subiektywny

Wielki słownik ortograficzny

Słownik języka polskiego

subiektywny
1. «odznaczający się subiektywizmem, stronniczy»
2. filoz. «zależny od podmiotu poznającego»

• subiektywnie • subiektywność
idealizm subiektywny «kierunek głoszący, że świat realny nie istnieje poza świadomością podmiotu poznającego»

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

obiektywne opinie
6.01.2009
Czy istnieje coś takiego jak obiektywna opinia i jeśli tak, kiedy możemy o niej mówić? Pytam bo ostatnio zacząłem się „nadziewać” w internecie na wszelkiej maści „obiektywne opinie”, a byłem przekonany, że takowe nie istnieją.
Dużo częściej czyta się o subiektywnych opiniach – wyrażenie to służy zwykle zdyskredytowaniu czyjejś wypowiedzi, np.: „To prywatna i subiektywna opinia profesora – uważa Janusz Dedio, pełnomocnik prezydenta ds. zieleni” (Nowiny). Skoro jednak są subiektywne opinie, to mogą być o obiektywne opinie. Choćby po to, by korzystać z nich w tym samym celu, por.: „Nie była to obiektywna opinia” (przykład mój).
Jeśli twierdzimy, że nasz rozmówca wygłasza subiektywną opinię, to jest to właściwie eufemizm, gdyż moglibyśmy powiedzieć wprost, że się myli. Zazwyczaj jest to także pleonazm, gdyż rozmówca nie kryje, że przedstawia swój punkt widzenia, więc podkreślanie tego nic nie wnosi. Nic – prócz zdewaluowania jego słów.
Mirosław Bańko, PWN
jedynie słuszna wersja
18.12.2010
W debacie dot. stosowności słowa zajebisty na forum internetowym zwrócono mi uwagę, że słowo to ma już w słowniku PWN kwalifikator pospolity, a nie wulgarny. Moi rozmówcy nie uznają argumentu, że wulgarność jest subiektywna i wciąż można tak to słowo odbierać, niezależnie od kwalifikatora. Słownik, według nich, zawiera „jedyną słuszną” wersję i „definiuje rzeczywistość” – skoro PWN tak mówi, to użytkownicy języka tak mają myśleć i czuć.
Proszę o rozstrzygnięcie sporu.
Z treści listu można wnosić, że nie podziela Pani stanowiska swoich rozmówców i upomina się o prawo do subiektywnej oceny stopnia wulgarności wyrazu. W takim razie jednak do czego Pani opinia naszej poradni? Czy nie do tego, żeby „jedyną szłuszną wersję” (swoich oponentów) zwalczać „inną słuszną wersją” (z naszej poradni)?
A co co meritum to o zajebistym poradnia się już wypowiadała i na razie nie ma nic do dodania.
Mirosław Bańko, PWN
ampułkostrzykawka
2.01.2010
Witam!
Chciałabym zapytać o właściwą pisownię słowa ampułkostrzykawka / ampułko-strzykawka. Czy poprawna jest wersja bez dywizu, czy z dywizem? W publikacjach medycznych pojawiają się obie.
Serdecznie dziękuję za odpowiedź.
Pisownia zależy od tego, jak takie urządzenie wygląda i jak funkcjonuje. Jeśli jest jednocześnie ampułką i strzykawką, to jego nazwę w zasadzie powinniśmy pisać z dywizem, jednak nie tak jak w pytaniu, lecz: ampułka-strzykawka, co pociąga za sobą konieczność odmiany obu członów: ampułki-strzykawki, ampułce-strzykawce, ampułkę-strzykawkę itd. Jeżeli natomiast wymienione urządzenie jest rodzajem strzykawki, która dodatkowo pełni funkcję ampułki, to właściwa jest pisownia łączna z interfiksem -o-, tj. ampułkostrzykawka. W polskiej Wikipedii pod hasłem ampułko-strzykawka czytamy: „połączenie ampułki z lekiem i strzykawki”, słusznie więc autor hasła zastosował dywiz, ale rozminął się z zasadami ortografii w innym punkcie, w zasadzie powinien był napisać: ampułka-strzykawka.
Na marginesie tej porady warto poczynić kilka uwag. Po pierwsze, zasady pisowni polskiej zmuszają nas niekiedy do subtelnych i niestety subiektywnych rozróżnień. Czy ampułka-strzykawka nie jest przypadkiem rodzajem ampułki, a jednocześnie rodzajem strzykawki? Wydaje się, że lekarze, którzy jej nazwę piszą bez dywizu, mogliby z powodzeniem bronić takiej pisowni nie tylko ze względu na zwyczaj językowy, ale i ze względu na znaczenie słowa.
Po drugie, użycie pisowni z dywizem, wymagającej jednoczesnej odmiany obu członów, jest niewygodne, a przy tym bezafiksalne zestawienie członów typu ampułka-strzykawka sprawia wrażenie, jakby chodziło o przedmiot wykonany doraźnie. Chcąc uniknąć tych niedogodności i jednocześnie nie łamać zasad ortografii, sięgamy po zapis łączny, z interfiksem, który narzuca interpretację desygnatu, nie zawsze pożądaną. Czy np. tytułowy Zwierzoczłekoupiór Konwickiego jest naprawdę rodzajem upiora, jak sugeruje zapis? Czy nie lepiej byłoby, gdyby pisownia nie narzucała oceny czytelnikowi? Być może tego rodzaju dylematy – a nie tylko nieznajomość zasad ortografii – sprawia, że w tekstach pojawiają się zapisy skądinąd funkcjonalne, choć niezgodne z zasadami, jak ampułko-strzykawka.
Na szczęście pewien wyłom w zasadach pisowni rzeczowników złożonych już nastąpił. Wbrew przywołanej zasadzie już bowiem kilkadziesiąt lat temu upowszechniły się złożenia o członach znaczeniowo równorzędnych, a mimo to pisane łącznie, z interfiksem, np. chłoporobotnik, meblościanka, marszobieg. Językoznawcy, po okresie upominania się o zapis chłop-robotnik, mebel-ścianka, marsz-bieg, pogodzili się z pisownią łączną, co daje zielone światło także ampułkostrzykawce – niezależnie od tego, jak rozumiemy relację między znaczeniem składników tego słowa.
Mirosław Bańko, PWN

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... w której nadawca - być może na podstawie faktów - tworzy sobie subiektywną opinię negatywną dotyczącą Ciebie lub elementu Twojej posiadłości.
    Posłużymy się...
  • ... badane) trzeba oszacować liczbową wartość postulowanych dla osób badanych prawdopodobieństw subiektywnych oraz użyteczności.
    Nie zajmujemy tu jednak stanowiska opisowego, ograniczymy się...
  • ... się we wszystkich swych studiach nie ograniczać się jedynie do subiektywnych wrażeń, lecz dawać konkretną informację, nie unikał streszczania i cytatów...

Encyklopedia

nurt w świat. fotografii kładący nacisk na indywidualny impuls twórczy i subiektywizm, przeciwstawiający się fotografii użytkowej i dokumentalnej;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego