je����

Ciekawostki

Mówimy „Nie taki diabeł straszny (jak go malują)”, mając na myśli to, że rzeczywistość nie jest tak zła lub trudna, jak się wydaje.
Mówimy żartobliwie „Złego diabli nie wezmą (nie biorą)”, uspokajając kogoś, kto obawia się o czyjeś zdrowie lub życie.
Mówimy „Nie mów hop, póki nie przeskoczysz”, gdy chcemy kogoś ostrzec, aby się nie cieszył, zanim czegoś nie skończy.
Mówimy „Nie kijem go, to pałką”, mając na myśli to, że zawsze można osiągnąć cel lub zmusić kogoś do czegoś, jeśli nie takim, to innym sposobem. Wyrażenie potoczne.
Mówimy, zwykle do dziecka, „Żeby kózka nie skakała, toby nóżki nie złamała”, mając na myśli to, że nadmierne dokazywanie może się źle skończyć.
Mówimy „Gdzie kucharek sześć,tam nie ma co jeść”, mając na myśli to, że zbyt wiele osób wykonujących tę samą pracę przeszkadza sobie wzajemnie i nie wykonuje jej dobrze.
Mówimy „Co było, a nie jest, nie pisze się w rejestr”, mając na myśli to, że komuś, kto poprawił swoje postępowanie, nie można ciągle pamiętać dawnych win.
Mówimy „Nie szata zdobi człowieka” lub „Nie suknia zdobi człowieka”, aby zaznaczyć, że ważniejsze jest to, jaki ktoś jest, zwłaszcza pod względem moralnym, niż jak wygląda.
Mówimy „Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło”, mając na myśli to, że każda sytuacja, nawet niekorzystna, może obrócić się na naszą korzyść.
Mówimy „Apetyt rośnie w miarę jedzenia”, mając na myśli to, że w miarę, jak czyjaś sytuacja się poprawia, oczekiwania i wymagania tej osoby stają się coraz większe.
Mówimy „Święty Boże nie pomoże”, mając na myśli sytuację kogoś, komu nikt i nic nie może już pomóc. Jeśli znowu dostanie pałę, to wtedy Święty Boże nie pomoże i czarne przepowiednie Alicji sprawdzą się jak amen w pacierzu.
Mówimy „Nie czyń drugiemu, co tobie niemiło”, mając na myśli to, że nie należy komuś robić tego, czego sami nie chcielibyśmy doznać od innych.
Mówimy „Diabeł nie śpi”, mając na myśli to, że zawsze może niespodziewanie wydarzyć się coś złego. Dobrze jest, ale diabeł nie śpi.
Mówimy „Gdzie diabeł nie może, tam babę pośle”, mając na myśli to, że kobiety są tak sprytne, iż poradzą sobie z każdą trudnością.
Mówimy „Kto pod kim dołki kopie, (ten) sam w nie wpada”, mając na myśli to, że osoba potajemnie szkodząca innym może sama sobie przynieść szkodę.
Mówimy „Wstąpił do piekieł, po drodze mu było”, jeśli ktoś poszedł gdzieś drogą okrężną, mimo, że nie było to konieczne.
Mówimy „Nie ma dymu bez ognia”, mając na myśli to, że każda sytuacja lub zdarzenie, zwłaszcza złe i niekorzystne, mają jakąś przyczynę lub powód.
Mówimy „Dzieci i ryby głosu nie mają”, mając na myśli to, że dzieci obecne przy rozmowie dorosłych nie powinny się odzywać.
Mówimy „Pieczone gołąbki nie lecą same do gąbki”, mając na myśli to, że aby coś osiągnąć, trzeba na to zapracować.
Mówimy „Nic w przyrodzie nie ginie”, aby pocieszyć kogoś lub siebie, że coś, co zgubiło się lub zniknęło, na pewno odnajdzie się w jakiejś postaci.
Mówimy „Co dwie głowy, to nie jedna” , mając na myśli to, że razem z kimś łatwiej znaleźć rozwiązanie jakiegoś problemu niż samemu.
Mówimy „Kto nie ma w głowie, ten ma w nogach” , mając na myśli kogoś, kto o czymś zapomniał i musi z tego powodu wracać dokądś.
Mówimy „Głupich nie sieją”, mając na myśli to, że głupich ludzi jest bardzo wielu.
Mówimy „Jak ty komu, tak on tobie”, mając na myśli to, że ludzie postępują wobec nas tak, jak my wobec nich.
Mówimy „Jedna jaskółka nie czyni wiosny”, mając na myśli to, że jeden przypadek pojawienia się czegoś nowego i oczekiwanego to za mało.
Mówimy „Darowanemu koniowi nie zagląda się w zęby”, mając na myśli to, że nie należy oceniać ani krytykować tego, co się dostało za darmo.
Mówimy „Tak krawiec kraje, jak mu materii staje”, mając na myśli to, że w swoich działaniach jesteśmy ograniczeni warunkami, w jakich się one odbywają.
Mówimy „Kruk krukowi oka nie wykole”, mając na myśli to, że ludzie, których łączą wspólne interesy, zwłaszcza nieuczciwe, nigdy się nie skrzywdzą.
Mówimy „Daj kurze grzędę, a ona: wyżej siędę”, mając na myśli eskalację czyichś roszczeń.
Mówimy „Im dalej w las, tym więcej drzew”, mając na myśli to, że im dokładniej poznaje się szczegóły jakiejś sprawy, tym bardziej okazuje się ona skomplikowana.
Mówimy „Nauka nie poszła w las”, mając na myśli osobę, która umie korzystać ze swoich doświadczeń lub z tego, czego się nauczyła.
Mówimy „Nie wie lewica, co czyni prawica”, mając na myśli niezgodne, a czasem sprzeczne działania różnych ludzi, wynikające z braku porozumienia.
Mówimy „Licho nie śpi”, mając na myśli to, że zawsze może niespodziewanie wydarzyć się coś złego. Do dziś nie zgłoszono żadnej kradzieży, ale licho nie śpi.
Mówimy „Głową muru nie przebijesz”, jeśli uważamy, że trudności, które ktoś chce przezwyciężyć, są zbyt duże, aby je pokonać.
Nie owijać w bawełnę
Czyli: mówić wprost, bez upiększania, ukrywania i łagodzenia. Bawełna jest miękka, daje dobre skojarzenia.
NIE SPOSÓB
Wiemy, że z rzeczownikami nie piszemy łącznie: nieprzyjaciel, niemowa, niesmak. Sposób to rzeczownik, więc może trzeba pisać niesposób?
Mówimy „Nie nos dla tabakiery, lecz tabakiera dla nosa” , mając na myśli to, że pewne osoby i instytucje są powołane do tego, by służyć ludziom, a nie po to, by działać na swoją korzyść kosztem tych ludzi.
Mówimy „Co się odwlecze, to nie uciecze”, mając na myśli to, że oczekiwane zdarzenie, które nie nastąpiło, na pewno nastąpi.
Mówimy „Bez pracy nie ma kołaczy”, mając na myśli to, że trzeba pracować, aby coś osiągnąć.
Mówimy „Nikt nie jest prorokiem we własnym kraju”, mając na myśli to, że łatwiej zdobyć uznanie u obcych niż wśród rodaków.
Mówimy „Od przybytku głowa nie boli”, mając na myśli to, że nadmiar czegoś, zwłaszcza dóbr materialnych, nie jest szkodliwy ani kłopotliwy.
Mówimy „Z pustego i Salomon nie naleje”, mając na myśli to, że są sytuacje tak trudne, iż nawet najmądrzejsza osoba nic nie poradzi.
Mówimy „Kto pyta, nie błądzi” mając na myśli to, że lepiej o coś zapytać, niż popełniać błędy wynikające z niewiedzy.
Mówimy „Nie ma róży bez kolców”, mając na myśli to, że wszystko ma swoje dobre i złe strony.
Mówimy „Serce nie sługa” , mając na myśli to, że nikogo nie można zmusić, aby kogoś kochał.
Mówimy „Nie opłaci się skórka za wyprawkę”, „Niewarta skórka wyprawki” itp., jeśli coś nie jest warte włożonego w to wysiłku. Budować samemu! Nie opłaci się skórka za wyprawkę, lepiej zapłacić fachowcom i spać spokojnie. (Od dawnego znaczenia słowa „wyprawka”, nawiązującego do czasownika „wyprawić” ).
Mówimy „Służba nie drużba”, mając na myśli to, że obowiązkom służbowym trzeba podporządkować inne sprawy.
Mówimy „Co się stało, to się nie odstanie”, mając na myśli to, że faktów dokonanych nie można już cofnąć.
Mówimy „Starość nie radość”, mając na myśli to, że z wiekiem człowiek zaczyna odczuwać dolegliwości, których nie mają ludzie młodzi.
Mówimy „Nie święci garnki lepią”, mając na myśli to, że nie trzeba być nikim wyjątkowym, aby wykonać jakąś pracę.
Mówimy „Kradzione nie tuczy”, mając na myśli to, że nie opłaca się bogacić czudzym kosztem, przez kradzież.
Mówimy „Na układy nie ma rady”, mając na myśli to, że człowiek bywa bezsilny wobec faktów od niego niezależnych, zwłaszcza spowodowanych przez osoby pozostające w jakichś układach.
Mówimy, często żartobliwie, „Co ma wisieć, nie utonie”, mając na myśli to, że człowiek nie uniknie swojego losu. Dobrze, bosmanie, niech pan uważa na siebie! — Nie bój się, co ma wisieć, nie utonie.
Mówimy „Kiedy wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one”, gdy mamy na myśli to, że człowiek musi postępować tak, jak ludzie, wśród których się znalazł i z którymi żyje.
Mówimy „Nie od razu Kraków zbudowano”, mając na myśli to, że do osiągnięcia celu potrzeba czasu.
Mówimy „Nie wszystko złoto, co się świeci”, mając na myśli to, że rzeczy zewnętrznie atrakcyjne mogą być w rzeczywistości bezwartościowe.

Synonimy

jadło przestarz.
jedzenie (czynność)
jeść (rzeczownik)
nie (negacja składnika zdania)
nie (odpowiedź)
nie (korekta wypowiedzi)
nie (pytanie o potwierdzenie)
ani nie (drgnął)
co by nie (było) pot.
czyj by nie (był) pot.
dokąd by nie (przyjechał) pot.
ile by nie (było) pot.
jak by nie (postąpił) pot.
jaki by nie (był) pot.
kto by nie (był) pot.
nic sobie nie robić (z kogoś, z czegoś)
nie lada (pod względem intensywności)
nie lada (pod względem jakości)

Zagraj z nami!

Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego