[40] 13.4. Przymiotniki zakończone na -ski

 
13.4. [40] Przymiotniki zakończone na -ski
13.4.1. Przymiotnikowy przyrostek -ski, dodany do rzeczowników o temacie zakończonym na: g, ch, z, s, sz, ż, c, szcz, śl, rk, rg, tworzył na granicy rdzenia i przyrostka różnego rodzaju grupy spółgłoskowe, które w przeszłości ulegały uproszczeniu, doprowadzając do współczesnej postaci tych przymiotników. Dziś piszemy je zgodnie z wymową:
Przykłady
Morąg — morąski
Norweg — norweski
Praga — praski
Czech — czeski
Kazach — kazaski, kazachski
Włoch — włoski
Bełz — bełski
Francuz — francuski
Kartuzy — kartuski
Kirgiz — kirgiski
Eskimos — eskimoski
Kampinos — kampinoski
Sas — saski
Kalisz — kaliski
Łotysz — łotyski
Marzysz — marzyski
Chociebuż — chociebuski
Chodzież — chodzieski
Książ — ksiąski
Libiąż — libiąski
mąż — męski
szewc — szewski
Bydgoszcz — bydgoski
Małogoszcz — małogoski
Przemyśl — przemyski
Tomyśl — tomyski
Kluczbork — kluczborski
Hamburg — hamburski
Norymberga — norymberski
Nowy Targ — nowotarski.
UWAGA: Formy żeńskie od Francuz, Kirgiz piszemy przez z, por. Francuzka, Kirgizka, przymiotniki zaś przez s, por. francuski, kirgiski.
13.4.2. Dodaniu przymiotnikowego przyrostka -ski do rzeczownikowych tematów zakończonych na n, ł, rz towarzyszy wymiana tych spółgłosek na ń, l, r, np.
Przykłady
n — ń chuligan — chuligański
  Cygan — cygański
  hetman — hetmański
  kretyn — kretyński
  ludoman — ludomański
  pan — pański
  Platon — platoński (Platoński)
  sułtan — sułtański
  ułan — ułański;
ł — l admirał — admiralski
  generał — generalski
  Horodło — horodelski
  poseł — poselski;
rz — r aptekarz — aptekarski
  dekarz — dekarski
  lekarz — lekarski
  murarz — murarski.
13.4.3. Spółgłoski w, m, b, p, r przed przyrostkiem -ski pozostają w pisowni bez zmian, np.
Kraków – krakowski
Limanowa – limanowski
myśliwy – myśliwski
Warszawa – warszawski
Krym – krymski
Pcim – pcimski
Radom – radomski
Rzym – rzymski
baba – babski
Golub – golubski
Serb – serbski
chłop – chłopski
kurator – kuratorski
Madziar – madziarski
redaktor – redaktorski
Tatar – tatarski.
UWAGA: Nazwiska typu Olbrychski, Ostrogski, Piłsudski są utworzone według zasad słowotwórstwa i pisowni języków wschodniosłowiańskich, stąd odrębność ich pisowni.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2017

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2017.
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Jeśli chcesz otrzymać bezpłatny e-book, potwierdź także poniższe zgody marketingowe.

Świat w przysłowiach

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2017” i odbierz darmowy e-book!