to byście

Wielki słownik ortograficzny

to by (np. To by się dało zrobić; On to by się zgodził.)
to samo by (zrobił)
to też by (to także by)

Porady językowe

toby czy to by?
3.02.2005
Oto fragmenty z Biblii Tysiąclecia, co do których mam pewne wątpliwości:
– „Gdyby jednak przybył kto inny we własnym imieniu, to byście go przyjęli” (J 5, 43b). Czy to byście powinno być razem, czy osobno i dlaczego?
– „Upominam was, bracia, w imię Pana naszego Jezusa Chrystusa, abyście byli zgodni i by nie było wśród was rozłamów; byście byli jednego ducha i jednej myśli” (1 Kor 1, 10). Czy błędem jest użycie różnych spójników (abyście, by i byście)?
Wyraz to pełni różne funkcje, może być zaimkiem, partykułą, spójnikiem lub czasownikiem. W podanym cytacie jest – moim zdaniem – partykułą. Z tą wiedzą możemy sięgnąć do Wielkiego słownika ortograficznego PWN, a analiza reguł [158-165] prowadzi do wniosku, że pisownia rozłączna jest poprawna.
Można też gdyby..., to uznać za spójnik złożony. Po przyjęciu takiego założenia mielibyśmy podstawy, by napisać toby, tobyście. Proszę też sprawdzić hasła to by i toby w dużych słownikach ortograficznych PWN, np. w internetowym (http://so.pwn.pl). Wniosek taki, że możliwy jest w tym wypadku jeden z dwu sposobów zapisu.
W drugim przykładzie użyto spójników synonimicznych aby i by (-ście to ruchoma końcówka osobowa). Nie można tu mówić o błędzie.
Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski
toby i to by
4.12.2007
Dzień dobry.
Chciałbym zapytać, w jakich przypadkach toby pisze się łącznie. Regułkę znam – kiedy to pełni rolę spójnika. Ale naprawdę wiele mi to nie tłumaczy. Czy istnieje oboczność: wedle chęci można pisać to by i toby? Czy może rzeczona reguła jest żelazna i każde od niej odstępstwo grozi zlinczowaniem przez impulsywnych purystów? Na przykład czy w zdaniu „Gdybym to zrobił, tobym był szczęśliwy” jest błąd ortograficzny?
Toby jest zapisane poprawnie w podanym przez Pana zdaniu, gdzie to pełni funkcję spójnika, por. synonimiczne zdanie: „Gdybym to zrobił, to byłbym szczęśliwy”. Rozdzielnie pisane to by mamy np. w zdaniu „To by mi się przydało”, w którym to jest zaimkiem wskazującym (można sobie nawet wyobrazić, że towarzyszy mu wskazujący gest). Zgodnie z regułą by piszemy łącznie ze spójnikami, ale bezwyjątkowe stosowanie się do tej reguły prowadzi na manowce (zob. hasło Żeby kózka nie skakała, toby nóżki nie złamała w Małym słowniku wyrazów kłopotliwych PWN.
Mirosław Bańko, PWN
To ludzie powinni kształtować język...
16.04.2011
Byłam świadkiem, jak dziewczyna zwróciła uwagę innej dziewczynie na to, że nie mówi się ubrać bluzkę, bo ubrania się wkłada. Ta powołała się na odpowiedź z poradni, stwierdziła, że to regionalizm i można go używać. Czy ludzie, którzy mówią: ubrać buty, pracować na kasie, pojechać na myjnię, włanczać itp. nie popełniają błędów, tylko używają regionalizmów lub mowy potocznej? Oni sami twierdzą, że to ludzie powinni kształtować język i że skoro tyle osób tak mówi, to znaczy, że tak powinno być. Czy mają rację?
Ubrać bluzkę czy ubrać buty to rzeczywiście regionalizm. Tak mówi np. krakowska inteligencja i niektóre słowniki to sankcjonują.
Co innego pracować na kasie, ta konstrukcja ma charakter środowiskowy, może występować np. w języku sprzedawców. Użycie przyimka na zamiast w upowszechniło się po wojnie w związku z nieuniknioną w tamtych czasach „demokratyzacją” języka, toteż zwroty typu pracować na kasie czy pojechać na myjnię mogą występować w języku ludzi z różnych środowisk. W starannym języku należy traktować je jako błędy.
Jeszcze czym innym jest wymowa [włanczać] i [wyłanczać]. Broni jej zwyczaj językowy, choć – trzeba przyznać – wiele jest osób jej przeciwnych. W najlepszym razie uznałbym ją za potoczną.
Jak Pani widzi, wykroczenia przeciwko normie językowej są różne, nie można wszystkich mierzyć jedną miarą. Istnieją zresztą różne normy i coś, co nie mieści się w starannym języku ogólnopolskim, może doskonale funkcjonować w jego odmianach regionalnych lub w języku potocznym.
Z opinią, iż „to ludzie powinni kształtować język” zasadniczo się zgadzam. Można powiedzieć więcej: ludzie faktycznie kształtują język, a rozpowszechniony błąd wcześniej czy później przestaje być błędem. Problem w tym, aby nie iść na skróty, aby nie rozgrzeszać każdego zachowania językowego bezrefleksyjnym: „Przecież wszyscy tak mówią”. Jacy wszyscy – powinniśmy wtedy zapytać – i jak często mówią? Jaką frekwencję ma dana forma w porównaniu z inną, z którą rywalizuje? W jakich sytuacjach jest używana? Jakie społeczne odczucia budzi? Prawda, że nie zawsze umiemy odpowiedzieć na takie pytania, ale to tylko powinno napawać ostrożnością i chronić przed dokonywaniem pospiesznych uogólnień.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

Ciekawostki

Mówimy „Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło”, mając na myśli to, że każda sytuacja, nawet niekorzystna, może obrócić się na naszą korzyść.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... tobie za to, że zostawiasz mnie wpustce... I wtedy, Władyś (to była noc księżycowa) - spojrzałam w ogród. Drzewa, sadzawka, gwiazdy, taki właśnie...
  • ... bez nieba...

    Tylko drobnieć i maleć od nadmiaru kochania.
    A
    to była - odpowiedź, i nie było - pytania.

    I już odtąd na zawsze...
  • ... Papież przedstawił, jednoznacznie wynikało również, że trzeba przejść do działania. To była ta właśnie iskra, która spowodowała wybuch "Solidarności", będący przecież wówczas...

Encyklopedia

never in the field of human conflict was so much owed by so many to so few
[nẹwər ın đə fi:ld əw hjụ:mən kọnflıkt uəz səu macz əud baı səu mẹni tu səu fju:; ang.],
nigdy na polach bitew tak liczni nie zawdzięczali tak wiele, tak nielicznym;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego


Walentynkowy e-book do pobrania

Chcesz wiedzieć, jak zwracają się do siebie Polacy w sytuacjach intymnych? Ten e-book jest dla Ciebie.

Czułe słówka, czyli… Jak zwracają się do siebie Polacy w sytuacjach intymnych?

Wyślij

POBIERZ DARMOWY WALENTYNKOWY E-BOOK!