Dlaczego Petrozawodzk, a nie Pietrozawodsk jak Pietropawłowsk?

Dlaczego Petrozawodzk, a nie Pietrozawodsk jak Pietropawłowsk?
18.10.2017
Szanowni Państwo,
w Wielkim słowniku ortograficznym mamy notowaną formę Petrozawodzk
https://sjp.pwn.pl/so/Petrozawodzk;4485841.html, ale i Pietropawłowsk https://sjp.pwn.pl/so/Pietropawlowsk;4486461.html. Czy nie wymagałoby to ujednolicenia – Petropawłowsk, Petrozawodzk lub Pietropawłowsk, Pietrozawodsk? Która forma jest poprawna? Dodatkowo: czy poprawne jest oddanie (transliterowane lub transkrybowane) rosyjskiego -дск- jako -dzk- w nazwie Petrozawodzk?

Pozdrawiam
Dariusz Lewandowski
Rzeczywiście – w Wielkim słowniku ortograficznym PWN pod redakcją E. Polańskiego (Warszawa 2017, wyd. IV, dodruk poprawiony, s. 851 i s. 856) występuje niekonsekwencja w zapisie dwóch nazw miejscowych zaczynających się od Пет-. Zgodnie z zasadami transkrypcji nazwę Петрозавод powinno się oddawać jako Pietrozawodsk, a Петропавловск – jako Pietropawłowsk. Nazwa Петрозаводск pochodzi od dłuższego określenia Петровский завод (заводск to skrót od заводской; chodzi o słobodę założoną w XVIII w. przy hucie żelaza i fabryce broni przez cara Piotra I, dzisiaj miasto w europejskiej części Federacji Rosyjskiej, stolicę Republiki Karelii). Kwerenda internetowa pokazuje, że słowo Pietrozawodsk występuje bardzo często (np. stacja kolejowa w Pietrozawodsku, port lotniczy Pietrozawodsk, Fiński czołg T-26E na ulicach Pietrozawodska). Trudno powiedzieć, skąd się wzięła forma Petrozawodzk. Być może – jeśli chodzi o człon początkowy – wzorowano się (chyba niepotrzebnie) na nazwie Petersburg, Sankt Petersburg zapisywanej przez Pet-. Jak wiemy, jest ona dość osobliwa, gdyż przechowuje w zapisie wymowę niderlandzką (car Piotr I spędził w młodości Holandii trochę czasu). Z kolei w wygłosie fonetyka wzięła zdaje się górę nad ortografią (dźwięczna głoska d oddziałuje na bezdźwięczne s, co daje dźwięczne dz). Wydaje się, że należy zrewidować ustalenie normatywne co do zapisu nazwy miejscowej stolicy Karelii i postawić na uzasadnioną morfologicznie formę Pietrozawodsk (a Petrozawodzk uznać co najwyżej za dopuszczalny wariant). Ciekawe, że Słownik nazw własnych Jana (Warszawa 2002, s. 291) i Słownik nazw geograficznych z odmianą i wyrazami pochodnymi tegoż autora (Warszawa 2008, s. 229) idzie w drugą stronę i podaje hasła Petrozawodzk (‘stolica Karelii’) oraz Petropawłowsk (‘miasto w Kazachstanie’). Czemu nie Petropawłofsk, chciałoby się zapytać…
Maciej Malinowski, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

ZAGŁOSUJ NA MŁODZIEŻOWE SŁOWO ROKU 2021!

To już ostatnia prosta! Rozwijana lista poniżej zawiera finałową dwudziestkę. Zapoznaj się z ich znaczeniem i zagłosuj na zwycięskie słowo!

Pobierz e-book i bądź na bieżąco!

Zakamarki młodej polszczyzny.

Nie przegap swoich promocji i zniżek!
Administratorem danych osobowych jest Wydawnictwo Naukowe PWN S.A. z siedzibą w Warszawie (02-460), ul. G. Daimlera 2. Dane mogą być udostępniane na rzecz PZWL Wydawnictwo Lekarskie Sp. z o. o. oraz ePWN sp. z o.o. w celu ułatwienia Użytkownikowi założenia konta w serwisie tych spółek. Więcej informacji o zasadach przetwarzania danych, w tym przysługujących prawach, znajdziesz w Polityce Prywatności.
Wyślij

WEŹ UDZIAŁ W AKCJI "MŁODZIEŻOWE SŁOWO ROKU 2021"!