uzyskał a

Porady językowe

gatunki win a nazwy handlowe
4.03.2010
Moje pytanie dotyczy odpowiedzi http://poradnia.pwn.pl/lista.php?id=10951 , w której nazwy win i drinków zaleca się pisać od wielkiej litery. Proszę o wytłumaczenie, dlaczego w takim razie http://so.pwn.pl/ podaje: tokaj, falerno, małmazja, riesling, a http://encyklopedia.pwn.pl/ aleatico, barolo, murfatlar, beaujolais, badacsony – wszystko małą literą.
W poradzie była mowa o indywidualnych nazwach win i drinków (zasada dotyczy wszelkich trunków), zaś wyrazy takie, jak chianti, porto, szampan oraz wymienione w pytaniu, nazywają gatunki win (encyklopedyści używają też określenia grupa win). Nie są to nazwy własne, bo te mogą wina uzyskać dopiero, gdy staną się produktem. Co ciekawe, wyrazy te przeważnie pochodzą od nazw miejscowych, np. falerno od starożytnego regionu Falernus w południowej Kampanii, a małmazja od miasta Malvasia na Peloponezie. Małą literą piszemy też rzeczowniki nazywające gatunki szczepów winnych, np. cabernet, chardonnay. Te wyrazy mogą oczywiście wystąpić jako składniki nazw handlowych, a wówczas trzeba je pisać wielką literą, jako przykład podaję kilka nazw robiących wrażenie: Château la Tour Valade Bordeaux Superieur, Chianti Vinsanto, Leap of Faith Shiraz Cabernet.
Jan Grzenia
Czy był(a)by pan(i) uprzejmy/a?
2.03.2010
Jak poprawnie należy oznaczać rodzaj czasownika lub zaimków w zdaniach, gdy płeć odbiorcy nie jest nam znana? (Zwykle takie zwroty, zapisywane są w różny sposób, np. na portalach – aplikacjach społecznych, tłumaczonych z angielskiego, gdzie komunikacja odbywa się automatycznie przez system, frazy rozpoczynają się imieniem: „[imię] był...”). Np. był(a), był(-a), był/była; usunąłeś(aś), usunąłe(a)ś, usunąłeś(ęłaś); usunąłeś/usunęłaś itd.; jej/jego, jemu/ jej; dodali(ły), dodali/ły, dodali/dodały.
– lumay
W sytuacjach, gdy komunikaty generowane są automatycznie przez system, nie ma możliwości eleganckiego zwrócenia się do adresata, w tym zastosowania form dostosowanych do jego płci. Trzeba więc szukać form kompromisowych, nawiązujących w stopniu możliwie największym do polskiego zwyczaju grzecznościowego.
Używanie imienia adresata nie jest zgodne z tym zwyczajem. Po imieniu jesteśmy z kimś, kogo znamy. Nawet szerzące się obecnie w innych sytuacjach komunikacyjnych (gdy nadawca nie zna osobiście adresata lub jest osobą podporządkowaną) formy panie Adamie, pani Ewo nie zyskują aprobaty jezykowego savoir-vivre'u.
Omawiany typ komunikacji odpersonalizowanej – podobnie jak w reklamach, których nadawca jest z nami na ty – powinien zawierać formy najbardziej czytelne, nie będące końcówkami, np. był(a), czy pseudokońcówkami, np. usunąłeś(ęłaś).
Dlatego spośród podanych form polecałabym pełne formy wyrazów zapisanych za pomoca ukośnika, oznaczającego wybór: był / była czy usunąłeś / usunęłaś albo jemu / jej itp. Przed ukośnikiem i po ukośniku dobrze byłoby – dla uzyskania przejrzystości graficznej – zastosować spację.
Małgorzata Marcjanik, prof., UW
płeć męska i żeńska w formularzach
13.09.2007
Która z podanych niżej form stosowanych w formularzach urzędowych jest poprawna:
1. Świadom/a
2. Świadom/ a
3. Świadom / a
4. Świadom/-a
5. Świadom / -a
6. Świadom/ -a
7. Świadom(a)
8. Świadom(-a)
9. Świadom/(-a)
10. Świadom/ (-a)
11. Świadom /(-a)

1. Uzyskałem/am
2. Uzyskałem/ am
3. Uzyskałem / am
4. Uzyskałem/-am
5. Uzyskałem / -am
6. Uzyskałem/ -am
7. Uzyskałem(am)
8. Uzyskałem(-am)
9. Uzyskałem/ (-am)
10. Uzyskałem/(-am)
11. Uzyskałem /(-am)
Zasady ortografii nie regulują kwestii aż tak szczegółowych. Trzeba kierować się więc ogólnymi zasadami tworzenia tekstu, takimi jak komunikatywność, zwięzłość i konsekwencja. Proponuję wybór jednej z dwóch następujących konwencji:
(1) Świadom(a)... Uzyskałem(am)
albo
(2) Świadom(-a)... Uzyskałem(-am).
Wersję ze spacją przed nawiasem odrzucam, bo utrudnia lekturę. Odrzucam też zapisy ze skośną kreską, gdyż przyjęło się używać jej jako znaku alternatywy między dwiema pełnymi formami do wyboru.
Mirosław Bańko, PWN

Korpus języka polskiego

Autentyczne przykłady użycia w piśmie i mowie zgromadzone w Korpusie
  • ... kiwnie nawet palcem, by ułatwić Europejczykom osiągnięcie statusu, który chcieliby uzyskać, a mianowicie równorzędnych partnerów Waszyngtonu. Wyciągając wnioski z irackiej lekcji, Bush...
  • ... tłumaczył się strapiony anioł - żeby więcej ciepła słonecznego dla niej uzyskać.
    - A
    przez to właśnie chłód jej sprowadziłeś. Ten nawet lichy owiesek...
  • ... przywykłe było do wojskowego drylu, wojskowym rozkazem najwięcej można było uzyskać. A porucznicy czy kapitanowie, czy też inne straże do MIR-u...
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego