Konwisarz

 
Konwisarz
25.07.2017
Jaka jest etymologia słów konwisarz, konwisarstwo. Słownik Doroszewskiego sugeruje związek z niemieckim Kannengiesser, ale jakoś trudno tu o jakiekolwiek podobieństwo. Czy te słowa nie mają raczej czegoś wspólnego z polską konwią?

Abraham
Szanowny Panie,
rzeczownik konwisarz oznacza rzemieślnika zajmującego się wykonywaniem wyrobów z cyny i miedzi, zwłaszcza przedmiotów wykorzystywanych w gospodarstwie domowym. Znaczenie tego rzeczownika i krąg semantyczny, w który się wpisuje, pozwalają uprawdopodobnić przytoczoną przez Pana hipotezę autora hasła konwisarz w słowniku pod red. Witolda Doroszewskiego. To właśnie z języka niemieckiego czerpaliśmy bowiem leksykę związaną z organizacją miast i rzemiosłem. Niemiecki (choć zapośredniczony przez czeski) źródłosłów ma również rzeczownik konew (z czes. konev, a to z niem. Kanne – dziś: ‘dzban’), oznaczający naczynie do przechowywania i przenoszenia wody i innych płynów, dawniej wykonywane tylko z metalu. Konwisarze zajmowali się zatem wyrobem konwi. Wydaje się jednak, że rzeczowniki konew i konwisarz zostały do polszczyzny zapożyczone równolegle i w pewnym sensie niezależnie od siebie. Gdyby rzeczownik konwisarz traktować jako bezpośredni derywat od konew, a nie adaptację niemieckiego Kannengieser, trudno byłoby wyjaśnić w nim obecność głoski s. Funkcjonuje ona natomiast w podstawie niemieckiej, co przemawia za hipotezą postawioną przez zespół Witolda Doroszewskiego. Podobny zresztą źródłosłów tego słowa sugerują autorzy tzw. słownika warszawskiego.
Monika Kresa, Uniwersytet Warszawski
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego