to byście

Wielki słownik ortograficzny

to by (np. To by się dało zrobić; On to by się zgodził.)
to samo by (zrobił)
to też by (to także by)

Porady językowe

Najchętniej to bym zrobił to i tamto
22.03.2017
Szanowni Państwo,
mam wątpliwość w związku z pisownią „to+by” w takich przykładach jak:
Najchętniej to bym zrobił to i tamto
Szkoda, że nie ma rysunków, to bym jeszcze lepiej zrozumiał
Właściwie to bym sobie poszedł

Wydaje mi się, że słowo to nie jest tu spójnikiem, tylko partykułą. WSO podaje listę partykuł, z którymi cząstkę by piszemy łącznie. Nie ma wśród nich to. Czy w takim razie należy pisać rozdzielnie?

Z wyrazami szacunku
Czytelnik
Zdania Najchętniej to bym zrobił to i tamto i Właściwie to bym sobie poszedł są zapisane poprawnie. To jest tutaj partykułą dodaną w celu nadania wypowiedzi ekspresywności (wystarczyłoby przecież powiedzieć czy napisać: Najchętniej bym zrobił to i tamto i Właściwie bym sobie poszedł lub Najchętniej zrobiłbym to i tamto i Właściwie poszedłbym sobie) i dlatego nie łączy się w żaden sposób z cząstką 1. os. trybu przypuszczającego -bym oderwaną od formy czasownikowej. Do Wielkiego słownika ortograficznego PWN pod red. E. Polańskiego – do reguły [160] 43.3 – należałoby jak najszybciej dołączyć uwagę, że „pisowni łącznej cząstek -bym, -byś, -by, -byśmy, -byście z partykułą to nie dotyczy sytuacja, kiedy dodaje się ją do wyrazów, które nadawca chce w szczególny sposób wyróżnić, a całemu zdaniu nadać nieco ekspresywności”. Brak takiej informacji powoduje – jak widać – rozterki ortograficzne niektórych użytkowników polszczyzny.
Co się zaś tyczy zdania Szkoda, że nie ma rysunków, to bym jeszcze lepiej zrozumiał, to jest ono źle zbudowane. Trzeba je przeredagować i zamienić na dwa: Szkoda, że nie ma rysunków. Gdyby były, wtedy bym to jeszcze lepiej zrozumiał (wtedy bym pisze się oczywiście rozdzielnie, gdyż wtedy jest zaimkiem przysłownym).
Maciej Malinowski, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie
toby czy to by?
3.02.2005
Oto fragmenty z Biblii Tysiąclecia, co do których mam pewne wątpliwości:
– „Gdyby jednak przybył kto inny we własnym imieniu, to byście go przyjęli” (J 5, 43b). Czy to byście powinno być razem, czy osobno i dlaczego?
– „Upominam was, bracia, w imię Pana naszego Jezusa Chrystusa, abyście byli zgodni i by nie było wśród was rozłamów; byście byli jednego ducha i jednej myśli” (1 Kor 1, 10). Czy błędem jest użycie różnych spójników (abyście, by i byście)?
Wyraz to pełni różne funkcje, może być zaimkiem, partykułą, spójnikiem lub czasownikiem. W podanym cytacie jest – moim zdaniem – partykułą. Z tą wiedzą możemy sięgnąć do Wielkiego słownika ortograficznego PWN, a analiza reguł [158-165] prowadzi do wniosku, że pisownia rozłączna jest poprawna.
Można też gdyby..., to uznać za spójnik złożony. Po przyjęciu takiego założenia mielibyśmy podstawy, by napisać toby, tobyście. Proszę też sprawdzić hasła to by i toby w dużych słownikach ortograficznych PWN, np. w internetowym (http://so.pwn.pl). Wniosek taki, że możliwy jest w tym wypadku jeden z dwu sposobów zapisu.
W drugim przykładzie użyto spójników synonimicznych aby i by (-ście to ruchoma końcówka osobowa). Nie można tu mówić o błędzie.
Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski
toby i to by
4.12.2007
Dzień dobry.
Chciałbym zapytać, w jakich przypadkach toby pisze się łącznie. Regułkę znam – kiedy to pełni rolę spójnika. Ale naprawdę wiele mi to nie tłumaczy. Czy istnieje oboczność: wedle chęci można pisać to by i toby? Czy może rzeczona reguła jest żelazna i każde od niej odstępstwo grozi zlinczowaniem przez impulsywnych purystów? Na przykład czy w zdaniu „Gdybym to zrobił, tobym był szczęśliwy” jest błąd ortograficzny?
Toby jest zapisane poprawnie w podanym przez Pana zdaniu, gdzie to pełni funkcję spójnika, por. synonimiczne zdanie: „Gdybym to zrobił, to byłbym szczęśliwy”. Rozdzielnie pisane to by mamy np. w zdaniu „To by mi się przydało”, w którym to jest zaimkiem wskazującym (można sobie nawet wyobrazić, że towarzyszy mu wskazujący gest). Zgodnie z regułą by piszemy łącznie ze spójnikami, ale bezwyjątkowe stosowanie się do tej reguły prowadzi na manowce (zob. hasło Żeby kózka nie skakała, toby nóżki nie złamała w Małym słowniku wyrazów kłopotliwych PWN.
Mirosław Bańko, PWN

Ciekawostki

Mówimy „Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło”, mając na myśli to, że każda sytuacja, nawet niekorzystna, może obrócić się na naszą korzyść.

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... tobie za to, że zostawiasz mnie wpustce... I wtedy, Władyś (to była noc księżycowa) - spojrzałam w ogród. Drzewa, sadzawka, gwiazdy, taki właśnie...
  • ... bez nieba...

    Tylko drobnieć i maleć od nadmiaru kochania.
    A
    to była - odpowiedź, i nie było - pytania.

    I już odtąd na zawsze...
  • ... Papież przedstawił, jednoznacznie wynikało również, że trzeba przejść do działania. To była ta właśnie iskra, która spowodowała wybuch "Solidarności", będący przecież wówczas...

Encyklopedia

never in the field of human conflict was so much owed by so many to so few
[nẹwər ın đə fi:ld əw hjụ:mən kọnflıkt uəz səu macz əud baı səu mẹni tu səu fju:; ang.],
nigdy na polach bitew tak liczni nie zawdzięczali tak wiele, tak nielicznym;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego