Słowa mylone

 
Słowa mylone
Dlaczego dwa słowa – choć do siebie podobne – znaczą zupełnie co innego, a ich zamiana może skutkować w najlepszym razie zabawnym nieporozumieniem. Tutaj zapoznasz się z parami takich właśnie słów, które często mylimy.
  • KOLARZ, KOLAŻ
    Kolarz bierze swą nazwę od rzeczownika koło, dawnej potocznej nazwy roweru. Podobnie w słowie cyklista – zapożyczonym z francuskiego – widoczny jest ślad późnołacińskiego rzeczownika cyclus ‛okrąg’.
  • KONSERWATORIUM, KONWERSATORIUM
    Konserwatorium to wyższa szkoła muzyczna, konwersatorium to forma zajęć na wyższej uczelni (a także pomieszczenie w klasztorze, inaczej zwane rozmównicą). Oba wyrazy odnoszą się do realiów akademickich, tym łatwiej więc je pomylić.
  • KORD, KORT
    Kord to krótki miecz – słowo pochodzenia tureckiego, ale mające jeszcze starszy rodowód, bo perski. „(...) bylem miał pancerz na grzbiecie, a kord w garści, to i o nic nie dbam” – mówi Zbyszko w Krzyżakach Sienkiewicza. Jest też inny kord, nazwa tkaniny oraz sztucznego włókna stosowanego do wzmacniania opon – ta pochodzi z języka angielskiego.
  • KRZYK, KSZYK
    Krzyk i kszyk mają źródła dźwiękonaśladowcze, ale pierwsze (pochodne od krzyczeć) jest stare, o korzeniach praindoeuropejskich, drugie zaś to
  • KULIG, KULIK
    Kulig, dziś przejażdżka saniami lub orszak złożony z kilkorga sań, to dawny zwyczaj karnawałowy, polegający na objeżdżaniu saniami okolicznych dworów (i opróżnianiu domowych zapasów, zwłaszcza trunków).
  • LĄD, LONT
    Ląd to słowo germańskie, do polszczyzny zapożyczone ze średnio-wysoko-niemieckiego. Lont – też niemieckie, o niepewnym dalszym rodowodzie.
  • LÓD, LUD
    Lód i lud tylko uczeń młodszych klas szkoły podstawowej mógłby zapisać z błędem.
  • ŁĘG, ŁĘK
    Łęg to podmokła łąka, zwykle w dolinie rzeki, a także las rosnący w takim miejscu, łęk zaś to m.in. element siodła, łukowate wygięcie w jego przedniej lub tylnej części. Oba wyrazy są pochodzenia prasłowiańskiego,
  • ŁUG, ŁUK
    Ług to środek piorący znany już starożytnym, wodny roztwór wodorotlenku sodu lub potasu, pozyskiwany z węgla drzewnego. Łuk to broń miotająca strzały, a także zakrzywiona linia, często jako element architektoniczny, por. łuk triumfalny.
  • MAGNES, MAGNEZ
    Magnes to kawałek metalu przyciągający inne metale, magnez zaś to lekki, srebrzystobiały metal, dziś używany w przemyśle lotniczym, a w pionierskich latach fotografii stosowany zamiast lampy błyskowej, gdyż spala się jasnym światłem.
  • MARIASZ, MARIAŻ
    Mariasz i mariaż pochodzą od francuskiego mariage ‛małżeństwo’. Mariasz to dawna gra w karty, a także małżeństwo karciane, czyli król i dama tego samego koloru, w wielu grach układ bardzo pożądany.
  • MASARZ, MASAŻ
    Masarz to właściciel masarni, czyli osoba zajmująca się produkcją wędlin, masaż to inaczej masowanie. Pierwsze z tych słów przyszło do polszczyzny z języka czeskiego, drugie z francuskiego.
  • METEOR, METEORYT
    Meteor to kamienna lub metaliczna bryła, która, lecąc przez atmosferę ziemską, rozżarza się i świeci, przez co wygląda jak spadająca gwiazda.
  • MÓR, MUR
    Mór to inaczej zaraza, słowo pochodzące od prasłowiańskiego moriti ‛zabijać, uśmiercać’ i poprzez nie spokrewnione z innym, dziś też rzadkim rzeczownikiem, występującym tylko w zwrocie na umór (np. pić na umór), który znaczy ‛bez opamiętania’, a etymologicznie ‛do śmierci’.
  • NAWARZYĆ, NAWAŻYĆ
    Nawarzyć znaczy ‛nagotować’, np. „Nawarzyła kaszę i wylała na stół” (Linde). Dziś słowo to można spotkać głównie w zwrocie nawarzyć piwa, co znaczy ‛narobić, zwłaszcza samemu sobie, kłopotów’.
  • NÓŻ, NUŻ
    Wyrazy nóż i nuż trudno pomylić, powstaje jednak wątpliwość, jak zapisywać potoczny zwrot a nuż, widelec. W niniejszym słowniku podano właśnie taką pisownię, nawiązującą do zwrotu a nuż, który w potocznym a nuż, widelec znalazł żartobliwe rozwinięcie.
  • OBUMRZEĆ, ODUMRZEĆ
    Obumrzeć to słowo wciąż żywe, por. obumarłe drzewa, obumierająca tradycja. Odumrzeć jest przestarzałe i może być dla wielu czytelników zagadką.
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

SŁOWO ROKU 2017

Uniwersytet Warszawski organizuje już po raz siódmy plebiscyt na najważniejsze słowo roku. Będziemy je wybierać wszyscy w głosowaniu internetowym, a niezależnie dokona wyboru ogólnopolska kapituła profesorów językoznawstwa. Ponieważ trudno przypomnieć sobie cały rok, poniżej zamieszczamy listę słów kluczowych kolejnych miesięcy mijającego roku. Można także zgłosić swoją propozycję słów – zgłoś


Które słowo okaże się najważniejsze w Polsce w roku 2017? To Państwo zdecydują.

Jeśli chcesz otrzymać bezpłatny e-book, potwierdź także poniższe zgody marketingowe.

10 najciekawszych obrazów świata

Wyślij

Zagłosuj na SŁOWO ROKU 2017 i odbierz darmowy e-book!