w oparciu o coś

Porady językowe

w oparciu o...
10.09.2007
Chodzi o ewentualną ewolucję w używaniu zwrotu w oparciu o, który to zwrot – o ile dobrze pamiętam – nieboszczyk Doroszewski bezwarunkowo tępił, chyba że to było np. w oparciu o stół. A dzisiaj słyszę, że w opariu o idee, czy marksizm-leninizm, czy w oparciu o ustrój, to już można...
Proszę mi przypomnieć, czy Doroszewski łaskawie dozwalał, czy może potem nastąpiła jakaś ewolucja, przez powszechność takiego wysławiania się, nie patrząc na to, czy to błędne, czy poprawne?
Witold Doroszewski rzeczywiście krytykował zwrot w oparciu o coś używany w znaczeniu 'na podstawie czegoś' i nie był w tej krytyce pierwszy ani ostatni. Współczesne słowniki poprawnej polszczyzny są dla tego zwrotu jednak bardziej łaskawe, np. oceniają go jako nadużywany. Błąd, jak wiadomo, jest błędem dopóty, dopóki się nie upowszechni, gdy zaś stanie się częsty w mowie i piśmie, oznacza to automatycznie jego społeczną akceptację, po której zwykle następuje też akceptacja w słownikach.
Nie podoba mi się określenie prof. Doroszewskiego słowami „nieboszczyk Doroszewski”. Poprawiłbym też końcową część pytania, w której imiesłów przysłówkowy został niewłaściwie połączony z resztą wypowiedzi.
Mirosław Bańko, PWN
w oparciu
24.01.2003
Czy można mówić (pisać) w oparciu o słownik ortograficzny, czy tylko opierając się na słowniku ortograficznym albo na podstawie słownika ortograficznego? Czy ten pierwszy zwrot jest w ogóle dopuszczalny? Jest ostatnio tak powszechnie stosowany (również przez polonistów, i to znanych), że zaczynam mieć wątpliwości; może nie nadążam?
Jeszcze raz pozdrawiam.
W oparciu nie jest naganne, jeśli jest łączone z rzeczownikami abstrakcyjnymi: idee, poglądy, założenia, doświadczenia, zasady itp. Słownik jest bytem jak najbardziej konkretnym, dlatego lepiej powiedzieć na podstawie słownika. Przekonanie o niepoprawności wyrażenia w oparciu o coś jest dość rozpowszechnione, więc łatwo trafić na osoby, które skłonne są dyskredytować je w każdym kontekście (z wyjątkiem użyć dosłownych, np. w oparciu krzesła).
Mirosław Bańko
o tzw. przydawce orzekającej
6.09.2011
Szanowna Poradnio!
Czy następujące zdanie jest poprawne składniowo: „Stylowy i praktyczny, ten skórzany neseser będzie doskonałym prezentem dla partnera biznesowego”? Jest to tłumaczenie angielskiej konstrukcji typu left-hander. W języku polskim taka budowa zdania wydaje mi się niepoprawna i nie brzmi dobrze. Oczywiście mogę zmienić to na „Ten stylowy i praktyczny neseser wykonany ze skóry...”, ale nie chciałbym zmieniać czegoś, co jest poprawne. Proszę o poradę.
Pozdrawiam,
Michał Głowacki
W Zarysie składni polskiej Z. Klemensiewicza – opartej na przykładach literackich z okresu, gdy polszczyzna nie podlegała jeszcze silnym wpływom angielskim – można spotkać się z pojęciem tzw. przydawki orzekającej. Nie będę wyjaśniał, jak autor to pojęcie rozumie, poprzestanę na zacytowaniu dwóch przykładów: „Chory na tyfus, leży Piotr w szpitalu”, „Przez tyle lat mój, od jutra będzie już ten dom cudzą własnością”. Widać uderzające podobieństwo do zdania podanego w pytaniu, nawet szczegóły interpunkcyjne się zgadzają.
Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego


E-BOOK na DZIEŃ JĘZYKA OJCZYSTEGO

Poprawnej polszczyzny warto uczyć się przez całe życie!
Poznaj odpowiedzi językoznawców na najczęściej zadawane pytania.

18 najczęściej zadawanych pytań w internetowej poradni językowej PWN

Wyślij
Dzień Języka Ojczystego – pobierz darmowy e-book!