Kaziuki

 
Kaziuki
17.03.2008
Czy nazwa Kaziuki oznacza dzień (święto) czy jarmark? Czy pisze się ją od dużej litery i tylko tak? Czy poprawna (i tożsama znaczeniowo) jest forma liczby pojedynczej – Kaziuk?
Kaziukami nazywa się jarmark odbywający się w Wilnie w dzień św. Kazimierza (4 marca). Należy uznać, że jest to nazwa własna tego jarmarku, a to przesądza o zapisie wielką literą.
Jarmarki o tej nazwie odbywają się też w wielu innych miastach litewskich, a nawet w Polsce. W związku z tym można by się zastanawiać, czy wyraz ten nie funkcjonuje także jako nazwa pewnego typu jarmarku. Gdybyśmy uznali, że tak, chodziłoby o wyraz pospolity, co musielibyśmy uwzględnić w ortografii, pisząc np. wileńskie Kaziuki, ale grodzieńskie kaziuki.
Wydaje się to sensowne, jednak trzeba też uwzględnić uwarunkowania związane z użyciem tego wyrazu. Wszelkie jarmarki o tej nazwie nawiązują do Kaziuków wileńskich, co pociąga za sobą zapożyczenie pisowni. Nawet gdybyśmy się zgodzili na zapis małą literą w znaczeniu wtórnym, trudno byłoby go upowszechnić, bo nawet największe słowniki nie rejestrują tego wyrazu. Gdyby i ta przeszkoda została usunięta, i tak by się okazało, że wyraz trzeba pisać przeważnie wielką literą, bo pojawia się często w nazwach własnych typu Kaziuki Wileńskie (odbywają się w Warszawie). Z tych powodów opowiadam się za pisownią Kaziuki w każdym użyciu.
Formę Kaziuk trzeba respektować, bo – będąc zdrobnieniem imienia Kazimierz – przypuszczalnie jest pierwotna jako nazwa jarmarku. Jeśli nawet nie, z pewnością ma uzasadnienie i mocne oparcie w zwyczaju językowym.
Wyraz święto ma kilka znaczeń. Inny słownik języka polskiego PWN tłumaczy, że świętem nazywamy najczęściej ‘dzień, w którym obchodzi się jakieś uroczystości’. Ta definicja raczej nie ma tu zastosowania. Można jednak użyć tego słowa w odniesieniu do ‘dnia lub wydarzenia niezwykłego i niecodziennego’, a takim pewnie jest ten jarmark.
Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!