Nováková, ale Novákowej, Novákową; Jiři, Jiřiego, Jiřiemu, Jiřim

 
Nováková, ale Novákowej, Novákową; Jiři, Jiřiego, Jiřiemu, Jiřim
1.02.2018
Szanowni Państwo,
jestem tłumaczką czeskiego i słowackiego i często problem sprawia mi pisownia końcówek żeńskich nazwisk po polsku. W tekście występuje pani np. Nováková. Piszę o pani Novákovej czy Novákowej? Wspominam panią Novákovą czy Novákową? A jej mąż Jiří – z Jiřím czy Jiřim, Jiříego, Jiřiego czy Jiřego?

Będę bardzo wdzięczna za rozwianie moich wątpliwości.

Z poważaniem
Magdalena Domaradzka
W częściach końcowych odmienianych nazwisk czeskich i słowackich (a także imion) pomija się zwykle znaki diakrytyczne form oryginalnych i wstawia zakończenie spolszczone. Piszemy więc: Nováková, ale Novákowej, Novákową. Co do imienia Jiří zapisywanego w oryginale przez ř (to tzw. háček) i z tzw. długim miękkim (dlouhé měkké) í na końcu, to zwyczaj jest taki, że rezygnuje się z tej litery również ze względów praktycznych (tego znaku graficznego trzeba szukać w wordowskich symbolach) i pisze Jiři, Jiřiego, Jiřiemu, Jiřim (vide reguła [240] b, Wielki słownik ortograficzny PWN, red. E. Polański, Warszawa 2017, część wstępna, s. 96). Mimo to personalia czeskiego reżysera filmowego, scenarzysty i aktora zapisane zostały w przywołanym słowniku (s. 671) jako Jiří Menzel i odmienione Jiříego Menzla, o Jiřím Menzlu, a więc z zachowaniem długiego, miękkiego í. Inaczej (zgodnie z zaleceniem WSO) postąpił dr Jan Grzenia w swym Słowniku nazw własnych (Warszawa 2002, s. 253). W haśle Menzel napisał: Jiři Menzel [Jiżi Mencel], «reżyser czeski, ur. 1938» DB. Jiřiego Menzla. Ms. o Jiřim Menzlu.
Maciej Malinowski, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie
  1. 1.02.2018
    WSO (2017, s. 729 i s. 1198) w hasłach Navrátilová, Vondráčková podaje jednak pisownię Navrátilovej, Navrátilovą; Vondráčkovej, Vondráčkovą. W tej sytuacji należy chyba dopuścić (a może nawet uznać za właściwszy niż ten z -wej, -wą) zapis Nováková, Novákovej, Novákovą.

    Maciej Malinowski, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego