Nazwa przystanek Traugutta

 
Nazwa przystanek Traugutta
18.10.2019
Od niedawna w poznańskiej komunikacji zapowiedź przystanku Traugutta jest wymawiana przez dwa [t]. W języku niemieckim dwie takie same litery w bliskim sąsiedztwie czytamy pojedynczo. Na gwarę miejską w dużej mierze składają się germanizmy. Dość często w tym regionie wśród osób starszych możemy usłyszeć [loto], [geto], [neto], [wana], [brytfanna], [leko] czy [westerplate]. Czy moja niechęć do takiego wariantu wymowy jest zasadna czy to jedynie regionalna naleciałość?
Z poważaniem
Mario Kiliński
W wyrażeniu przystanek Traugutta mamy do czynienia z tzw. geminatą spółgłoskową. Geminacja wpływa w polszczyźnie na znaczenie niektórych wyrazów, np. leki (M. l.mn. od rzecz. lek ‘substancja stosowana w lecznictwie’) w odróżnieniu od lekki (‘mało ważący, nieciężki’) czy też gama (‘następstwo dźwięków’) w odróżnieniu od gamma (‘rodzaj promieniowania elektromagnetycznego’).
W normie wzorcowej wymowy geminaty spółgłoskowe możemy realizować dwojako – albo jako dwie kolejno wymawiane spółgłoski (tzw. wymowa literowa), albo jako wydłużone wersje pojedynczych spółgłosek. Z pierwszej możliwości użytkownicy języka polskiego korzystają rzadziej, głównie podczas wymowy szczególnie starannej. Geminata realizowana częściej – jako wydłużona wersja pojedynczej spółgłoski – trwa w zależności od mówcy od 1,5 raza do 3 razy dłużej od swojej podstawy.
Wyrażenie przystanek Traugutta ma zatem wymowę oboczną: [pszystanek trau̯ɡutta] albo [pszystanek trau̯ɡut:a] (dwukropek oznacza wydłużenie spółgłoski).
Wymowa geminaty jako pojedynczej spółgłoski (tzw. wymowa zdegeminowana), np. lekki jako [leki], jest charakterystyczna m.in. dla dialektu wielkopolskiego. Według autorów Słownika wymowy polskiej PWN wymowa tego typu znajduje się całkowicie poza normą ogólnopolską.
Adam Wolański
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2019

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2019. 
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Pobierz bezpłatny e-book
„Pułapki ortografii"
prof. Jerzego Bralczyka!

Uwaga, do ebooka zostały dołączone informacje handlowe w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, toteż jego zamówienie wymaga wyrażenia poniższych zgód.

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2019” i odbierz darmowy e-book!