Orzeczenie przy podmiocie szeregowym

 

Orzeczenie przy podmiocie szeregowym

2.12.2020

Szanowni Państwo,

moje pytanie dotyczy orzeczenia przy podmiocie szeregowym w zdaniach:

Zasady fizyki, jakim podlega(ją) stal i guma, znajdziesz w podręczniku,

W domu jest kilka starych książek i wyblakłe plakaty, majtki, koszule i spodnie,

Bliżej nas miało stanąć kilka drzew i osiedle,

Moim zdaniem są poprawnie zbudowane. Czy mam rację?

Z poważaniem

Czytelniczka

W pierwszym zdaniu orzeczenie musi wystąpić w liczbie mnogiej, a zatem poprawnie jest tylko:

Zasady fizyki, jakim podlegają stal i guma, znajdziesz w podręczniku.

W zdaniu drugim niezręczne jest łączenie tak różnych elementów, jak książki i plakaty z częściami garderoby (majtki, koszule i spodnie). Jeśli jednak zależy nam na takim ich zestawieniu, to orzeczenie powinno przybrać formę liczby mnogiej, a przed wyliczeniem trzeba postawić dwukropek:

W domu są: kilka starych książek i wyblakłe plakaty, majtki, koszule i spodnie.

Co prawda, orzeczenie może wystąpić w liczbie pojedynczej, jeśli stoi przed podmiotem szeregowym, jednak przy tak dużej liczbie elementów podmiotu, wskazujących w dodatku na tak różne rzeczy, należy tego unikać.

Trzecie zdanie jest poprawne.

Porada opublikowana: 10.02.2016

Katarzyna Kłosińska, Uniwersytet Warszawski
  1. 2.12.2020

    Miałabym uwagę co do pierwszego zdania – pani Kłosińska uznała, że orzeczenie musi wystąpić w liczbie mnogiej, mimo że zdanie to spełnia poniższe wymagania: szyk przestawny, brak kolizji rodzajowej między podmiotem a orzeczeniem (czas teraźniejszy), a zatem liczba pojedyncza powinna być w tym zdaniu dopuszczalna. Sama Pani Kłosińska pisała w odpowiedzi na inne pytanie: „...jeśli orzeczenie stoi przed podmiotem szeregowym, dopuszcza się liczbę pojedynczą (por. Nowy słownik poprawnej polszczyzny pod red. A. Markowskiego, Warszawa, PWN 1999, s. 1713–1714)” (https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/orzeczenie-przy-podmiocie-szeregowym;16622.html)

    Z poważaniem

    Weronika Piecko
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego