O archaizmie bożocielski (od Boże Ciało)

 
O archaizmie bożocielski (od Boże Ciało)
4.12.2016
Szanowni Państwo,
w tej poradzie pojawia się przymiotnik Bożocielny. Frapuje mnie, dlaczego pisany wielką literą. Czy chodzi o to, że traktujemy go jako przymiotnik dzierżawczy? A jeśli tak, to dlaczego bożonarodzeniowy” piszemy od małej litery?

Z wyrazami szacunku
Czytelnik
W przytoczonej poradzie pada określenie Bożocielski, a nie: Bożocielny („Od nazwy święta Boże Ciało tworzony był w staropolszczyźnie przymiotnik Bożocielski”). Autorka odpowiedzi, śp. dr Krystyna Długosz-Kurczabowa, z pewnością zasugerowała się cytatem ze Słownika języka polskiego J. Karłowicza, A. Kryńskiego i W. Niedźwiedzkiego (Warszawa 1900, t. I, s. 194): Dzień B. [Dzień Bożocielski – mój przypis] Baz [Cyprian Bazylik (1535– 1591) – mój przypis] i wiernie oddała ów przymiotnik wielką literą. Rzecz jasna, pisze się bożocielski (jak bożonarodzeniowy). Potwierdzenie tego znajdujemy we wcześniejszym Słowniku języka polskiego z połowy XIX wieku wydanym staraniem Maurycego Orgelbranda (Wilno 1861, t. I, s. 102). Widnieje tam hasło Bożocielski (wielka litera uzasadniona, gdyż to początek hasła…), a, ie, p. nieuż. [przymiotnik nieużywany – mój przypis] ‘należący do święta Bożego Ciała’. Nastawał dzień bożocielski. We współczesnej polszczyźnie słowo bożocielski już nie funkcjonuje (ani żaden inny derywat przymiotnikowy od Boże Ciało). Więcej piszę na ten temat tutaj.
Maciej Malinowski, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego