tolerancja

Wielki słownik ortograficzny

toleran•cja -cji, -cję

Słownik języka polskiego

tolerancja
1. «poszanowanie czyichś poglądów, wierzeń, upodobań, różniących się od własnych»
2. «zdolność żywego organizmu do znoszenia bez szkody dla niego niektórych bodźców chemicznych, fizycznych i biologicznych»
3. «liczba określająca dopuszczalne odchylenie danej wielkości technicznej od jej wartości nominalnej»

• tolerancyjny • tolerancyjnie • tolerancyjność

Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Porady językowe

akceptacja i tolerancja
3.09.2011
Szanowni Państwo!
Interesuje mnie różnica między akceptacją a tolerancją. Uczono mnie kiedyś, że akceptacja ma dodatni odcień znaczeniowy, jest na plus, podczas gdy tolerancja obejmuje pełne spektrum, czyli także zgodę na zło. Nie akceptuję głodu w Angoli, ale toleruję go, z braku wyjścia, czy możliwości przeciwstawienia się. Jednak z obecnych definicji w słowniku wynika coś zupełnie innego, wręcz odwrotnego. Jak to w końcu jest?
Z poważaniem – Maria Michałowicz
Jest tak jak Pani napisała, tzn. jeśli ktoś coś akceptuje, to się z tym zgadza, a jeśli toleruje, to nie przeciwdziała, choć niekoniecznie akceptuje.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
do Jasina czy Jasinia?
23.06.2005
Mieszkańcy wsi Jasin (koło Swarzędza, Wlkp.) używają w piśmie i w mowie formy w Jasiniu mimo braku zmiękczenia w nazwie wsi (Jasin, nie Jasiń). Wręcz poprawiają, jeśli ktoś powie w Jasinie. Wydaje mi się, że należy uznać formę w Jasiniu za obowiązującą na co dzień. Co jednak zrobić z oficjalnymi pismami i wypowiedziami? Czy ta wieś kiedyś mogła nosić nazwę Jasiń?
W nazwach miejscowych w przeszłości dochodziło do wymiany końcowego ‑n na ‑ń, np. dawne Czępino to dziś Czempiń (również niedaleko Poznania), a lokalnie takie oboczne formy mogą być używane do dziś. Podobne wahania znane są w odniesieniu do innych wielkopolskich nazw, takich jak np. Jarocin, Kostrzyn, Krzywiń, a także nazw z innych regionów, np. Będzin, Dobrzyń (nad Wisłą), Kwidzyn.
Nazwa wsi Jasin mogła zresztą powstać od staropolskiego wyrazu jasień ‘jesion’, co w wymowie gwarowej tamtego rejonu powinno brzmieć [jaśyń]. W pewnych wypadkach takie warianty nazw pojawiają się – jak można sądzić – w wyniku osobliwej wymowy gwarowej spotykanej w południowej Wielkopolsce. Polega ona na miękczeniu [n] przez poprzedzającą je samogłoskę [i], a nie następującą po spółgłosce, jak z reguły bywa. W ten sposób można objaśnić wahania Jarocin – Jarocinia, Krzywiń – Krzywin, ale innych już raczej nie, bo zjawisko to sięga najdalej do Śremu.
W języku potocznym w żadnym wypadku nie należy zwalczać lokalnej formy. Problem jedynie z komunikacją urzędową. W związku z tym, że u nas ustala się urzędowe formy nazw, a nawet postać ich dopełniacza (niekiedy też przymiotnika), należałoby je stosować w komunikacji urzędowej. Gdyby jednak ktoś i w komunikacji takiego typu użył formy lokalnej, zalecałbym tolerancję, bo przecież w najmniejszym stopniu nie może to utrudnić porozumienia.
Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski
gdzie się da
11.02.2005
„Szukał jej gdzie się da”. Czy przed gdzie należy wstawić przecinek?
Formalnie rzecz biorąc, tak, gdyż ciąg słów następujących po gdzie ma postać zdania. Jednak zdanie to jest w istocie utartym związkiem frazeologicznym i może być traktowane jako okolicznik. Wielki słownik ortograficzny PWN w par. [363] (uwaga 1) informuje, że w sytuacjach takich przecinka się nie używa. Zakres obowiązywania tego przepisu jest niezupełnie jasny, dlatego warto zachować tu tolerancję.
Mirosław Bańko, PWN

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... Wiklef tak, ale nie Wat Tyler. Tu kończy się moja tolerancja, Reinmarze. Nie dopuszczę, by rozplenili się tu fratricelli i pikarci...
  • ... choruje Pan na cukrzycę typu II. Jednym z efektów zburzonej tolerancji glukozy jest wzrost cholesterolu we krwi po czym następuje zatykanie...
  • ... graficzne prezentacje rozkładów zachowań pod kątem częstości ich występowania i tolerancji społecznej.
    Idea potrzeby tworzenia hipotez teoretycznych i prowadzenia prac badawczych...

Encyklopedia

tolerancja
[łac. tolerantia ‘cierpliwość’, ‘wytrwałość’],
socjol. postawa zgody na wyznawanie i głoszenie poglądów, z którymi się nie zgadzamy, oraz na praktykowanie sposobu życia, którego zdecydowanie nie aprobujemy, a więc zgody na to, aby zbiorowość, której jesteśmy członkami, była wewnętrznie zróżnicowana pod istotnymi dla nas względami.
tolerancja
[łac.],
techn. liczba określająca dopuszczalny przedział zmienności pewnej wielkości.
przyzwyczajenie objawiające się zmniejszeniem lub nawet zniesieniem reakcji ustroju na daną dawkę leku, powstałe w wyniku długotrwałego stosowania leku;
forma odpowiedzi immunologicznej zapewniająca rozpoznanym antygenom przywilej akceptacji;
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego


E-BOOK na DZIEŃ JĘZYKA OJCZYSTEGO

Poprawnej polszczyzny warto uczyć się przez całe życie!
Poznaj odpowiedzi językoznawców na najczęściej zadawane pytania.

18 najczęściej zadawanych pytań w internetowej poradni językowej PWN

Wyślij
Dzień Języka Ojczystego – pobierz darmowy e-book!