Łatwo pomylić

 
Łatwo pomylić
Zgromadziliśmy tu słowa, które łatwo pomylić, a których mylić nie wypada. Warto zapoznać się z nimi.
 
  • KLIENT
    W wymowie klient ma dwie sylaby, nie jedną, choć i zapisane przed literą oznaczającą samogłoskę sugerowałoby raczej funkcję zmiękczającą poprzedzającą je spółgłoskę, nie sylabotwórczą. Nie mówimy [lijany] ani [konwalije]. Ale klienta nie możemy zbyć jedną sylabą. Zasługuje na co najmniej dwie. A klientka – nawet na trzy. I oczywiście nie może tu być mowy o żadnym mętnie jęczącym ę.
    Jerzy Bralczyk
  • KOLARZ, KOLAŻ
    Kolarz bierze swą nazwę od rzeczownika koło, dawnej potocznej nazwy roweru. Podobnie w słowie cyklista – zapożyczonym z francuskiego – widoczny jest ślad późnołacińskiego rzeczownika cyclus ‛okrąg’.
  • KOLAŻ
    Człowiek uprawiający kolarstwo, jeżdżący na dwukołowym pojeździe, może być nazywany cyklistą, ale gdy jest sportowcem, częściej określimy go jako kolarza.
  • KONSERWATORIUM, KONWERSATORIUM
    Konserwatorium to wyższa szkoła muzyczna, konwersatorium to forma zajęć na wyższej uczelni (a także pomieszczenie w klasztorze, inaczej zwane rozmównicą). Oba wyrazy odnoszą się do realiów akademickich, tym łatwiej więc je pomylić.
  • KONTO
    Konto to coś, na czym coś powinniśmy mieć. Niekoniecznie pieniądze, byle tylko coś dobrego. Najlepiej, gdy to są sukcesy. Fonetycznie blisko jest kontu do kąta, który dobrze wprawdzie mieć własny, ale na ogół bogactwa ani sukcesów nie konotuje.
  • KORD, KORT
    Kord to krótki miecz – słowo pochodzenia tureckiego, ale mające jeszcze starszy rodowód, bo perski. „(...) bylem miał pancerz na grzbiecie, a kord w garści, to i o nic nie dbam” – mówi Zbyszko w Krzyżakach Sienkiewicza. Jest też inny kord, nazwa tkaniny oraz sztucznego włókna stosowanego do wzmacniania opon – ta pochodzi z języka angielskiego.
  • KRZYK, KSZYK
    Krzyk i kszyk mają źródła dźwiękonaśladowcze, ale pierwsze (pochodne od krzyczeć) jest stare, o korzeniach praindoeuropejskich, drugie zaś to
  • KSZYK
    Nie słyszałem od nikogo, że kiedykolwiek widział gdzieś ptaka o tej nazwie, zupełnie nie wiem, jak on wygląda, nigdy nie słyszałem jego głosu czy może krzyku – ale słyszałem o nim w szkole, choć na lekcji nie biologii, lecz języka polskiego.
  • KULIG, KULIK
    Kulig, dziś przejażdżka saniami lub orszak złożony z kilkorga sań, to dawny zwyczaj karnawałowy, polegający na objeżdżaniu saniami okolicznych dworów (i opróżnianiu domowych zapasów, zwłaszcza trunków).
  • LADACO
    Wprawdzie samo lada istnieje, znaczy mniej więcej tyle co byle, ale w tym określeniu urwipołcia straciło przejrzystość znaczeniową. Lada jak, lada gdzie czy lada dzień – to wszystko jedno, jak, gdzie i kiedy.
  • LAGIER, ŁAGIER
    Lagier to niemiecki obóz koncentracyjny w okresie II wojny światowej, łagier to obóz pracy przymusowej w Związku Radzieckim.
  • LĄD, LONT
    Ląd to słowo germańskie, do polszczyzny zapożyczone ze średnio-wysoko-niemieckiego. Lont – też niemieckie, o niepewnym dalszym rodowodzie.
  • LEKCEWAŻYĆ
    Jeśli czytamy, że ktoś coś lekce sobie coś waży lub waży sobie coś lekce, to bierzemy to za rodzaj językowego żartu – często dawne formy temu służą. Ten nieprzyjemny czasownik,
  • LEKKOMYŚLNY
    Jeśli czyjaś stopa była lekka, mógł być nazwany lekkostopym, choć przymiotnik stopy od słowa stopa nie istniał. Nie ma także i słowa myślny, choć są wymyślny i przemyślny.
  • LÓD, LUD
    Lód i lud tylko uczeń młodszych klas szkoły podstawowej mógłby zapisać z błędem.
  • ŁABĘDŹ
    Łabędź był kiedyś łabęciem – ale potem się udźwięcznił, choć w mianowniku tego nie słychać. Poprawnościowo nie całkiem wyszło mu to na zdrowie, bo bliskość z podstawowym bądź co bądź czasownikiem czyni czasem z niego błędnego już nie tylko ortograficznie łabądzia.
  • ŁATWOPALNY
    Jeśli coś się łatwo zapala, piszemy o tym jako o łatwo zapalnym, rozdzielnie, tak jak o łatwo zmywalnym i o łatwo przyswajalnym. Ale czasem łatwość zrasta się ze zmodyfikowaną potencjalną czynnością wyrażaną przymiotnikiem tak, że możliwa jest pisownia łączna i mamy obok łatwo strawnegołatwostrawnego, obok łatwo palnegołatwopalnego, a ten, kto łatwo może uwierzyć, jest już tylko łatwowiernym, bo wierny to nie ten, kto uwierzyć może. On już wierzy.
    Jerzy Bralczyk
  • ŁĘG, ŁĘK
    Łęg to podmokła łąka, zwykle w dolinie rzeki, a także las rosnący w takim miejscu, łęk zaś to m.in. element siodła, łukowate wygięcie w jego przedniej lub tylnej części. Oba wyrazy są pochodzenia prasłowiańskiego,
  • ŁUG, ŁUK
    Ług to środek piorący znany już starożytnym, wodny roztwór wodorotlenku sodu lub potasu, pozyskiwany z węgla drzewnego. Łuk to broń miotająca strzały, a także zakrzywiona linia, często jako element architektoniczny, por. łuk triumfalny.
  • MAGNES, MAGNEZ
    Magnes to kawałek metalu przyciągający inne metale, magnez zaś to lekki, srebrzystobiały metal, dziś używany w przemyśle lotniczym, a w pionierskich latach fotografii stosowany zamiast lampy błyskowej, gdyż spala się jasnym światłem.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego