Pekaesy ido na Kielce

 
Pekaesy ido na Kielce
30.09.2009
W mojej miejscowości, położonej w bliskim sąsiedztwie Krakowa, słyszę nagminnie wypowiedzi typu: „Jadę na Kraków”, „Czekam na bus na Kraków”. Wydaje mi się to niepoprawne. Dlaczego tak wielu ludzi używa słowa na zamiast do w tym kontekście? Czy to przykład regionalizmu czy niedbalstwa językowego?
Dziękuję za odpowiedź!
Przyimek na ma w gwarach zakres użycia szerszy i nieco inny niż w języku ogólnym. Na może z występującym po nim rzeczownikiem w bierniku (w tym przypadku nazwą miejscowości) informować o kierunku ruchu, tak jak do w języku literackim („Pojade na Gwoździec za węglem’’ – z Bronowic, obecnie dzielnicy Krakowa; „Pekaesy ido na Kielce’’ – z Wilkowa, pow. kielecki). Taki stan mamy na Śląsku, w Małopolsce i rzadziej na Mazowszu. Na Śląsku, w Małopolsce, na Mazowszu, w Wielkopolsce, na Pomorzu południowym chodzi się, jeździ też na izbe, na kino, na kościół, na las, na tartak. Na Śląsku z kolei to na spotkamy w charakterystycznych zwrotach pukać, burzyć, klupać, klupkać na drzwi, na okno.
W mowie ludzi z okolic Krakowa posługujących się gwarą takie użycie na, o którym mowa w pytaniu, nie jest więc błędem językowym. Świadczy o odrębności gwary i języka ogólnego, ale absolutnie nie przemawia na niekorzyść tej pierwszej. W języku mówionym mieszkańców okolic Krakowa, którzy nie posługują się już gwarą w codziennych kontaktach, mogą znaleźć się różne jej elementy (w wymowie, słownictwie, składni itd.). Jest to stan naturalny, szeroko w literaturze opisany.
Barbara Grabka, IJP PAN
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe słowo roku 2019

Zapraszamy do udziału w plebiscycie na Młodzieżowe słowo roku 2019. 
Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!

Pobierz bezpłatny e-book
„Pułapki ortografii"
prof. Jerzego Bralczyka!

Uwaga, do ebooka zostały dołączone informacje handlowe w rozumieniu ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, toteż jego zamówienie wymaga wyrażenia poniższych zgód.

Wyślij

Weź udział w akcji „Młodzieżowe słowo roku 2019” i odbierz darmowy e-book!