Przecinek przed słowami: imieniem, nazwiskiem, rodem

 
Przecinek przed słowami: imieniem, nazwiskiem, rodem
24.02.2016
W Słowniku interpunkcyjnym J. Podracki podaje, że wyrażenia typu imieniem…, nazwiskiem…, rodem… oddziela się przecinkiem jako dopowiedzenia. Podaje przykłady:
Do miast przybył podróżny, rodem z Czech, W chacie mieszkał gajowy, imieniem Szczepan, Dowódcą został pułkownik, nazwiskiem Wołodyjowski.
O ile w pierwszym jestem skłonny widzieć dopowiedzenie, w pozostałych widzę raczej frazę, która w całości określa jedną osobę i której wolałbym nie rozdzielać przecinkiem.
Czytelnik
Podzielam Pańskie odczucia: nie jest dla mnie oczywiste, że człony imieniem Szczepan, nazwiskiem Wołodyjowski, a także: rodem z Czech są dopowiedzeniami – gdy interpretuję podane zdania poza kontekstem, widzę we wskazanych wyrażeniach raczej pełnoznaczne, pierwszoplanowe określenia kolejno: gajowego, pułkownika, podróżnego. Na taką interpretację wskazuje też szyk składników: po rzeczowniku (podróżny, gajowy, pułkownik) możemy się spodziewać ściśle związanego z nim określenia, czyli jego przydawki, której z zasady nie oddziela się przecinkiem od określanego członu.
Oczywiście można sobie wyobrazić kontekst, w którym wskazane wyrażenia będą dopowiedzeniami, zwłaszcza gdy oznaczymy to intonacyjnie: W chacie mieszkał gajowy [kadencja], imieniem Szczepan [kadencja] – i analogicznie w pozostałych zdaniach.
Być może taki sposób odczytania miał na myśli autor cytowanego słownika, skoro podał przykłady różniące się szykiem – lecz, jak rozumiem, nie znaczeniem:
1a. W chacie mieszkał gajowy, imieniem Szczepan.
1b. Gajowy, imieniem Szczepan, mieszkał w chacie.

2a. Dowódcą oddziału został pułkownik, nazwiskiem Wołodyjowski.
2b. Pułkownik, nazwiskiem Wołodyjowski, został dowódcą oddziału.

3a. Do miasta przybył podróżny, rodem z Czech.
3b. Podróżny, rodem z Czech, przybył do miasta.

W takim kontekście staje się jasne, że potraktowano omawiane wyrażenia jako drugoplanowe – lecz nie wyczerpuje to, w moim przekonaniu, możliwości interpretacyjnych zdań omawianego typu.
Agata Hącia
zgłoś uwagę
Przeglądaj słowniki
Przeglądaj Słownik języka polskiego
Przeglądaj Wielki słownik ortograficzny
Przeglądaj Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego

Młodzieżowe Słowo Roku 2020

Przyłącz się do V edycji plebiscytu PWN i zgłoś swoją propozycję.
UWAGA! Zgłoszone słowo nie musi być nowe, slangowe, ani najczęstsze. Doceniamy istotność tematu oraz kreatywność języka!
Powiedz o plebiscycie swoim znajomym.

Głosy można oddawać do
30 listopada 2020 r.

Wyślij
Weź udział w akcji „Młodzieżowe Słowo Roku 2020”!