skryty

Wielki słownik ortograficzny

skryty; -ryci
skryć skryję, skryją; skryj•cie

Słownik języka polskiego

skryty
1. «nielubiący mówić o sobie; też: świadczący o takim usposobieniu»
2. «utrzymywany w tajemnicy»

• skrycie
skryćskrywać
1. «schować coś»
2. «zasłonić widok czegoś»
3. «zataić coś»
skryć sięskrywać się
1. «schować się przed kimś lub przed czymś»
2. «zostać zasłoniętym przez coś»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

Wyżyna Czesko-Morawska, której nie było
2.11.2016
Byłabym bardzo wdzięczna za wyjaśnienie pisowni wyżyny czesko-morawskiej, przedstawionej jako wzorcowa na tegorocznym dyktandzie w Katowicach: Z wyżyn, z czesko-morawskiej zwłaszcza... . W słowniku ortograficznym zaleca się pisownię tej nazwy dużymi literami.
Z poważaniem
Agnieszka Buczkowska

Na początek przytoczmy cały akapit, zawierający kontrowersyjne – zdaniem Pytającej – wyrażenie:

Ot, minimenu wprost z Hogwartu: słabo barwione trzy muffinki, chociażby lekko popsiukane niskosłodzonym sokiem z jeżyn, potem carpaccio, a nad ranem kieliszek courvoisiera. Z wyżyn, z czesko-morawskiej zwłaszcza, piwo warzone skrycie przez bożęta w parkach-ogrodach, jako żywo. I niechaj każdy zapamięta, że już w realu kulinarnym jednakby trzeba zjeść co nieco, choćby ciabattę albo kuskus ze sztukamięsem i ze świecą, zrobioną z maksirzodkwi sprytnie. Na deser niechże kucharz wytnie megapożywny kawał ciasta. Ma być mięciutkie, nie jak ytong, z którego stawiasz ściany domu, a który twardszy od betonu.

Jak wynika z powyższego, w tekście dyktanda nie pada wprost nazwa: Wyżyna Czesko-Morawska, którą – jako nazwę własną geograficzną – zapisujemy od wielkich liter. Może tu ktoś powiedzieć, że co prawda oficjalna nazwa nie pada, lecz mamy do czynienia z elipsą jednego z członów tejże nazwy, por. z wyżyn, z [Wyżyny] Czesko-Morawskiej zwłaszcza [...]. Jest to oczywiście dopuszczalna interpretacja. O ile bowiem w tekstach urzędowych części wielowyrazowej oficjalnej nazwy geograficznej nie mogą podlegać elipsie, o tyle w pozostałych typach tekstów często dochodzi do dezintegracji. Zazwyczaj pozostawia się te człony, które odróżniają daną nazwę od innych tego typu nazw (differentia), por. np.

To pierwszy całościowy raport dotyczący europejskich łowisk. Eksperci IUCN napisali go za pieniądze Unii Europejskiej, analizując dobrostan 1,22 tys. gatunków żyjących w morzach: Śródziemnym, Czarnym, Bałtyckim i Północnym, a także w północno-wschodnich rejonach Oceanu Atlantyckiego.

Lecz zasadnicze pytanie brzmi: czy omawiany tu fragment dyktanda rzeczywiście odsyła do konkretnego desygnatu, jaką jest Wyżyna Czesko-Morawska (rozległa kraina geograficzna we wschodniej części Czech), czy też wyżyna czesko-morawska (jako nomina appellativa) ma być utożsamiana z Czechami, krajem wyżynno-górzystym, który słynie z wyrobów piwowarskich. Zapewne autor, pisząc o piwie warzonym skrycie przez bożęta w parkach-ogrodach, miał to drugie na myśli.
Ponadto tekst dyktanda ma charakter żartobliwy, możemy zatem spodziewać się gry słów, pewnych wieloznaczności, wyzyskiwania asocjacyjność języka, co – oczywiście – może czynić interpretację tekstu niejednoznaczną. W pierwszym zdaniu omawianego tu akapitu narrator przedstawia zawartość menu, poczynając od potrawy najmniej – jego zdaniem – wyszukanej: słabo barwione trzy muffinki, chociażby lekko popsiukane niskosłodzonym sokiem z jeżyn. Następnie przywołuje potrawy i napoje bardziej wyszukane – carpaccio oraz francuski koniak marki Courvoisier. Napojem z wyżyn przedstawianego menu, a więc z górnej półki, jest piwo warzone skrycie przez bożęta w parkach-ogrodach. Wyraz wyżyna może tu – oprócz odniesienia do obszaru niebędącego niziną – oznaczać wtórnie ‘najwyższy stopień, poziom czegoś, górną granicę czegoś; szczyt’. Ale to już czysta spekulacja odnosząca się do tego, co autor miał na myśli...

Adam Wolański
piorun sycylijski
26.09.2003
Skąd pochodzi wyrażenie piorun sycylijski i od jak dawna funkjonuje w języku polskim? Czy występowało w literaturze?
Alina Żołnierkiewicz
Piorun sycylijski, mimo że tak dobrze określa porażającą, nagłą miłość, rzadko jest używany w języku. Występuje natomiast w literaturze przedmiotu. Lew Starowicz (Słownik encyklopedyczny „Miłość i seks’’) etymologię tego wyrażenia tłumaczy obyczajowością mieszkańców Sycylii, gdzie emocje są tłumione, a erotyzm bywa namiętny i skryty.
Maria Krajewska, WSz PWN
tajny i tajemniczy
19.09.2013
Które określenie jest właściwe – tajny klient czy tajemniczy klient? Mam tutaj na myśli osobę, której celem jest zbadanie jakości obsługi i/lub produktu. W Internecie często spotykam się z pojęciem tajemniczy klient. W języku polskim przymiotnik tajemniczy oznacza kogoś zagadkowego i trudnego do zrozumienia lub kogoś skrytego. Tutaj jednak istotna jest tajność działania klienta, a nie jego cechy charakteru. Wydaje się więc, że przymiotnik tajny jest poprawny, czy Państwo się zgadzacie?
Jeśli taki klient jest podobny do tajnego agenta, to jest to tajny klient. Tajemniczy przy tym być nie musi, a nawet nie powinien, by niepotrzebnie by zwracał na siebie uwagę.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... wpadać w furię z byle powodu. To fakt, jestem bardzo skryta i nie ufam ludziom od pierwszego wejrzenia, ale w dzisiejszych...
  • ... na jej gładkiej korze palce. Za torami, nad chałupą Skiersia skrytą w brzozach, rajcuje ogromne stado wron. Czynią tyle hałasu, że...
  • ... się...
    - Ależ nie - powiedział prawie łagodnie.
    - Gdybyś nie był tak
    skryty, tak w sobie zamknięty, na pewno by ci było lżej...
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego