w przypadku właściwych tytułów – możemy pominąć kropkę na jego końcu (inne znaki kończące wypowiedzenie – pytajnik, wykrzyknik i wielokropek – muszą pozostać!). Ważne jest wówczas, by taki temat był zapisany w osobnym wierszu. Jeśli jednak temat lekcji i następujący po nim tekst byłyby zapisywane w ciągu, należałoby po temacie postawić kropkę jako znak separacji.
Adam Wolański
odsetek i odsetki
27.12.2007
Dzień dobry,
mam pytanie o różnicę między dwoma słowami: odsetka i odsetek. Dziś są to dwa różne słowa (tj. mają dwa różne wpisy w słowniku) o nieco odmiennych znaczeniach; tzn. nie są wymienne. Jednak wciąż są na tyle bliskie znaczeniowo, że jestem przekonany, że pochodzą z jednego źródła. Stąd pytanie: kiedy i w jakich okolicznościach doszło do ich „separacji”? Które słowo było pierwsze?
Dziękuję i wesołych świąt!
Jarek Hirny
W XIX-wiecznym słowniku języka polskiego, tzw. wileńskim, są dwa hasła równoznaczne, odsetek i odsetka. Te same hasła podaje późniejszy o pół wieku tzw. słownik warszawski, odsyłając przy tym odsetek do odsetki i kwalifikując to pierwsze słowo jako rzadko używane. Widać stąd, że w XIX wieku, a nawet na początku XX wieku, słowa te były synonimami (oba wówczas oznaczały procent od kapitału). Ich znaczenia wyspecjalizowały się w ciągu minionego stulecia: odsetek zaczął odnaczać procent, zwykle liczony od liczby ludności, ale także np. od liczby domów lub jezior, odsetki zaś (tylko w liczbie mnogiej) – procent liczony od jakiejś kwoty, np. kapitału lub kredytu. Z dostępnych mi słowników nie wynika niestety, które z tych słów było pierwsze.
Mirosław Bańko, PWN

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... zwolennikom porządku liberalnego, znaleźć innej drogi do integracji niż poprzez separację. Europa Środkowa powtarza teraz tę drogę: od wyodrębnienia do integracji...
  • ... przetwarzania danych niejawnych po zapewnieniu ekranowania ubocznego promieniowania elektromagnetycznego i separacji sygnałowej od przemysłowych sieci zasilających;
    * wymagania te dotyczą również urządzeń...
  • ... to nie ma podstaw, aby nie dopuścić możliwości ich czasowej separacji, co z kolei doprowadza do pojęcia jednokierunkowego komunikowania. Stanowisko to...

Encyklopedia

separacja
[łac. separatio ‘oddzielenie’],
prawo trwałe lub przejściowe przerwanie wszystkich lub niektórych więzi łączących małżonków bez rozwiązywania małżeństwa;
separacja
[łac. separatio ‘oddzielenie’],
filoz. w filozofii o orientacji arystotelesowsko-tomistycznej czynność intelektu wypracowywująca metafizyczne pojęcie bytu;
separacja
[łac. separatio ‘oddzielenie’],
chem., techn. ogólna nazwa procesu rozdzielania mieszanin;
oddzielenie gruntów chłopskich od dworskich, głównie w celu ulepszenia metod i form uprawy roli;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego